ستاره صبح - مریم اسدی: جامعه شهرنشین با مشکلات چون تراکم جمعیت، ترافیک، آلودگیهای زیست محیطی و فشار اقتصادی و معیشتی روبهرو بوده و هست؛ سال جاری با ۱۲ روز جنگ غافلگیر کننده، تورم و تنش اجتماعی و سیاسی؛ مردم مضطرب، خشمگین و افسرده شدند تا جایی که کارشناسان و تحلیلگران دو حوزه علوم اجتماعی و سلامت نسبت به شیوع اختلالات روانی و بیماریهای جسمی در جامعه شهری هشدار میدهند. ستاره صبح در گفتوگو با امان الله قرائی مقدم، جامعهشناس و کارشناس ارشد علوم اجتماعی به بررسی معضل عصبانیت، خشم فروخورده و افسردگی که در ادامه میخوانید:
امان الله قرائی مقدم با اشاره به سابقه مشکلات روانی در جامعه گفت: جامعه در سالهای اخیر بیش از گذشته با احساساتی نظیر یاس و ناامیدی، خشم و اضطراب و بیماری افسردگی مزمن و حاد دست و پنجه نرم میکند. تا جایی که میتوان گفت این موارد در جامعه عمومیت پیدا کرده است.
قرائی مقدم در ادامه افزود: برای پیدا کردن متهم این وضعیت نمیتوان صرفاً به تجربه جنگ ۱۲ روزه اشاره کرد، مشکل ریشهدار است. تحریم و تبعاتی که در حوزه اقتصاد کشور و معیشت خانوار داشت، سالها است که با فشار و محدود سازی، نسبت به آینده بی اعتمادی ساخته و عموم مردم به ویژه جوانان را درگیر اضطراب و یاس کرده است.
وی در این رابطه اضافه کرد: امروز در میان شهروندان نوعی آشفتگی و پریشانی مشاهده میشود. این حالت ذهن و جسم فرد را توامان درگیر کرده، همانطور که در نزاعهای خیابانی یا رفتار پرخاشگرانه نمود این حالت را در خشم و عصبانیت میبینیم، در نگاهی دیگر وضعیت جسمی و سلامتی نیز مساعد نیست و شیوع افسردگی و دیگر بیماریها نیز از تبعات این وضعیت هستند.
این کارشناس ارشد علوم اجتماعی ضمن تشریح ارتباط میان خشم فروخفته و اضطراب گفت: خشم با اضطراب رابطه برقرار میکند. فرد خشمگین مضطرب و خاطرجمع نیست. خشم ذهن و جسم را پریشان میکند و کنترل فرد را در دست میگیرد. اضطراب و استرس سلامتی این افراد را تهدید میکند.
وی افزود: اگر فردی به طور مداوم عصبانی و خشمگین باشد، سیستم ایمنی بدنش تضعیف خواهد شد. رابطه میان استرس و بیماری، موضوعی جدید و ناشناختهای نیست، 50 تا 70 درصد بیماریها با استرس ارتباط دارند. استرش سیستم ایمنی را تضعیف میکند و ضعف سیستم ایمنی بدن را در معرض ابتلا به انواع عفونت و بیماری قرار میدهد. این وضعیت در جامعهای که با مشکلات اقتصادی روبهرو است، باید برای نظام سلامت یک هشدار تلقی شود.
این جامعهشناس در رابطه با نسبت میان خشم و بروز اعتراضات اجتماعی گفت: استرس باعث اختلال در عملکرد دستگاه عصبی مرکزی، دستگاه عصبی خودکار، سیستم ایمنی و هورمونها میشود. اگر شرایط فرد تغییر پیدا نکند و بهبودی در وضعیت او حاصل نشود، هشدار بعدی برای نظام اجتماعی به صدا در میآید. فردی که به طور مداوم تحت تأثیر استرس قرار دارد، ناراضی و خشمگین است و سلامتی و حیات او به دلیل استمرار این شرایط آزاردهنده به خطر افتاده، چنین شخصی به سرعت تعادل خود را از دست میدهد.
وی گفت: این افراد مستعد ابتلا به افسردگی هستند. اگرچه افسردگی آنها را گوشه گیر میکند ولی همین روند جدید که حالا زندگی شخصی آنها را هم مختل کرده باعث تشدید خشمی فروخفته خواهد شد. یک رابطه دو طرفه برقرار است. خشم و عصبانیت سرکوب شده، افسردگی در پی دارد. در وضعیت افسردگی، عصبانیت منفعل وجود دارد که شاید نمود بارزی نداشته باشد، ولی ذهن مشغولی زیادی را ایجاد میکند و توانایی و پویایی فرد را از وی میگیرد. تعارضات بین فردی و انزوای اجتماعی بارزترین نشانه در این افراد است.
امان الله قرائی مقدم در پایان گفتوگو تاکید داشت: سرکوب عصبانیت به جای بیان آن باعث تجمع تنش روانی و افزایش التهاب در بدن میشود. خشم فرو خورده وعصبانیت ویرانگر به واکنش تبدیل میشود و برای فرد و جامعه مشکل زا است. در برخی مقاطع و در خصوص برخی از مسائل میبینیم مسیر ابراز ناراحتی و خشم مسدود است و محیط اجازه نمیدهد این عصبانیت از راه بیان مشکل و به شکلی درست تخلیه شود.