ستاره صبح، فائزه صدر: حضور سه ناو آمریکایی پشت دروازههای ایران، یک اتفاق ساده نیست و نمیتوان این لشکرکشی دریایی را با شکست آمریکا در جنگ یا علاقه منطقه به صلح تحلیل کرد! استقرار سومین ناو هواپیمابر آمریکا در منطقه، نشست اضطراری کابینه امنیتی اسرائیل و حمله به نفتکشها در تنگه هرمز، زنگ خطر تشدید تنش را به صدا درآورده است، اگرچه صدای این هشدار بلند است، اما به نظر میرسد در داخل صدای شور و شعار تندروها، اجازه نمیدهد حتی عقلا زنگ آلارم خطر را بشنوند! ستاره صبح در گفتوگو با علی بیگدلی، کارشناس و تحلیلگر سیاسی به بررسی این موضوع پرداخته که در ادامه میخوانید:
حضور ناور های آمریکایی در منطقه چه تصویری از تنش به ما میدهد؟ آیا آمریکا با این هزینه کرد سنگین، به منطقه آمده تا در گفتوگو های غیر مستقیم یا مذاکرات پشت پرده امتیاز بگیرد؟ به عقیده شما ترامپ بدون برد در میدان نظامی گری، منطقه را ترک خواهد کرد؟
رئیسجمهور آمریکا میخواهد به افکار عمومی پاسخ بدهد. اگرچه جنگ برای هر دو طرف نقطه پیروزی ندارد، ولی ترامپ میخواهد با ژست یک فاتح وارد جامعه آمریکا شود.
محاصره اقتصادی به شکل یک دیوار در حال اجرا است. پاکستان و عراق به طرح آمریکا پیوستهاند و محاصره اقتصادی ایران از این نقاط آزموده شده و آمریکا از این محاصره اقتصادی ممکن است جواب بگیرد.
پاکستان روز به روز در حال دور شدن از ایران است عراق هم اعلام کرد که اگر در تحریم ایران با آمریکا همکاری نکند مثل دوران صدام توسط آمریکا تحریم خواهد شد. بسته شدن مرزهای ایران با پاکستان و عراق نشان میدهد که باقی مرزها نیز ممکن است بسته شود. ترکمنستان که راه ورود ایران به آسیای مرکزی بود به این طرح میپیوندد.
در صورت تشدید محدودیتها آیا روسیه و چین هم به این طرح آمریکایی میپیوندند یا خیر؟
تشدید تنش میتواند همکاری روسها با ایران را مورد تردید قرار دهد. شی جین پینگ و پوتین باید با ترامپ به نتیجهای برسند. مسئله انها فقط ایران نیست ولی تنش میان تهران و واشنگتن یکی از مسائل چین و روسیه است.
ما امید داریم از حق وتوی چین و روسیه در شورای امنیت استفاده کنیم. قدرتهای شرقی این امتیاز را دارند که در برقرار شدن صلح میان ایران و آمریکا مؤثر واقع شوند. تنش امروز در سطحی حیثیتی است و هر دو طرف میخواهند پیروز میدان معرفی شوند و در میان مردم خود با پرستیژ طرف برنده حاضر شوند. با میانجیگری هوشمندانه میتوان به این نتیجه رسید.
آیا تشکیل کنگره جدید تأثیری بر کنترل تنش خواهد داشت؟ سناتورهای جدید آمریکا چگونه میتوانند جنگ خاورمیانه را محدود کنند؟
ترامپ در دوران ریاست جمهوریاش دو اشتباه بزرگ مرتکب شد. اولین اشتباهش خروج از برجام و دومین حمله به ایران بود. وقتی ترامپ جنگ را انتخاب کرد، احتمال نتیجه گرفتن با مذاکره برایش کم شد. حتی وقتی در حین مذاکره حمله کرد، اعتماد را از بین برد. لغو توافق اسلام آباد گفتوگو و نتیجه گرفتن تهران و واشنگتن را به عرصه محالات برد.
هر دو طرف با فشارهای داخلی روبهرو هستند. معیشت آمریکاییها از یک طرف و مطالبات تندروها در ایران و اقتصاد کشور از سوی دیگر بر دو دولت فشار میآورد.
سوم ژانویه کنگره تشکیل میشود و ترامپ با مشکلاتی روبهرو خواهد شد. کنگره بعدی به ترامپ اجازه هر کاری را نخواهد داد و تأمین بودجه نظامیگری برایش دشوار میشود. احتمال دارد هگست هم توسط کنگره دموکرات برکنار شود. حتی مارک روبیو نیز به دلیل ایجاد فضای جنگ طلبی در آستانه مواخذه توسط دموکراتها قرار دارد. این شرایط کار را در خاورمیانه برای ترامپ سخت میکند، اما نگاهش را به داخل آمریکا هدایت خواهد کرد.
در این شرایط برای ما محاصره اقتصادی میماند و تحریمها. شاید خطر جنگ از میان برداشته شود، ولی ترامپ انتقام شکستاش را جور دیگری میگیرد. آمریکاییها در جنگ ۱۲ و ۴۰ روزه تصور تغییر رژیم را آزمودند که عملی نشد. ساختار سیاسی ایران ساختاری شبکهای است. آمریکا میداند هر کسی را حذف کند دیگری به جایش مینشیند این ساختار با ساختارهای سیاسی دیگر متفاوت است.
ساختار سیاسی ایران به ساختارهای چریکی فلسطینیها شبیه است. در هم پیچیده و شبکهای و سازمان یافته است. آمریکا و اسرائیل با ترور نمیتوانند نظام را از میان بردارند. آمریکا به این نتیجه رسیده که امکان سرنگونی وجود ندارد و اگر میخواهد توافقی امضا شود باید با همین حکومت پای میز بنشیند. محاسباتی که نتانیاهو برای ترامپ ترسیم کرده بود اشتباه از آب درآمد و فکری که میکردند اشتباه بود.
به نظر من آمریکا از توافق فاصله گرفته میخواهد تهران را با وضع موجود و فشارهای اقتصادی گرفتار کند تا ایران با پیشنهاداتی سخاوتمندانهتر پای میز مذاکره بنشیند شاید دولت جمهوری خواه آمریکا هرگز این مرحله را نبیند. ما نمیتوانیم تا پایان دنیا بجنگیم یا در وضعیت جنگ و صلح زندگی کنیم، ایران هم برای گفتوگو آمادگی دارد و مشکلات داخلیاش دیر یا زود نیاز به خروج از شرایط نه جنگ و نه صلح را یادآور خواهد شد. از منظر اقتصادی ما بیشتر از آمریکا گرفتاری داریم.