به گزارش ستاره صبح- فرزاد فریدونی، جعفر پناهی، کارگردان سرشناس سینمای ایران و برنده نخل طلای جشنواره کن، بار دیگر با حکمی قضائی خبرساز شده است؛ حکمی که بر اساس اعلام مصطفی نیلی، وکیل او، شامل پنج سال و یک ماه حبس تعزیری، دو سال ممنوعیت خروج از کشور، دو سال محرومیت از فعالیت در شبکه‌های اجتماعی و مصادره تمامی اموال منقول و غیرمنقول می‌شود. آنچه این پرونده را به یکی از خبرهای مهم فرهنگی و قضائی روز تبدیل کرده، تنها سنگینی مجازات اعلام‌شده نیست؛ بلکه ادعای وکیل درباره غیابی بودن حکم و ابلاغ نشدن وقت رسیدگی نیز بر حساسیت ماجرا افزوده است.
ماجرا از کجا آغاز شد؟
بر اساس گزارش برخی رسانه‌ها، مصطفی نیلی اعلام کرده است که شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران در پرونده‌ای تازه، موکلش را به مجازات‌های یادشده محکوم کرده است. به گفته این وکیل، زمان رسیدگی به پرونده جدید به پناهی ابلاغ نشده و او پس از اطلاع از مسدود شدن حساب‌های بانکی خود، با پیگیری از اجرای احکام دادسرای فرهنگ و رسانه از صدور حکم مطلع شده است.
نکته مهم این است که عنوان اتهام منجر به صدور این حکم تازه، در گزارش‌های منتشرشده به‌طور دقیق مشخص نشده است. بنابراین نمی‌توان بدون دسترسی به متن کامل رأی، درباره مبنای حقوقی تمام مجازات‌های اعلام‌شده اظهارنظر قطعی کرد.
چرا غیابی بودن حکم اهمیت دارد؟
یکی از محورهای اصلی اعتراض وکیل پناهی، نحوه رسیدگی به پرونده است. نیلی گفته است که حکم به‌صورت غیابی صادر شده و وقت رسیدگی نیز به موکلش ابلاغ نشده بود.
به گفته او، در پرونده جدید، پناهی خارج از کشور معرفی شده بود؛ این در حالی است که او دهم فروردین امسال به ایران بازگشته بود. وکیل این فیلمساز همچنین به صدور حکم جلب در ۳۰ اردیبهشت اشاره کرده و گفته است پناهی در همان روز برای رسیدگی به پرونده‌ای دیگر در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب حضور داشته است.
این موارد، روایت وکیل از روند پرونده است و برای روشن شدن جزئیات، بررسی متن رأی و پاسخ مراجع قضائی نیز اهمیت دارد.
مصادره اموال و مسدود شدن حساب‌ها
در کنار حکم حبس، موضوع مصادره تمامی اموال منقول و غیرمنقول پناهی توجه زیادی را به خود جلب کرده است. بر اساس اظهارات وکیل، حساب‌های بانکی این کارگردان نیز از هفته گذشته مسدود شده بود و پیگیری همین موضوع به اطلاع از حکم جدید انجامید.
با این حال، جزئیات اجرایی مصادره اموال، دامنه دقیق آن و وضعیت اعتراض احتمالی به رأی، در گزارش‌های اولیه روشن نشده است. ازاین‌رو، باید میان مفاد اعلام‌شده حکم و جزئیات اجرای آن تفاوت قائل شد.
فیلم‌سازی با نخل طلا
جعفر پناهی از شناخته‌شده‌ترین فیلم‌سازان ایرانی در عرصه بین‌المللی است. او در طول فعالیت حرفه‌ای خود جوایز مهمی از جشنواره‌های معتبر جهان دریافت کرده و با فیلم «یک تصادف ساده» موفق شد نخل طلای جشنواره کن در سال ۲۰۲۵ را به دست آورد.
فعالیت سینمایی پناهی در طول سال‌های گذشته با محدودیت‌ها و پرونده‌های قضائی نیز همراه بوده است؛ موضوعی که باعث شده اخبار مربوط به وضعیت حقوقی او، علاوه بر فضای فرهنگی، در عرصه عمومی و رسانه‌های بین‌المللی نیز بازتاب پیدا کند.
آیا این حکم نخستین محکومیت قضائی پناهی است؟
خیر. جعفر پناهی پیش‌تر نیز در پرونده‌ای جداگانه به اتهام فعالیت تبلیغی علیه نظام به یک سال حبس تعزیری محکوم شده بود. طبق گزارش‌های منتشرشده، آن پرونده شامل دو سال ممنوعیت خروج از کشور و محدودیت‌هایی درباره عضویت در گروه‌ها و تشکل‌های سیاسی و اجتماعی نیز بود.
مصطفی نیلی اعلام کرده است که پناهی اکنون سه پرونده مفتوح دارد. با این حال، پرونده‌های جداگانه و احکام مربوط به هرکدام باید مستقل از یکدیگر بررسی شوند؛ زیرا نمی‌توان مجازات‌های اعلام‌شده در پرونده تازه را بدون اطلاعات حقوقی کامل، با احکام قبلی یکسان یا قابل جمع دانست.
آینده پرونده چه خواهد شد؟
در حال حاضر، پرسش اصلی درباره این پرونده به جزئیات رأی، امکان اعتراض به حکم غیابی، وضعیت مصادره اموال و نحوه اجرای مجازات‌ها مربوط می‌شود. روشن شدن این موارد می‌تواند تصویر دقیق‌تری از وضعیت حقوقی پناهی ارائه کند.
آنچه تاکنون از اظهارات وکیل و گزارش‌های منتشرشده برمی‌آید، صدور حکمی سنگین در پرونده‌ای تازه است؛ حکمی که در کنار سابقه قضائی این فیلمساز و جایگاه بین‌المللی او، توجه گسترده‌ای را به خود جلب کرده است. با این حال، تا زمانی که متن کامل رأی و جزئیات مراحل بعدی پرونده روشن نشود، درباره سرانجام حقوقی آن نمی‌توان نتیجه‌گیری قطعی کرد.