در دولت های شیشهای حقوق مسئولان شفاف و در معرض دید شهروندان قرار میگیرد و رسانهها بیمحابا و بدون ترس و واهمه، با غول فساد میجنگند. به همین دلیل، فساد در این کشورها یا وجود ندارد یا اندک است، اما در کشورهایی که دولتها شیشهای نیستند و زیر تیغ تحریم قرار دارند، فساد وجود دارد و زندگی تحت تأثیر قرار میدهد. ایران کشوری است که گرفتار تحریم و فساد شده است. به گفته مقامات پیشین، این فساد سیستماتیک است.
نکته قابل تأمل این است که بین تحریم و فساد رابطه معناداری وجود دارد.
1- اگر به آرشیو روزنامهها رجوع شود، فهرست بلندبالایی از فساد، مثل فساد بانکی سه هزار میلیارد تومانی و... دیده میشود.
2- رئیس بازرسی کل کشور در تازهترین افشاگری گفته است 20 هزار و 676 شخص حقیقی و حقوقی، 107 میلیارد دارد (94 میلیارد یورو) را به کشور بازنگرداندهاند. این رقم نزدیک به درآمد نفتی دولت میرحسین موسوی در فاصله سالهای 1360 تا 1368 است که حدود 100 تا 120 میلیارد دلار برآورد میشود. چرا اینچنین شده است؟ پاسخ دهید.
3-219شرکت تراستی، 23 میلیارد یورو را پس ندادهاند.
4- فرار یک کارگزار مالی با 200 میلیون دلار از کشور.
5- بابک زنجانی نمونه یک تراستی بود که نزدیک به 3 میلیارد دلار نفت فروخت و پولش را برنگرداند. تحریم، فروش نفت را ممنوع و محدود میکند. در چنین شرایطی کشورهایی مثل ایران، روسیه و... به فکر دور زدن تحریم میافتند. دولت احمدینژاد در سالهای 90 و 91 که تحریمها علیه ایران شدت گرفت، به اشخاص حقیقی و حقوقی یا همان تراستیها اجازه دادند نفت بفروشند و پولش را به ایران بدهند. از اینجا بود که پروژه فساد کلید خورد و به گفته رئیس سازمان بازرسی کل کشور، 107 میلیارد دلار به خزانه برنگشت و در واقع به سرقت رفت.
هر چند مقامات دور زدن تحریمها را افتخار میدانند، اما واقعیت این است که دور زدن تحریمها حدود 10 تا 20 درصد برای ملت هزینه دارد. فساد در فرایند تحریم شکل میگیرد و دولتها مجبور میشوند به جای فروش آزاد نفت و بازگرداندن پول آن، به تراستیها پناه ببرند همانهایی که در میانه راه پول ملت را بالا میکشند و فرار را بر قرار ترجیح میدهند. مثل فرار یک کارگزار مالی با 200 میلیون دلار.
راهکار مبارزه با فساد تلاش برای عادی سازی رابطه با آمریکا و برداشتن تحریمها در قالب تفاهمنامه 14 مادهای و میدان دادن به رسانهها و کنشگران در جنگ با مفسدان است.