جنگ اوکراین برای روسیه برخلاف تصور اولیه کرملین، به یک پیروزی سریع و تعیینکننده تبدیل نشد. مسکو نتوانست حکومت اوکراین را ساقط کند یا اهداف حداکثری خود را محقق سازد و جنگ به فرسایشی طولانی تبدیل شد. در مقابل، اوکراین که در ماههای نخست در موقعیتی دشوار قرار داشت، اکنون توانسته با اتکا به پهپادهای دوربرد، جنگ را به عمق خاک روسیه منتقل کند. حمله به پالایشگاهها، انبارهای سوخت و مراکز لجستیکی، و در تازهترین نمونه حمله به یکی از مراکز بزرگ شرکت خردهفروشی «وایلدبریس» که این شرکت آمازون روسیه است و در نزدیکی مسکو قرار دارد که نشان میدهد کییف و متحدان غربیاش تلاش میکنند هزینه جنگ را مستقیماً به اقتصاد روسیه منتقل کنند.
خطای محاسباتی پوتین
دستاورد مهم اوکراین، جلوگیری از تحقق سناریوی اولیه روسیه برای تسلط سریع بر کشور است. جنگ طولانی نهتنها منابع انسانی و اقتصادی روسیه را مصرف کرده، بلکه به کییف فرصت داده ظرفیتهای دفاعی و تهاجمی خود را توسعه دهد. یکی از مهمترین این ظرفیتها، تولید و استفاده گسترده از پهپادهای دوربرد است که اکنون امکان حمله به اهدافی در صدها و حتی بیش از هزار کیلومتر دورتر از مرز اوکراین را فراهم کردهاست. اوکراین روز گذشته اعلام کرد ۱۱ پالایشگاه نفت و چندین مرکز لجستیکی و نظامی روسیه را هدف قرار داده است؛ برخی حملات در فاصله بیش از ۲ هزار کیلومتری از مرز اوکراین با روسیه انجام شدهاند.
حمله به پالایشگاهها
حمله به صنعت انرژی روسیه اهمیت ویژهای دارد. گزارشها حاکی است آسیب به پالایشگاهها و تأسیسات نفتی، ظرفیت پالایش عملیاتی روسیه را کاهش داده و کمبود سوخت در روسیه محسوس شده است و فشار بر بازار سوخت داخلی این کشور را افزایش داده است. فایننشال تایمز گزارش داد حملات مستمر به پالایشگاهها، بخش مهمی از ظرفیت پالایشی روسیه را مختل کرده و تعمیر برخی واحدهای پیچیده به زمان زیادی نیاز دارد. این حملات صرفاً ضربه به زیرساخت صنعتی نیستند؛ هدف آن است که هزینه ادامه جنگ برای مسکو افزایش یابد. هرچه پالایشگاههای بیشتری از مدار خارج شوند، تأمین بنزین و گازوئیل برای بازار داخلی و نیازهای نظامی دشوارتر میشود و فشار بیشتری بر بودجه و اقتصاد روسیه وارد خواهد شد.
جنگ در حیاط خلوت روسیه
تحول مهم، افزایش برد و دامنه حملات اوکراین است. استفاده از پهپادهای ساخت انگلیس در حمله به پالایشگاههایی در نزدیکی مسکو، یاروسلاول و ولگوگراد، نشانهای از مرحله جدید همکاری نظامی لندن و کییف است. این موضوع از نگاه مسکو میتواند خطر تشدید تنش با کشورهای حامی اوکراین را افزایش دهد. اوج این روند در حمله ۱۶ اوت (۲۵ مرداد)به منطقه مسکو دیده شد. روسیه اعلام کرد صدها پهپاد اوکراینی در این حمله به سمت مسکو پرواز کردند و در مجموع ۸۲۲ پهپاد در مناطق مختلف رهگیری شد. در جریان حمله، انبار بزرگ شرکت وایلدبریس در پودولسک آتش گرفت و یک شهروند روس کشته شد.
حمله به آمازون روسیه
حمله به وایلدبریس از این جهت اهمیت دارد که نشان میدهد اوکراین فقط تأسیسات نفتی یا نظامی را هدف قرار نمیدهد، بلکه زیرساختهای لجستیکی و اقتصادی مرتبط با اقتصاد جنگی روسیه نیز در تیررس قرار گرفتهاند. رویترز گزارش داده حملات اخیر بخش قابل توجهی از ظرفیت انبارهای این شرکت را از بین برده و خسارت اقتصادی سنگینی ایجاد کرده است. جنگ اوکراین برای روسیه دستکم تاکنون نتوانسته به پیروزی و تحقق اهداف اولیه منجر شود؛ در مقابل، اوکراین با توسعه جنگ پهپادی توانسته ابتکار عمل را در بخشی از میدان نبرد به دست گیرد. با این حال، این تحول به معنای پیروزی نهایی کییف نیست؛ بلکه نشاندهنده ورود جنگ به مرحلهای تازه است که در آن عمق خاک روسیه، انرژی و اقتصاد این کشور نیز به میدان نبردی تبدیل شده که ادامه آن میتواند روسیه را مثل ایران دچار کمبود سوخت و بحران اقتصادی کند. پوتین در ابتدا میپنداشت همانطور که در سال ۲۰۱۴ به راحتی شبه جزیره کریمه را که متعلق به اوکراین بود اشغال و به خاک خود ضمیمه کرد این بار هم میتواند کل اوکراین را اشغال و ضمیمه خاک روسیه کند اما تیرش به سنگ خورد .حدود ۴۰۰ هزار نفر از مردم روس را به کشتن داد و بخشی از زیرساختهایش نیز نابود شد. روسیه که زمانی ابرقدرت دوم دنیا از نظر نظامی بود حالا در انزوای سیاسی و زیر فشار تحریم اروپا و امریکا قرار گرفته و از پس کشور کوچک اوکراین برنمیآید.