کنسرتها در سالهای اخیر با چالشهای مختلفی روبهرو بودهاند؛ از افزایش قیمت بلیت و هزینه اجاره سالن گرفته تا محدودیتهایی که گاهی امکان اجرای برنامههای موسیقی را دشوار میکند. با این حال، تجربه برخی اجراهای پرمخاطب نشان میدهد موسیقی زنده همچنان ظرفیت قابل توجهی برای جذب مخاطب دارد. آروین صداقتکیش، آهنگساز، پژوهشگر و رهبر ارکستر «همیسا»، معتقد است اجرای صحنهای را نمیتوان در مسیر افول دانست و نمونههایی مانند کنسرتهای علیرضا قربانی نشان میدهد که مخاطب همچنان برای شنیدن موسیقی و حضور در سالنها هزینه میکند.
سالنهایی که همچنان پر میشوند
صداقتکیش برای توضیح وضعیت امروز موسیقی زنده به اجرای علیرضا قربانی در شیراز اشاره میکند؛ اجرایی که به گفته او در سالنی با بیش از پنج هزار صندلی برگزار شد و نهتنها یک شب آن خالی نماند، بلکه چند بار نیز تمدید شد. نکته مهم از نگاه این آهنگساز، قیمت بلیت است که ارزان نبوده و بنابراین نمیتوان استقبال از این اجرا را به حضور همه اقشار جامعه نسبت داد. او معتقد است اگر اقتصاد موسیقی امکان فعالیت طبیعی داشته باشد و موانع اجرایی کاهش پیدا کند، کنسرتها همچنان میتوانند مخاطب خود را پیدا کنند. البته میزان استقبال به اندازه و شهرت هر هنرمند وابسته است و خوانندگان شناختهشده طبیعتاً امکان جذب مخاطب بیشتری دارند.
موسیقی ایرانی هنوز شنونده دارد
صداقتکیش که رهبری ارکستر ایرانی «همیسا» را بر عهده دارد، از تجربه اجرای موسیقی ارکسترال ایرانی نیز میگوید. این ارکستر در سال ۱۴۰۳ شکل گرفته و از نوازندگان جوان و عمدتاً زیر ۳۰ سال تشکیل شده است. مأموریت اصلی آن اجرای آثاری است که برای ترکیب سازهای ایرانی نوشته شدهاند. «همیسا» معمولاً سالانه سه تا چهار اجرا دارد و هزینههایش را از محل فعالیتهای خود تأمین میکند. این ارکستر همچنین تلاش میکند زمینهای برای اجرای آثار آهنگسازان معاصر فراهم کند؛ آثاری که برخی پیشتر نوشته شدهاند و برخی نیز مشخصاً برای چنین ترکیبی ساخته شدهاند.
صدای متفاوت سازهای ایرانی
یکی از ویژگیهای این ارکستر، استفاده از سازهای ایرانی است. صداقتکیش معتقد است چنین ترکیبی رنگ صوتی متفاوتی ایجاد میکند؛ صدایی که در مقایسه با ارکسترهای کلاسیک غربی یا گروههای تلفیقی کمتر تجربه شده است.
به باور او، وجود چنین ارکسترهایی میتواند آهنگسازان را نیز به خلق آثار تازه تشویق کند. وقتی آهنگساز بداند گروهی برای اجرای آثار با سازهای ایرانی وجود دارد، میتواند تجربههای تازهای را در این زمینه انجام دهد و نتیجه کار خود را روی صحنه بشنود.
مشکل فقط مخاطب نیست
یکی از نکات مهم این گفتوگو، تغییر وضعیت اقتصادی مخاطبان است. صداقتکیش تأکید میکند افزایش قیمت بلیت باعث شده بخشی از مردم دیگر توان حضور در کنسرتها را نداشته باشند. از سوی دیگر، افزایش هزینه اجاره سالن نیز فشار بیشتری بر گروهها و ارکسترهای کوچک وارد کرده است. در چنین شرایطی، ترکیب اجتماعی مخاطبان نیز تغییر میکند. هرچه قیمت بلیت افزایش پیدا کند، امکان حضور برای گروههای برخوردار بیشتر میشود و فاصله میان کنسرت و بخشهایی از جامعه افزایش مییابد.
گروههای کوچک هم میتوانند ادامه دهند
با این حال، بازار موسیقی فقط به اجراهای بزرگ محدود نمیشود. گروههای جوان و کوچک میتوانند در سالنهای چندصدنفره فعالیت کنند و با استفاده از تبلیغات و شبکههای ارتباطی، مخاطب خود را پیدا کنند. به گفته صداقتکیش، برای گروهی که قصد اجرای برنامه در سالن ۳۰۰ نفره دارد، پیدا کردن همین تعداد مخاطب در شهری مانند تهران الزاماً غیرممکن نیست. وضعیت کنسرتها را نمیتوان تنها با میزان فروش بلیت یا تعداد اجراهای بزرگ سنجید. موسیقی زنده همچنان مخاطب دارد، اما دسترسی به آن برای همه یکسان نیست. از یک سو هنرمندان باید بتوانند فعالیت کنند و از سوی دیگر، مسئله هزینهها و افزایش قیمت بلیت نیازمند توجه جدی است. تجربه کنسرتهای پرمخاطب نشان میدهد علاقه به موسیقی زنده از بین نرفته است؛ مسئله اصلی این است که این علاقه چگونه میتواند به حضور گستردهتر و متنوعتر مردم در سالنها تبدیل شود.
برگرفته از: ایسنا