ستاره صبح-

محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات درباره تأثیر فیلتر تلگرام بر رشد پیام‌رسان‌های بومی گفت: «مدیران پیام‌رسان‌های داخلی به این اعتقاد دارند که فیلتر شدن تلگرام روند رشدشان را با وقفه مواجه کرده؛ نظر من نیز همین است که فرآیند فیلترینگ به رشد پیام‌رسان‌ها ضربه زده است.» به عقیده نگارنده، فضای مجازی موضوعی نیست که بتوان آن را به استفاده از چند کانال و پیام‌رسان خاصی برای مردم محدود کرد. اساساً برای این محدودیت‌ها نیروی فراوانی لازم است که این نیرو در توان هیچ نرم‌افزار و سخت‌افزاری نیست، چون تکنولوژی راه پیشرفت خود را پیدا می‌کند. باید علت‌ها و ریشه‌های هراس از فضای مجازی را از بین برد تا دیگر نیازی به دستاویزی مانند فیلتر کردن فضای مجازی وجود نداشته باشد. فضای مجازی از آرا و عقاید مردم برمی‌آید و ازآنجایی‌که در طول تاریخ نتوانسته جلوی آزادی بیان و آرای مردم را برگیرد، پس این محدود کردن هم نتیجه‌ای نخواهد داشت؛ به همین دلیل وزیر ارتباطات گفته فیلترینگ نتیجه نداده است. با توجه به اینکه پیام‌رسان‌ها در دنیا هرروز متنوع‌تر و گسترده‌تر می‌شوند، هرگونه اقدام برای محدود کردن این رسانه‌ها باعث می‌شود ضد آن در عمل پیدا شود تا مردم از آن‌ها استفاده کنند. در حال حاضر شاید بتوان گفت بخش قابل‌توجهی از فضای مجازی فیلتر است زیرا برخی متولیان معتقد به فیلترینگ هستند درحالی‌که این فضا و دسترسی‌ها وجود دارد. برای مثال پیام‌رسان تلگرام که سال 97 با دستور همان بازپرسی فیلتر شد که خودش پرونده فساد اقتصادی داشت، مصداق مناسبی برای کم‌اثر بودن فیلترینگ است. براساس برآوردها (ازجمله خبرگزاری ایسنا) بین ۴۰ تا ۴۵ میلیون کاربر فعال ایرانی همچنان از تلگرام استفاده می‌کنند. اما عده‌ای همچنان اصرار به روش‌های قدیمی خود دارد و به‌نوعی به دنبال رفع تکلیف است تا از عهده خود ساقط کند و این ساقط کردن تکلیف در پی باور به‌درستی کارشان است زیرا خود را مقصر نمی‌دانند. تجربه ممنوعیت ویدئو در دهه شصت و هفتاد، ماهواره در دهه هفتاد و هشتاد و فیلترینگ برخی از سایت‌های اینترنتی در دهه هشتاد و نود که با هزینه گزاف به‌دست‌آمده است را نباید به‌راحتی فراموش کرد.  کسانی که موافق فیلترینگ هستند باید بدانند که ماهیت تکنولوژی، پویایی و تغییرات سریع است. بنابراین باید توجه داشت که جامعه از فیلترینگ به‌اندازه نبود آزادی اندیشه ضرر می‌بیند، زیرا فضای مجازی موجب می‌شود مردم در چارچوب ارتباطی حکومت‌ها و مسئولان را نقد کنند اما فضای بسته و فیلترشده این امکان را از بین می‌برد و مانع گفت‌وگوی متقابل می‌شود. ضمن آن‌که موافقان فیلترینگ باید بدانند که با فیلتر کردن فضای مجازی مردم مجبور می‌شوند از فیلترشکن استفاده کنند؛ بنابراین این امکان ایجاد می‌شود تا ضمن آن‌که برخی گروه‌های سنی مانند کودکان و نوجوانان از این قابلیت استفاده کنند و به محتواهای نامناسب دسترسی داشته باشند، باعث می‌شود تا اطلاعات مردم در دسترس بسیاری از شرکت‌های نامعتبر قرار گیرد. به‌طورکلی می‌توان گفت فیلتر کردن فضای مجازی مانع توسعه است و جز زیان عوایدی برای جامعه ندارد. پس به‌جای ایجاد محدودیت، باید به فکر ایجاد عدالت و توسعه تکنولوژی در کشور باشیم تا بتوانیم در آینده حرفی برای گفتن در عرصه علم و فناوری داشته باشیم.