مدیریت ناترازی بنزین
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با تأکید بر اینکه نباید مدیریت ناترازی بنزین را از افزایش قیمت آغاز کرد، گفت: دولت در شرایط فعلی باید ابتدا با افزایش تولید، کنترل قاچاق و انحراف و مدیریت مصرف، ظرفیتهای موجود را فعال کند و پسازآن، در صورت باقی ماندن ناترازی، درباره گزینههای قیمتی با ارائه اعداد و آثار اقتصادی و اجتماعی آن با مردم گفتوگو کند.
سید فرید موسوی، درباره زمزمههای افزایش قیمت بنزین و سناریوهای مطرحشده در این زمینه گفت: مسئله بنزین امروز با دورههای گذشته تفاوت دارد. در سالهای قبل، بحث عمدتاً حول قیمت، میزان یارانه و درآمد دولت از اصلاح قیمت میچرخید. امروز کشور بافاصله میان تولید و مصرف روبهروست و در شرایط جنگ و تشدید تحریمها، ریسک تأمین نیز به مسئله اضافهشده است.
محدودیت تجارت خارجی
وی افزود: بحث بنزین را نباید از قیمت شروع کنیم. ابتدا باید صورتمسئله را صادقانه با مردم در میان بگذاریم. بر اساس آمار رسمی ارائهشده به ما، در مقاطعی حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیون لیتر در روز میان تولید و مصرف فاصله وجود دارد. درگذشته امکان جبران این فاصله از طریق واردات بیشتر بود، اما محدودیتهای تجارت خارجی و شرایط فعلی کشور، تأمین پایدار را دشوارتر کرده است.
قاچاق
موسوی با اشاره به قاچاق و انحراف سوخت از شبکه توزیع گفت: ارقامی در حدود پنج میلیون لیتر در روز درباره قاچاق و انحراف مطرح میشود. مقابله جدی با آن ضروری است. دولت در شرایط فعلی بهتر است ناترازی را از مسیر افزایش تولید، مدیریت مصرف و کنترل قاچاق و انحراف از شبکه توزیع مدیریت کند و فعلاً به سمت تصمیماتی مانند افزایش قیمت نرود.
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس افزود: دولت باید یک جدول روشن در برابر مردم قرار دهد؛ چند میلیون لیتر از طریق کنترل قاچاق و انحراف، چه میزان با افزایش تولید، چه مقدار از طریق اسقاط خودروهای فرسوده، چه میزان با اصلاح مصرف خودروها و چه سهمی با توسعه حملونقل عمومی قابل جبران است. بعد از مشخص شدن این اعداد میتوان درباره بخش باقیمانده تصمیم گرفت.
واکنش بازار
وی افزود: تجربه اقتصاد ایران نشان داده است که واکنش بازار به تغییر قیمت بنزین میتواند از سهم مستقیم آن در سبد خانوار فراتر برود. افزایش قیمت بنزین در پمپبنزین متوقف نمیماند، بنزین در ذهن جامعه یکی از قیمتهای مرجع است و تغییر آن میتواند انتظار افزایش قیمت در کرایه، خدمات و کالاها را ایجاد کند. سیاستگذار باید این رفتار را در محاسبات خود ببیند.
وی ادامه داد: امروز شرایط جامعه دشوارتر است. کشور با جنگ و تشدید تحریمها روبهروست، قدرت خرید بخش بزرگی از خانوارها کاهشیافته و مردم طی سالهای گذشته چند موج تورم و افزایش نرخ ارز را تجربه کردهاند. ظرفیت خانوار برای جذب شوک قیمتی نامحدود نیست. به همین دلیل من نگرانم که متغیر اجتماعی، پس از انجام محاسبات اقتصادی وارد تصمیمگیری شود؛ این متغیر باید از همان ابتدا در محاسبات دولت حضورداشته باشد.
سؤال این است که دولت ۱۰ تا ۱۵ میلیون لیتر فاصله تولید و مصرف را با چه ترکیبی از افزایش تولید، کنترل انحراف و کاهش مصرف میخواهد جبران کند.