به نظر شما ایراد بزرگ سیستم بانکی چیست و اصلاح سیستم بانکداری در این مقطع چه ضرورتی دارد؟
یکی از مشکل بزرگ اقتصاد کشور وضعیت بانکداری است. زیرا بر خلاف تلاش های چند دهه گذشته هنوز سیستم بانکداری اسلامی و بانکداری بدون ربا در کشور اجرایی نشده است.
سیستم بانکی ایرادات بزرگی دارد و تخلفاتی که در اخبار منتشر می شود ناظر بر خلا های قانونی موجود در سیستم بانکی است.
روند بانکداری با وجود پیچیدگی ظاهری در باطن برای تخلفات مسیری ساده ایجاد کرده تا جاییکه متخلفان در این سیستم چند قدم از نظارت قانونی جلوتر هستند.
تسهیلاتی با بهره هایی بالا در طرح هایی با نام های متفاوت ولی با واقعیتی مشابه یکدیگر در بانک ها ارائه می شود که در درون کشوری اسلامی و حاکمیتی به نام اسلام و در قالب بانکداری اسلامی ایراد بزرگی است.
یکی از بند های طرح اصلاح نظام بانکداری با حواشی بسیاری همراه بود. استفاده از ناظران شرعی در قانون به چه صورت خواهد بود؟
استفاده از ناظران شرعی در بانک ها موضوعی جنجالی بود. و واکنش هایی که به انتشار اولیه خبر نشان داده شد طبیعی بود. مردم گمان می کردند که در شعب بانک های سراسر کشور یک روحانی حاضر می شود تا بر روند کار بانک نظارت کند. من در جایی خواندم که نوشته بودند بانکداری که تا اینجا نتوانسته با وجود این همه فشار با اصول اقتصاد اسلامی تطبیق پیدا کند چطور با حضور یک طلبه اسلامی خواهان شد. محقق نشدن بانکداری اسلامی با حضور فیزیکی روحانیون در بانکها حل نمیشود.
این تصور بر اثر ضعف در عملکرد روابط عمومی ها و شیطنت رسانه ای ایجاد شده بود که به سرعت تکذیب شد. حتی بانک مرکزی اعلام کرد که ناظر شرعی منحصر به روحانیون ۰نیست و افراد واجد شرایط هم می توانند در این سمت فعالیت کنند. یعنی ناظران شرعی می توانند روحانی یا از جامعه دانشگاهیان باشند اما گواهی معتبر که نشان می دهد در این حوزه تخصص دارند و معرفی بانک و تایید شورای فقهی بانک مرکزی لازمه شروع فعالیت به عنوان ناظر شرعی است.
چرا تا امروز حرکت ها به سمت بانکداری اسلامی نتیحه ای در برنداشت؟
سال هاست حداقل در ظاهر تلاش شده از نظام ربوی فاصله بگیریم ولی نظام بانکی کشور همچنان به سیستم ربوی نزدیک است. بانکداری اسلامی که اقتصاد اسلام یعنی عدالت اجتماعی را باید تامین کند، نتوانسته در اجرا فعال و موفق شود.
بانک ها طرح های مختلفی را اجرا میکنند. در اینجا یک برداشتی از مقررات بانکی کشور وجود دارد و نرم افزار ها فرق می کنند اما همه بانک ها در اخذ بهره بالا که مغایر اقتصاد اسلامی است مشترک هستند.
البته در بانک مرکزی شورای فقهی وجود دارد، اما این شورا تا اینجا از پس بانک ها برنیامده است. شورای فقهی کارکرد مناسبی نداشته و بانک ها همچنان با قواعد شبیه به بانکداری ربوی فعالیت می کنند.