کاهش هزینه در این بخش لزوماً به معنای استفاده از ارزان‌ترین مواد بسته‌بندی یا حذف برخی مراحل نیست. گاهی یک انتخاب نامناسب در بسته‌بندی باعث آسیب دیدن کالا، افزایش مصرف مواد، دوباره‌کاری یا حتی اشغال فضای بیشتر در خودروهای حمل می‌شود. به همین دلیل بهتر است هزینه بسته‌بندی و حمل به‌صورت یک زنجیره واحد بررسی شود.
هزینه بسته‌بندی چگونه روی هزینه نهایی کالا تأثیر می‌گذارد؟
هزینه بسته‌بندی فقط مبلغی نیست که برای خرید کارتن، فیلم، تسمه یا سایر ملزومات پرداخت می‌شود. زمان کارکنان، میزان ضایعات مواد، سرعت بسته‌بندی، تعداد دفعات جابه‌جایی و خسارت احتمالی کالا نیز بخشی از هزینه واقعی هستند.
برای مثال، اگر یک پالت به‌درستی تثبیت نشده باشد، احتمال جابه‌جایی محصولات هنگام انتقال یا حمل افزایش پیدا می‌کند. در چنین شرایطی ممکن است بخشی از کالا آسیب ببیند یا کارکنان مجبور شوند قبل از ارسال، بسته‌بندی را دوباره انجام دهند.
از طرف دیگر، استفاده بیش از اندازه از مواد بسته‌بندی نیز الزاماً به معنای محافظت بهتر نیست. هدف اصلی باید رسیدن به میزان مناسبی از بسته‌بندی باشد که بتواند کالا را در برابر شرایط معمول جابه‌جایی و حمل‌ونقل پایدار نگه دارد.
۱. ابتدا هزینه واقعی بسته‌بندی هر پالت را محاسبه کنید
یکی از اولین اقدامات برای کاهش هزینه، اندازه‌گیری وضعیت فعلی است. بسیاری از مجموعه‌ها قیمت هر رول فیلم یا هر بسته مواد اولیه را بررسی می‌کنند، اما نمی‌دانند برای بسته‌بندی هر پالت دقیقاً چه مقدار مواد مصرف می‌شود.
بهتر است برای هر نوع محصول، چند شاخص مشخص ثبت شود:
- مقدار فیلم مصرف‌شده برای هر پالت
- زمان لازم برای بسته‌بندی
- تعداد دفعات پارگی یا تعویض فیلم
- میزان ضایعات
- تعداد پالت‌های آماده‌شده در هر شیفت
- میزان آسیب کالا پس از حمل
- هزینه نیروی انسانی در فرایند بسته‌بندی
در واقع، معیار مناسب برای مقایسه روش‌های مختلف، فقط قیمت یک رول فیلم نیست؛ بلکه باید دید بسته‌بندی ایمن هر پالت در مجموع چه هزینه‌ای ایجاد می‌کند. منابع تخصصی حوزه بسته‌بندی نیز تأکید می‌کنند که هزینه مصرفی به ازای هر پالت می‌تواند معیار دقیق‌تری برای ارزیابی عملکرد بسته‌بندی باشد.
۲. روش بسته‌بندی را متناسب با نوع کالا انتخاب کنید
همه محصولات به یک روش بسته‌بندی نیاز ندارند. وزن کالا، ابعاد پالت، شکل محصولات، ارتفاع بار و میزان حساسیت آن‌ها در زمان حمل می‌تواند روی روش مناسب بسته‌بندی تأثیر بگذارد.
برای مثال، محصولاتی که شکل منظم و وزن نسبتاً مناسبی دارند ممکن است با یک روش ساده تثبیت شوند، در حالی که کالاهای سبک، بلند یا دارای شکل نامنظم به کنترل بیشتری در زمان بسته‌بندی نیاز دارند.
بنابراین پیش از خرید تجهیزات یا تغییر مواد مصرفی، بهتر است مشخصات واقعی بارهای تولیدی بررسی شود. انتخاب تجهیزات بر اساس ظرفیت واقعی خط تولید می‌تواند از پرداخت هزینه برای راهکاری که بیش از نیاز مجموعه است جلوگیری کند.
در فرایند بسته‌بندی پالت، استفاده از استرچ پالت می‌تواند یکی از روش‌های تثبیت بار برای نگه داشتن محصولات در کنار یکدیگر و آماده‌سازی آن‌ها برای جابه‌جایی باشد. انتخاب روش مناسب باید بر اساس نوع بار، حجم کاری و شرایط خط تولید انجام شود.
۳. مصرف فیلم را بدون کاهش ایمنی کنترل کنید
یکی از بخش‌هایی که معمولاً امکان بهینه‌سازی دارد، مقدار فیلم مصرفی برای هر پالت است.
استفاده بیش از حد از فیلم، هزینه مواد اولیه را افزایش می‌دهد؛ اما کاهش بی‌حساب تعداد دورهای بسته‌بندی نیز می‌تواند باعث کاهش پایداری بار شود. بنابراین هدف، کم کردن مصرف به هر قیمت نیست؛ بلکه باید میزان مصرف بهینه برای هر نوع بار مشخص شود.
پارامترهایی مانند ضخامت فیلم، میزان کشش، تعداد دورها، الگوی بسته‌بندی و مشخصات بار می‌توانند روی مصرف نهایی تأثیر بگذارند. در سیستم‌های دارای پیش‌کششی نیز میزان کشش فیلم یکی از عوامل مؤثر بر مقدار فیلم مصرفی است.
به همین دلیل بهتر است به‌جای مقایسه صرفاً قیمت رول‌ها، میزان مصرف واقعی فیلم برای هر پالت اندازه‌گیری شود.
۴. زمان نیروی انسانی را در محاسبات نادیده نگیرید
در خطوطی که تعداد زیادی پالت در طول روز آماده می‌شود، زمان صرف‌شده برای بسته‌بندی می‌تواند به یک هزینه عملیاتی قابل‌توجه تبدیل شود.
بسته‌بندی دستی علاوه بر نیاز به نیروی انسانی، ممکن است از نظر میزان کشش فیلم و تعداد دورهای بسته‌بندی بین اپراتورهای مختلف تفاوت داشته باشد. در نتیجه ممکن است دو پالت مشابه با مقدار متفاوتی از فیلم بسته‌بندی شوند.
در چنین شرایطی، بررسی امکان استفاده از تجهیزات مناسب می‌تواند علاوه بر کاهش وابستگی به عملیات دستی، یکنواختی فرایند را نیز افزایش دهد.
البته خرید دستگاه برای هر خط تولید الزاماً بهترین تصمیم نیست. حجم تولید، تعداد پالت‌های روزانه، فضای موجود، نوع بار و میزان تکرار عملیات باید پیش از تصمیم‌گیری بررسی شود.
۵. سرعت بسته‌بندی را با سرعت خط تولید هماهنگ کنید
گاهی مشکل اصلی هزینه مواد اولیه نیست، بلکه سرعت پایین فرایند بسته‌بندی است.
اگر محصولات با سرعت بالایی تولید شوند اما در مرحله بسته‌بندی زمان زیادی صرف شود، پالت‌ها در انتظار ارسال باقی می‌مانند و فضای بیشتری در انبار اشغال می‌کنند. در خطوط تولید پرتعداد، افزایش سرعت آماده‌سازی می‌تواند روی کل فرایند لجستیک اثر بگذارد.
به همین دلیل هنگام ارزیابی یک روش بسته‌بندی باید علاوه بر مصرف مواد، مدت زمان آماده‌سازی هر پالت نیز بررسی شود.
برای این کار می‌توان زمان بسته‌بندی چند پالت را با روش فعلی اندازه‌گیری کرد و سپس آن را با روش‌های جایگزین مقایسه کرد. این مقایسه کمک می‌کند مشخص شود آیا تغییر روش واقعاً باعث کاهش هزینه عملیاتی خواهد شد یا خیر.
۶. بسته‌بندی مناسب می‌تواند از هزینه‌های ناشی از آسیب کالا جلوگیری کند
یکی از هزینه‌هایی که گاهی در محاسبات اولیه دیده نمی‌شود، خسارت ناشی از آسیب کالا در زمان جابه‌جایی و حمل است.
اگر محصولات روی پالت به‌خوبی تثبیت نشده باشند، حرکت بار هنگام انتقال، بارگیری یا حمل می‌تواند باعث جابه‌جایی، افتادن یا آسیب دیدن بخشی از محصولات شود.
از طرف دیگر، بسته‌بندی بیش از اندازه نیز راهکار اقتصادی محسوب نمی‌شود. هدف باید ایجاد تعادل میان مصرف مواد و پایداری بار باشد.
بنابراین بهتر است بعد از هر تغییر در روش بسته‌بندی، میزان آسیب کالا، برگشتی‌ها و نیاز به بسته‌بندی مجدد نیز بررسی شود.
۷. هزینه خرید را با هزینه مصرف واقعی مقایسه کنید
فرض کنید دو نوع فیلم با قیمت‌های متفاوت در اختیار واحد خرید قرار گرفته است. انتخاب محصول ارزان‌تر در نگاه اول منطقی به نظر می‌رسد، اما اگر این فیلم برای بسته‌بندی هر پالت به مقدار بیشتری نیاز داشته باشد، هزینه نهایی می‌تواند بیشتر شود.
به همین دلیل بهتر است واحد خرید به جای مقایسه قیمت هر رول، شاخص‌هایی مانند قیمت هر کیلو، مقدار مصرف در هر پالت، تعداد پالت قابل بسته‌بندی با هر رول و میزان ضایعات را نیز بررسی کند.
این روش به شرکت اجازه می‌دهد قیمت واقعی بسته‌بندی را بهتر محاسبه کند و تصمیم خرید را بر اساس هزینه نهایی بگیرد.
۸. انتخاب تجهیزات را بر اساس حجم واقعی تولید انجام دهید
اگر تعداد پالت‌های خروجی یک مجموعه افزایش پیدا کرده باشد، ممکن است روش‌های دستی دیگر پاسخ‌گوی حجم تولید نباشند. در این شرایط بررسی تجهیزات بسته‌بندی می‌تواند به کاهش زمان عملیات و ایجاد فرایند یکنواخت‌تر کمک کند.
برای انتخاب تجهیزات باید مواردی مانند ابعاد پالت، وزن بار، ارتفاع محصولات، ظرفیت موردنیاز، فضای نصب و میزان اتوماسیون موردنظر بررسی شود.
در زمان خرید استرچ پالت نیز بهتر است تصمیم صرفاً بر اساس قیمت اولیه دستگاه گرفته نشود. هزینه نگهداری، ظرفیت کاری، امکانات دستگاه و تناسب آن با نوع بار از عواملی هستند که می‌توانند روی هزینه واقعی استفاده از تجهیزات در بلندمدت تأثیر بگذارند.
۹. فضای خودرو و انبار را بهتر مدیریت کنید
بسته‌بندی و حمل از یکدیگر جدا نیستند. نحوه چیدمان کالا روی پالت می‌تواند روی استفاده از فضای انبار و خودرو نیز تأثیر بگذارد.
قرار گرفتن صحیح کالا روی پالت، جلوگیری از بیرون‌زدگی غیرضروری محصولات و انتخاب ابعاد مناسب پالت می‌تواند به استفاده بهتر از فضای حمل کمک کند.
همچنین بهتر است وزن و ارتفاع بارها در زمان برنامه‌ریزی حمل در نظر گرفته شود. هدف این است که بار بدون ایجاد فشار غیرضروری بر محصولات، با استفاده مناسب از فضای موجود آماده ارسال شود.
۱۰. فرایند بسته‌بندی را به‌صورت دورهای ارزیابی کنید
کاهش هزینه یک اقدام یک‌باره نیست. حتی اگر یک روش بسته‌بندی در حال حاضر مناسب باشد، تغییر حجم تولید، افزایش قیمت مواد اولیه یا تغییر نوع محصولات می‌تواند شرایط را تغییر دهد.
بهتر است واحد تولید یا لجستیک به‌صورت دورهای شاخص‌هایی مانند مصرف فیلم، زمان بسته‌بندی، تعداد پالت‌های خروجی، ضایعات و خسارت کالا را بررسی کند.
با این اطلاعات می‌توان مشخص کرد که کدام بخش بیشترین هزینه را ایجاد می‌کند و آیا تغییر مواد، روش کار یا تجهیزات می‌تواند به بهبود فرایند کمک کند.
قیمت تجهیزات بسته‌بندی پالت را چگونه بررسی کنیم؟
یکی از پرسش‌های رایج هنگام تغییر روش بسته‌بندی، هزینه خرید تجهیزات است. اما قیمت استرچ پالت به‌تنهایی نمی‌تواند نشان دهد که یک راهکار برای یک خط تولید مناسب است یا خیر.
ظرفیت دستگاه، نوع سیستم، میزان اتوماسیون، ابعاد بار، امکانات موردنیاز و شرایط کاری مجموعه از عواملی هستند که باید در بررسی هزینه در نظر گرفته شوند.
به همین دلیل بهتر است پیش از تصمیم‌گیری، ابتدا حجم واقعی تولید و هزینه فعلی بسته‌بندی محاسبه شود. سپس می‌توان هزینه روش جدید را با هزینه فعلی مقایسه کرد و دید تغییر فرایند در چه بازه‌ای می‌تواند توجیه اقتصادی داشته باشد.
جمع‌بندی
کاهش هزینه بسته‌بندی و حمل کالا در خطوط تولید تنها با ارزان‌تر خریدن مواد اولیه اتفاق نمی‌افتد. بررسی هزینه واقعی هر پالت، کنترل مصرف فیلم، کاهش زمان عملیات، انتخاب روش مناسب بسته‌بندی، جلوگیری از آسیب کالا و استفاده بهتر از ظرفیت حمل می‌تواند تصویر دقیق‌تری از هزینه‌های واقعی ارائه دهد.
در مجموعه‌هایی که حجم تولید و تعداد پالت‌های خروجی بالاست، بررسی تجهیزات بسته‌بندی نیز می‌تواند بخشی از برنامه بهینه‌سازی فرایند باشد. مهم این است که انتخاب تجهیزات بر اساس نیاز واقعی خط تولید و مشخصات بار انجام شود، نه صرفاً قیمت اولیه.
مجموعه‌هایی که به دنبال بررسی تجهیزات مناسب برای بسته‌بندی و خطوط تولید هستند، می‌توانند مشخصات خط، نوع محصولات و حجم کاری خود را بررسی کرده و سپس برای انتخاب راهکار مناسب اقدام کنند. پارسا صنعت نیز در زمینه ارائه تجهیزات و ماشین‌آلات صنعتی فعالیت دارد و می‌تواند یکی از گزینه‌های مورد بررسی برای مجموعه‌هایی باشد که قصد توسعه یا بهینه‌سازی تجهیزات تولید و بسته‌بندی خود را دارند.