ستاره صبح - فائزه صدر: معاون وزیر کار اعلام کرد، جنگ در ایران منجر به بیکاری ۲ میلیون نفر شده است. حمید حاج اسماعیلی، فعال کارگری در این رابطه عنوان کرد که با احتساب پلتفرمها، فضای مجازی و بازار غیر رسمی، تعداد واقعی بیکاران به ۳ تا ۴ میلیون نفر میرسد. در این شرایط تدوین برنامه حمایتی دولت برای این گروهها ضروری است. بیمه بیکاری، بستههای معیشتی، آموزش، تسهیلات و تلاش برای بازگشت این نیروها به بازار کار از جمله مواردی است که در صورت نادیده گرفته شدن کشور را در طبقه کارگر با فاجعه روبهرو میکند.
ستاره صبح در روز جهانی کارگر با محمد شعبانی، کارشناس صنعت بیمه در این رابطه گفتوگو داشت که در ادامه میخوانید:
محمد شعبانی در پاسخ به سؤال ستاره صبح در رابطه با وضعیت جمعه کارگری گفت: اگرچه افزایش بیکاری در جامعه کارگری مشاهده میشود، ولی این وضعیت بیکاری هنوز آثار خود را بر تأمین اجتماعی نشان نداده است. تقاضاها افزایش پیدا کرده و در آینده اتفاقاتی رخ خواهد داد.
شعبانی افزود: تأثیر منفی بیکاری بر زندگی جامعه کارگری، تصویری واضح و روشن است و همگان از نتایج از دست دادن شغل و درآمد باخبریم. کارگران بعد از بیکاری احساس مفید بودن را از دست میدهند. اگرچه این بخش از بیکاری کمتر مورد بحث قرار میگیرد و معمولاً مسئله حقوق و دستمزد در جامعه کارگری بیشتر مورد توجه است، اما هر کارگری ابتدا یک انسان است. در این مباحث که با حساب و کتاب سر و کار دارند کمتر به این مسئله فکر میشود که با یک انسان و ویژگیهای روانی روبهرو هستیم.
وی در ادامه اظهار داشت: شاید کارگران بیکار شده از ناحیهای کمکهایی دریافت کنند و خرج زندگی خود را به دست بیاورند، اما پس از بیکاری احساس مفید نبودن انسان را آزار میدهد. ممکن است این نیروی کار برای همیشه از دست برود. این امکان وجود دارد که فرد به دارو یا مواد مخدر آلوده شود و این ضایعهای انسانی خواهد بود. نظامهای هوشمند تمام مسائل انسانی را میبینند امیدوارم ما هم روزی توجه به مقام والای انسان را آغاز کنیم.
وی با تاکید بر لزوم توجه به مشکلات معیشتی جامعه کارگری در این خصوص خاطرنشان کرد: جامعه کارگری در بحران حامی ندارد. افرادی هستند که خود را به عنوان طرفداران جامعه کارگری مطرح میکنند، ولی تا به حال کار زیادی انجام ندادهاند. شاید درک درستی از مسائل و مشکلات جامعه کارگری وجود ندارد. کسی که خود کارگر نیست نمیداند مشکلات یک کارگر و خانوادهاش چیست؟ اگر چند نفر از مسئولین و تصمیم گیران یک سال با حقوق کارگری و شرایط این مشاغل زندگی کنند، متوجه میشوند که باید چه بگویند و برای آنها چه کاری انجام بدهند.
این کارشناس صنعت بیمه با اشاره به مسائل فنی ومحاسباتی این حوزه تاکید داشت: موضوع دیگری که نهادهای کارگری، کارفرمایی و بیمهای کمتر به آن توجه کردهاند این است که خسارتهای ناشی از جنگ از چهارچوب ریسک بیمهای خارج است. تمام ساختارهای دنیا به همین صورت است. این مطلب فنی است و پیچیدگی دارد، در این رابطه چون سؤال درست صورت بندی نمیشود نمیتوانیم مسئله را به درستی حل کنیم.
شعبانی افزود: محاسبه ریسکی که در ساختارهای بیمهای انجام شده، شرایط عادی را در نظر گرفته است. به طور معمول، ۳ درصد بیکاری پیش بینی شده و این اولین عدد در محاسبات است. کسانی که محاسبات فنی را انجام میدهند با این ۳ درصد کار میکنند. کسی نمیداند ضریب وقوع یک جنگ در یک نقطه از جهان چقدر است و این موضوع از محاسبات بیمهای خارج است.
وی در ادامه گفت: خسارت بیکاری ناشی از جنگ باید از منابع ملی جبران شود. صندوقها قبلاً برای این اتفاقات محاسبه و ذخیره گذاری نکردهاند. همانطور که اشاره کردم این غفلت طبیعی است و عموم نظامهای بیمه جهان محاسبات مربوط به شرایط جنگی را ندارند.
این کارشناس صنعت بیمه ضمن تفکیک تبعات جنگ بر اشتغال و موضوع بیکاری در شرایط طبیعی، اظهار داشت: صحبت از بیکاری و بیمه بیکاری، صحبت از دو موضوع متفاوت است. بیکاری به معنی عدم فعالیت در شغل است، ولی وقتی مشاغل هنوز وجود دارند شخص میتواند با کمک گرفتن وارد دورههای آموزشی شود و برای آینده برنامه ریزی کند. اما وقتی عاملی بیرونی باعث از بین رفتن شغل، مشاغل و درآمد میشود یک حادثه رخ داده است. حادثه بیمهای در شرایط عادی رخ میدهد و جنگ جزو حوادث بیمهای نیست. چون کسی نمیداند در چه تاریخی جنگ رخ میدهد و حتی اگر تاریخ وقوع جنگ مشخص باشد، نمیشود فهمید دامنه خسارت چقدر است.
وی در ادامه اضافه کرد: به زبان ساده ریسک جنگ قابل محاسبه نیست اما بیکاری قابل محاسبه است. براساس ساختارهای جامعه میتوانیم به عددی تخمینی برسیم و بگوییم در سال آینده با چند درصد بیکاری مواجه هستیم. وقتی حادثه ناگهانی و خارجی مثل جنگ این محاسبات را به هم میریزد و با معضلی روبهرو میشویم که دیگر مشکل ساختار بیمه یا جامعه کارگری و کارفرمایی نیست، بلکه امروز با بحثی ملی روبهرو هستیم.
محمد شعبانی در پایان گفتوگو با اشاره به ملی بودن مسئله بیکاری، متذکر شد: امروز ما صندوق بیکاری داریم که بر پایه محاسبه ۳ درصد بیمه بیکاری بنا نهاده شده است. یعنی اگر ۱۰۰ نفر به ما حق بیمه بدهند، آن صندوق اداره میشود و حقوق بیکاری ۳ نفر از آن ۱۰۰ نفر را میپردازد. اگر این تعداد ۴ نفر باشند صندوق کم میآورد. منابع ملی باید به صندوقها کمک کند تا مسئلهای ملی حل شود. بحث بحران صندوقها هم معضلی جدا از مسئله عوارض جنگ اخیر است.