ستاره صبح - فائزه صدر: ۱۵ روز بی خبری از حمید رضا رجب زاده، سرانجام با انتشار تصاویری از پیکر او پایان یافت. ویدیویی که ابعاد تلخی از سرنوشت این مداح جوان را آشکار کرد. پرونده رجب زاده را نمیتوان به عنوان موردی تکراری از جدیترین نوع خشونت علیه انسان بررسی کرد، بلکه کشف این پیکر سوخته در اطراف تهران از تغییر پارادایم خشونت جاری در جامعه خبر میدهد. کینه و خشمی عریان که شعلهاش از دو قطبی ایجاد شده در بستر جامعه برخاسته است. ستاره صبح آنلاین در گفتوگو با امان الله قرائی مقدم، جامعهشناس و استاد دانشگاه به بررسی این موضوع پرداخته که در ادامه میخوانید:
امان الله قرائی مقدم با اشاره به تشدید خشونت در جامعه، در این رابطه گفت: از مدتها پیش شکی وجود نداشت که خشونت در جامعه بالا گرفته و تشدید خواهد شد. اوضاع و احوال اجتماعی به قول جوزف شومپیتر، آب و هوای اجتماعی در کشور ما نامساعد است. رفتار و کردار مردم با یکدیگر تابع مسائلی است که سالها است زنگ خطرش به صدا در آمده است، ولی مورد بی توجهی قرار گرفته است.
وی افزود: اوضاع سیاسی و اقتصادی امروز ما عامل خشونت است. از جوان بیکار که در این گرانی نمیتواند هزینههای ساده و روزمره زندگیاش را بپردازد، نمیتواند ازدواج کند، بارها و بارها شرمنده و سر افکنده شده، برای تأمین معاش خود دست به بزهکاری زده، سابقه دار شده یا دچار افسردگی و سرخوردگی است؛ هر کاری بر میآید.
قرائی مقدم در این رابطه اضافه کرد: در شهر که میچرخید از در و دیوار عزا میبارد. رنگ سیاه که رنگ مرگ و خشونت است، رنگ منتخب ماها در زندگی است. بنرها در شهر یا بنر عزا و تسلیت هستند یا شعار است یا تبلیغ کالاها و خدمات سرمایهداری که دست اکثریت به آنها نمیرسد! تصویر شهر خشن است و از در و دیوار خشونت میبارد، برنامههای تلوزیونی هم مروج خشم، کینه و خشونت است. صبح و شب شعار و لعنت بر این و آن کردن از فرهنگی سالم و صلح جو خبر نمیدهد! در چنین شرایطی از شهروندان چه انتظاری وجود دارد؟!
این جامعهشناس با اشاره به تأثیر شرایط سیاسی بر وضعیت روانی جامعه، اظهار داشت: هراسی که ترامپ دیوانه برای این مردم به وجود آورده نیز به مشکلات و مسائل داخلی اضافه شده است. جامعه هر روز با این نگرانی که اوضاع و احوال چه خواهد شد از خواب بیدار میشود و روز را با اضطراب سپری میکند و به شب میرساند. از نظر جامعه شناسی چیزی برای شادی و خوش بینی وجود ندارد، چنین وضعیتی خشونت تولید میکند. خشونت ارثی و غریزی نیست، خشونت زاده جامعه است. اوضاع و احوال اجتماعی خشونت را دار جامعه گسترش میدهد.
وی در این خصوص خاطرنشان کرد: وقتی دائم نگران هستیم، از میزان رئوف بودن ما کاسته میشود. ما هر روز با حجم بزرگی از نگرانی و اضطراب محاصره میشویم. من وقتی مقاله مینویسم مرتب نگران هستم که آیا این چیزی که مینویسم برای من دردسر درست خواهد کرد یا نه؟! شما هم حتماً در روزنامه نگاری این وضعیت را روزانه تجربه میکنید! جامعه شناسی پیش بینی کرده بود که روز به روز بر میزان پرخاشگری و خشونت میان این مردم افزوده خواهد شد تا اینکه امروز میبینیم خشونت در جامعه ما به پدیدهای اجتماعی تبدیل شده است.
این استاد علوم اجتماعی ضمن تاکید بر نقش منفی تندروها در تشدید خشونت، در رابطه با قتل مداح جوان گفت: در جبین این کشتی، نور رستگاری نیست. متأسفانه من عقیده دارم ما به آرامش نخواهیم رسید، زیرا همچنان میبینیم خرازیهایی هستند که حرفهای غیرعقلانی میزنند و خشونت را ترویج میکنند و در مقابل عقلا به حاشیه رفتهاند. این جوان مداح قربانی خشونتی شد که امثال خرازیها ترویج میکنند. قربانی تفکری شد که خرازیها به طلبههای جوان میآموزند.
وی در رابطه با انگیزههای قتل فجیع حمید رضا رجب زاده متذکر شد: ما در زمانهای زندگی نمیکنیم که کسی اجازه داشته باشد نوع پوشش یک شهروند را تعیین کند، چه برسد به آن که یک روحانی به خاطر نوع پوشش زنان و دختران دستور قتل صادر کند! امر به معروف نباید به بهانه تبدیل شود. این نویسنده و محقق علوم اجتماعی در ادامه تصریح کرد: از خشونت، خشونت بیشتر زاده میشود این تئوری چرخش در خشونت است. نه با زور و نه با زبان بازی نمیشود پوشش کسی را عوض کرد. لطفاً آقایان در افکار خود خانه تکانی کنند. هیچ کسی مجبور نیست مثل من و شما فکر کند یا آن طور که من و شما میخواهیم رفتار کند. بپذیرید که ما قیم ملت نیستیم. مردم خودشان میدانند چطور باید زندگی کنند.
امان الله قرائی مقدم در پایان گفتوگو تاکید کرد: وقتی اجبار را وارد کردید، خشونت زاده شد. امروز دیگر کار از فرار مغزها گذشته و به مرحله کشتن هم رسیدهایم. زمانی کسی را که مثل ما فکر نمیکرد مجبور به مهاجرت میکردیم و از کشور فراری میدادیم. امروز کار دو گروه رسیده به تهدید و قتل. کسانی که خشونت و دو قطبی را ترویج کردند مسبب این حوادث تلخ هستند.