ستاره صبح - فرزاد فریدونی: خواب خوب فقط خستگی را برطرف نمیکند؛ پژوهشهای علمی نشان میدهند کیفیت خواب میتواند با حال روحی روز بعد و میزان فعالیت بدنی ارتباط داشته باشد.
وقتی صبح خوب شروع میشود
به گزارش پایگاه پزشکی پابمد، پژوهشی که در نشریه «رفتار و درمان» منتشر شده است، نشان میدهد خواب و حال روحی در زندگی روزمره ارتباطی دوسویه دارند. پژوهشگران در این مطالعه، اطلاعات روزانه ۴۵۵ نفر را طی ۲۰ روز بررسی کردند تا مشخص شود کیفیت خواب چگونه با احساسات مثبت و منفی روز بعد ارتباط پیدا میکند. نتایج نشان داد هرچه خواب پیوستهتر و با اختلال کمتری همراه باشد، افراد روز بعد احساسات مثبت بیشتری دارند و احساسات منفی کمتری را تجربه میکنند. در مقابل، دشواری در به خواب رفتن با کاهش احساسات مثبت و افزایش احساسات منفی همراه بود. این یافته شاید در نگاه اول ساده به نظر برسد، اما یک نکته مهم دارد: مسئله فقط تعداد ساعت خواب نیست.
هشت ساعت، همیشه پاسخ نیست
در این پژوهش، رابطه میان مدت خواب و حال روحی کاملاً مستقیم نبود. خواب کمتر از معمول و خواب بیشتر از معمول هر دو با وضعیت عاطفی نامطلوبتر در روز بعد ارتباط داشتند. البته این نتیجه به معنای آن نیست که همه افراد باید دقیقاً به یک اندازه بخوابند. نیاز خواب افراد متفاوت است و پژوهش نیز رابطه آماری را بررسی کرده، نه یک نسخه یکسان برای همه. نکته مهمتر، کیفیت خواب است. ممکن است فردی ساعت کافی در تخت باشد، اما بارها بیدار شود، دیر به خواب برود یا خوابش پیوستگی مناسبی نداشته باشد. در چنین شرایطی، عددی که ساعت نشان میدهد الزاماً تصویر کاملی از استراحت بدن و مغز ارائه نمیکند.
ورزش، رقیب خواب نیست
یکی از بخشهای جالب این مطالعه به نقش فعالیت بدنی مربوط میشد. پژوهشگران دریافتند فعالیت بدنی میتواند بخشی از اثر منفی خواب نامطلوب بر احساسات منفی را کاهش دهد. به بیان سادهتر، اگر شب خوبی نداشتهایم، تحرک بدنی ممکن است در روز بعد به بهتر شدن وضعیت روانی کمک کند. اما این یافته را نباید به این معنا تفسیر کرد که ورزش میتواند جای خواب را بگیرد. بدن برای بازسازی به خواب نیاز دارد و فعالیت بدنی بیشتر بهعنوان عاملی همراه با خواب سالم مطرح است. مطالعه دیگری که در نشریه «پزشکی رفتاری» منتشر شده نیز با بررسی بیش از هزار نفر در میانسالی و سالمندی، رابطه خواب، فعالیت بدنی و خلق را بررسی کرد. کیفیت بهتر خواب با خلق مثبتتر روز بعد و احتمال بیشتر فعالیت بدنی همراه بود.
خواب را جدی بگیریم
زندگی امروزی معمولاً خواب را به نخستین بخش برنامه روزانه تبدیل میکند که در صورت کمبود وقت حذف میشود. کار بیشتر، استفاده طولانی از تلفن همراه، تماشای فیلم تا نیمهشب و نگرانیهای روزمره میتوانند زمان خواب را کاهش دهند. با این حال، یافتههای علمی نشان میدهند خواب را نمیتوان صرفاً زمانی دانست که از ساعتهای مفید روز باقی مانده است. خواب بخشی از همان زندگی روزمره است و میتواند بر نحوه تجربه روز بعد اثر بگذارد. ثابت نگه داشتن زمان خواب و بیداری، کاهش فعالیتهای تحریککننده پیش از خواب، توجه به تاریکی و آرامش اتاق و دور نگه داشتن کار از محل خواب میتواند به ایجاد نظم کمک کند. البته اختلال خواب مداوم، بیدار شدنهای مکرر یا خوابآلودگی شدید در طول روز موضوعی نیست که صرفاً با تغییر عادتهای روزانه حل شود و در چنین شرایطی ارزیابی پزشکی اهمیت دارد. پژوهشهای خواب یک پیام ساده دارند: حال خوب صبحگاهی از شب قبل آغاز میشود. خواب وقفهای در زندگی نیست؛ یکی از پایههای آن است.
منبع: به گزارش پایگاه پزشکی پابمد