ستاره صبح، فرزاد فریدونی: اخبار سیاسی هفته گذشته با خبر نشست شنژن به پایان رسید؛ گردهمایی مهمی که در شرایط حساس بینالمللی، دیدار سهجانبه رؤسای جمهور آمریکا، روسیه و چین را میسر کرد. نشست شنژن حدود ۸۰ تا ۹۰ دقیقه زمان برد. گفتوگوهای این نشست درباره ثبات راهبردی، امنیت بینالمللی و کاهش تنش میان سه قدرت بزرگ بود. جهان انتظار داشت شنژن تکلیف جنگ اوکراین را روشن کند، با نتیجهای مشخص به بحران خاورمیانه و تنش میان تهران و واشنگتن پایان دهد و پاسخی برای ناامنی هستهای داشته باشد. همچنین انتظار میرفت به بحران انرژی بپردازد و درباره اصلاح ساختار سازمان ملل ایدههایی عملی ارائه کند. نشست شنژن متفاوت از انتظاراتی که میرفت، با اعلامیهای مشترک پایان یافت؛ درحالیکه اهمیت عملی این جلسه تنها به شکل نمادین بروز کرد. سه قدرت هستهای برای نخستین بار در سطح سران، پشت یک میز نشستند، اما خروجی عملی شنژن هنوز مورد ابهام است.
تأثیر نشست شنژن بر تنش تهران و واشنگتن
در شنژن سه رئیسجمهور درباره ایران گفتوگوی مستقیم داشتند، اما در بیانیه مشترک هیچ اشارهای به توافق مشخصی درباره پرونده ایران نشده است. حتی جنگ ایران نیز در متن اعلامیه پایانی نیامد.
چین و روسیه بیش از هر کشور دیگری در جهان میتوانند بر تصمیمات آمریکا در قبال تنش خاورمیانه اثر گذار باشند، اما ابزار فشار آنها بر واشنگتن تفاوت است. چین بیشتر از اهرم اقتصادی و دیپلماتیک و روسیه از اهرم نظامی و ژئوپلیتیک استفاده میکند.
پیامد نشست شنژن برای ایران
اگر چین و روسیه بتوانند واشنگتن را به ادامه مسیر دیپلماتیک تشویق کنند، ممکن است از شدت تقابل نظامی کاسته شود؛ اما هیچ توافقی بین طرفها در این رابطه اعلام نشده است.
این احتمال وجود دارد که چین و روسیه بهجای حمایت بیقیدوشرط از مواضع ایران، خواهان کنترل تنش و پرهیز از اقدامات نظامی شوند. این موضوع میتواند موقعیت مناسبی برای مذاکره خلق کند. اعلام توافق سه کشور برای حفظ جریان پایدار انرژی اهمیت دارد، اما در بیانیه تعهدی برای مقابله با محاصره دریایی ایران یا تضمین صادرات نفت این کشور وجود ندارد. نشست شنژن هنوز دستاورد مستقیمی برای کاهش تنش تهران و واشنگتن نشان نداده، اما میتواند زمینهای برای میانجیگری چین و روسیه ایجاد کند. اما معیار واقعی موفقیت این نشست در رابطه با تنش ایران و آمریکا، نه عکس مشترک سه رئیسجمهور و نه بیانیه صلح، بلکه تغییر رفتار آمریکا در قبال ایران، کاهش فشارهای دریایی و باز شدن مسیر مذاکره خواهد بود. ثبات و امنیت منطقه برای چینیها مهم است. رشد اقتصادی چین با جریان انرژی در خاورمیانه نسبتی مستقیم دارد
حسن هانیزاده، کارشناس و تحلیلگر سیاست خارجی در رابطه با این نشست و تأثیری که بر منطقه و جهان دارد، اظهار داشت: دیدار روسای جمهور سه کشور ابرقدرت بینالمللی دیداری تاریخی و مهم است و مسائل مهم منطقهای و بینالمللی از جمله جنگ اوکراین، مسئله تایوان و موضوع ایران مورد توجه سه کشور قرار گرفته است.
وی در ادامه اضافه کرد: تنش ایران و آمریکا یکی از محورهای اصلی گفتوگوهای روسای جمهور سه کشور را تشکیل میداد به ویژه که دونالد ترامپ یکی از مهمانان این نشست و یک سوی تنش بود.
این کارشناس ازشد سیاست بینالملل در رابطه با نسبت میان نشست شنزن و تنش خاورمیانه گفت: چین روابط اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی گستردهای با ایران دارد و ثبات و امنیت منطقه برای چینیها مهم است. رشد اقتصادی چین با جریان انرژی در خاورمیانه نسبتی مستقیم دارد. تنش نظامی و نبود امنیت در منطقه اقتصاد بزرگ چین را تهدید میکند. بروز بحرانی منطقهای و حتی جهانی اتفاقی نیست که مطلوب چین باشد. وی در این خصوص تصریح کرد: به نظر میرسد چین میتواند گفتوگوی سازندهای با آمریکا داشته باشد و در مذاکرات میان تهران و واشنگتن نقش میانجی را ایفا کند. شنزن به عنوان نقطه شروع این حرکت مورد توجه است.
حسن هانی زاده در پایان گفتوگو اظهار داشت: کاهش تنش در خاورمیانه در این مذاکرات سهجانبه، بیش از هر چیزی مدنظر بوده است. این انتظار وجود دارد که آمریکاییها در رفتار خود نسبت به ایران تجدیدنظر کنند و منطقه به سمت کاهش تنشها و رفع تهدیدات نظامی پیش برود.