ستاره صبح آنلاین، فائزه صدر: تنش میان ایران و آمریکا با انتشار خبرهای ضد و نقیض از حمله به کنارک، برخورد با شناورها در خلیج فارس و هشدارهای سپاه به مرز آغاز جنگ رسیده است. همزمان با تهدیدهای جدید اسرائیل، سفر وزیر خارجه روسیه به تهران و اعلام خبر سفر فرمانده ارتش پاکستان، تحرکات دیپلماتیک و نظامی در این نقطه از جغرافیای جهان، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. ستاره صبح در گفت‌وگو با سید جلال ساداتیان، سفیر پیشین ایران در انگلیس، کارشناس و تحلیلگر سیاسی به بررسی این موضوع پرداخته که در ادامه می‌خوانید:
سید جلال ساداتیان با تشریح مختصات تنش درباره وضعیت فعلی کشور، گفت: آیا تا به حال در شرایطی بحرانی گیر کرده‌اید؟! در حادثه‌ای که همه چیز را به هم می‌ریزد کسی نگران به هم خوردن دکور یا چیدمان منزل نیست. یا به قراری که روز بعد داشته فکر نمی‌کند و می‌خواهد خودش را نجات بدهد. وقتی شرایط بحرانی می‌شود کسی تکلیف خودش را نمی‌داند. همه ما در بحران به مقتضای آنچه پیش رویمان است تلاش و عمل می‌کنیم. سعی داشتم با این مثال شرایط کشور را توصیف کنم و بگویم ما امروز در شرایطی اقتضایی قرار گرفته‌ایم.
وی در ادامه افزود: بخشی از دلایل ایجاد این وضعیت به کیش شخصیتی ترامپ بر می‌گردد. وقتی ترامپ آمد به ظاهر یک استراتژی بلند مدت داشت و هدف اش حفظ برتری آمریکا در جهان بود. شعار اول آمریکا در همین راستا بود. آمریکا در همین مسیر در راستای همکاری‌های بین‌المللی هیچ تعهدی را نپذیرفت یا کمترین تعهدات را قبول کرد تا بار ایالات متحده کاهش پیدا کند و درآمدش افزایش داشته باشد. در آن دوره دنیا یا در برابر ترامپ سکوت کرد یا با اکراه تمکین کرد و صدای مخالفت بلند نشد.
ساداتیان به نقش نتانیاهو در تنش اخیر ایران و آمریکا اشاره کرد و گفت: در مورد خاورمیانه، ترامپ تحت تأثیر القائات نتانیاهو، در مسیر تسلط کامل بر منطقه قرار گرفت. البته ایران تاکنون به اشکال مختلف گفته که اسرائیل باید از صحنه روزگار محور شود! این ایدئولوژی ما به اسرائیل کمک کرد تا با مظلوم نمایی از مرحله نفوذی بودن به سطح ایجاد پایگاه در اقلیم و جمهوری آذربایجان رسید. اسرائیل حتی به سمت افغانستان رفت و ارتباط خود را با کشورهای مهمی در منطقه از جمله امارات و بحرین علنی کرد.
وی در این رابطه یادآور شد: اسرائیل براساس فعالیت‌های گسترده‌اش در منطقه حس کرد که می‌تواند با همکاری آمریکایی‌ها حاکمیت ایران را تغییر دهد و کشور را به بخش‌های کوچک‌تر تجزیه کند. آمریکا این طرح را به معنی تسلط داشتن بر آبراهی بین‌المللی و گلوگاه انرژی دنیا تصور کرد و تصمیم گرفت از این مسیر گلوی چین را بفشارد. این اهداف با روحیه ترامپ سازگاری داشت و باعث وقوع جنگ ۱۲ و ۴۰ روزه شد. حملات و ترورها به امید متلاطم شدن ایران صورت گرفت که شکست خورد.
این کارشناس سیاسی دیپلماسی را وزنه‌ای در حل مشکل می‌داند. وی در ادامه گفت: در مقابل مقاومت ایران، قدرت آتش نیروهای نظامی و بسته شدن تنگه هرمز معادلات آمریکا را به هم ریخت. ایران جنگ را منطقه‌ای کرد و میدان را گسترش داد. امید آمریکا به شورش داخلی هم به نتیجه نرسید. انسجام در داخل حفظ شد و دیپلماسی شروع به کار کرد. هم زمان در داخل گروهی که همواره با دستاوردهای دیپلماسی مخالفت می‌کنند فعال شدند.
وی افزود: به نظر من بعد از توافق ارزشمند برجام، تفاهم‌نامه پاکستان ستاره دیپلماسی بود گویی این توافق کاملاً به نفع ایران تنظیم شده بود. پس از این مرحله ترامپ مورد هجمه تندروها قرار گرفت. بسته بودن تنگه هرمز بهانه به دست ترامپ داد تا توافق اسلام آباد بر باد برود. آنچه امروز در جنوب کشور مشاهده می‌کنیم، از رفت و برگشت حملات و توقف کسب و کارهای دریایی و... نتیجه از بین رفتن تفاهم اسلام آباد است.
ساداتیان در ادامه با یادآوری استقرار وضعیت نه جنگ و نه صلح خاطرنشان ساخت: امروز آمریکا از دو سو هم تهدید می‌کند و هم از مذاکره صحبت می‌کند که این وضعیت با روحیات او ارتباط نزدیکی دارد. صحبت‌های او ملغمه‌ای از دروغگویی، تهدید و وعده است. البته مخاطب این سخنان بازار جهانی نفت است وی با این اخبار متناقض منافع آمریکا در این بازار جهانی را مدیریت می‌کند.
وی گفت: در جدیدترین اتفاق، روس‌ها وارد تنش شده‌اند با توجه به حمایت غرب از اوکراین به نظر می‌رسد آمریکا نباید با روسیه رابطه خوبی داشته باشد ولی سیاست اول آمریکا به ترامپ اجازه داد در مورد بحران اوکراین موضع گیری متفاوتی داشته باشد و خودش را کنار کشید و با روسیه در نیفتاد. تحقیر زلنسکی در کاخ سفید نمایشی از روحیه واقعی ترامپ است او می‌خواهد در مورد ایران هم به همین صورت عمل کند.
دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی با اشاره به انتخابات آمریکا و اسرائیل در رابطه با تأثیر این وقایع بر تنش منطقه متذکر شد: امروز وضعیت تنگه هرمز در آستانه انتخابات تنگنای بزرگی برای ترامپ ایجاد کرده است. تا انتخابات اسرائیل و آمریکا حمله نظامی رخ نخواهد داد. هنوز نتایج انتخابات روشن نیست ابهامی که وجود دارد با تنش منطقه مرتبط است. وقتی می‌بینیم ترامپ بر خلاف آنچه مرسوم است به طور علنی به حمایت از نتانیاهو اقدام کرده، برای ما به این معنی خواهد بود که رئیس‌جمهور آمریکا در اجرای نقشه‌ای که برای بعد از انتخابات طراحی شده به همراهی نتانیاهو نیاز دارد!
سید جلال ساداتیان در پایان گفت‌وگو اضافه کرد: اظهارات عجیب و متناقض ترامپ در این روزها به این می‌ماند که ترامپ در وقت اضافه تلاش دارد هر طور که شده شرایط را به نفع خود و هم پیمانش تغییر دهد. ایران هم در وضعیتی دوگانه قرار گرفته و از یک سو هم امیدواریم مذاکرات پنهان و آشکار، به نتیجه برسد و هم خود را برای دفاع اماده نگه داشته است. در روزهای گذشته شاهد حضور سرگی لاوروف و عاصم منیر در تهران بودیم. فعال شدن میانجی‌های قدیمی و جدید را باید در راستای قدرتمند بودن جریان مذاکرات ارزیابی کنیم.