ستاره صبح - فائزه صدر: روز گذشته برخلاف آنچه انتظار میرفت، نشست روز جمعه ایران و آمریکا در سوئیس برگزار نشد. درحالیکه قرار بود این جلسه آغازی بر مذاکرات فنی درباره توافق نهایی باشد. رسانههای آمریکایی دلیل عقب افتادن سفر جی دی ونس را پیچیدگیهای لجستیکی اعلام کردند، اما به عقیده بسیاری از تحلیلگران، دلیل برهم خوردن این دیدار را باید در کارشکنی اسرائیل علیه تفاهم جست و جو کرد. ستاره صبح در گفتوگو با علی ودایع، کارشناس و تحلیلگر سیاسی به بررسی این موضوع پرداخته که در ادامه میخوانید:
علی ودایع در رابطه با لغو سفر هیئت های ایرانی و آمریکایی و عدم حضور طرفین در سوئیس گفت: این اتفاق محصول کارشکنی اسرائیل در جریان مذاکرات ایران و آمریکا است. مثلث مخالفان در تهران، واشنگتن و اسرائیل همچنان فعال است. مهرههای جنگ طلب در واشنگتن و تل آویو سعی دارند مانع از رسیدن به توافقی بزرگ شوند.
وی ضمن مطرح کردن احتمال وقوع توافق افزود: فرایندی که بین ایران و آمریکا مشاهده میکنیم، متفاوت از گذشته است. تصمیم به توافق بین دو طرف و موضع گیری رهبری یک ریل گذاری برای مذاکرات و در نهایت مسیری برای رسیدن به یک توافق در آینده است.
ودایع در ادامه تصریح کرد: آنچه امروز مشاهده میکنیم مجموعهای از کلیات برای ورود به جزئیات است. اگرچه شاید برخی جزئیات در این گفتوگوها مطرح شود، ولی با توجه به سطح تعارض و تنش و همچنین تجربه دو جنگ اخیر طرفین نیازمند آتش بس تاکتیکی و یا آتش بس فنی بودند تا بتوانند به میز مذاکره برگردند. این یک نکته بنیادین است.
این کارشناس سیاسی در ادامه اظهار داشت: اگر به مفاد ۱۴ بند مورد توافق دقت کنید متوجه خواهید شد که دست مذاکره کنندگان را برای چانه زنی در تمام موارد باز میگذارد. آن چیزی که تحت عنوان استقبالی خاموش در میان تمام طیفها دیده میشود، وضعیتی ویژه خلق کرده که امکان ورود طرفین به جزئیات را فراهم خواهد کرد.
ودایع تاکید کرد: ما در وضعیت صلح مسلح قرار داریم که به خودی خود عاملی بازدارنده است. زمانی که ما در داخل همچنان شاهد نگاههای سیاه و سفید به تفاهم باشیم، طرفین نمیتوانند موضوع را به درستی مورد بحث قرار بدهند.
این تحلیلگر سیاست خارجی مخالفان تفاهم ایران و آمریکا را در سه دسته تقسیم و به تشریح جایگاه سیاسی آنها پرداخت: بخشی از مخالفین توافق ایران و آمریکا به دلیل نگاه سیاسی خود این مسیر را انتخاب کردهاند. آنها کسانی هستند که میخواهند در رقابتها و مجادلات سیاسی سهم بیشتری از قدرت ببرند. نقد یک چیز است، تخریب چیزی دیگر، آنها در تلاش برای سهم خواهی هستند و در این روند رد پای کاسبان تحریم نیز دیه میشود.
وی در ادامه خاطرنشان ساخت: گروهی دیگر در آمریکا کار را برای ترامپ سخت کردهاند. در یک طرف جمهوری خواهان تندرو یا شاهینهای کاخ سفید قرار دارند که ترامپ را تحت فشار قرار دادهاند و به دنبال از سر گرفتن جنگ هستند. به موازات آنها دموکراتهای خشمگینی علیه عملکرد ترامپ وجود دارند. دموکراتها از دو منظر نگرانند. از یک سو گروهی از آنها نگران امتیازات خارق العادهای هستند که ترامپ به ایران داده و میگویند ایران چک ترامپ را پیش از اینکه امتیازی بدهد نقد کرده است. علت خشم گروه دیگری از آنها این است که ورق جنگ ایران و آمریکا در لحظات آخر به نفع ترامپ چرخیده است. قبلاً صحبت از این بود که انتخابات میان دورهای به قتل گاه جمهوری خواهان و شخص ترامپ تبدیل خواهد شد، ولی ترامپ از این وضعیت در حال خلق دستاوردی بزرگ به نفع خود است. مواهب اقتصادی این توافق فقط شامل تهران نخواهد شد، بخشی شامل آمریکا میشود.
این استاد علوم سیاسی ضمن اشاره به موقعیت سرسختترین مخالف تفاهم گفت: اسرائیل ضلع قوی در تخاصم مخالفان توافق است. اتمسفر داخلی سرزمینهای اشغالی در یاس و سرخوردگی است و این احساس وجود دارد که در مذاکرات ایران و آمریکا کنار گذاشته شدهاند. بنیامین نتانیاهو بازنده اصلی توافق خواهد بود زیرا او همواره در تلاش بود که ایران و آمریکا را در مقابل هم قرار بدهد. در کل فرایندی که در پسا ۷ اکتبر 2023مشاهده کردهایم، نتانیاهو یک هدف یعنی تعلیق دادگاه فساد خود و سرکوب اپوزیسیون داخلی را دنبال میکرد. امروز اپوزیسیون دولت اسرائیل احساس قدرت میکند و جریانات لیبرال اسرائیل جان میگیرند. شاید نتانیاهو در این شریط دست به اقداماتی خصمانه و ترورهایی دیگر بزند.
وی افزود: مدل رفتاری تهران در تعلیق مذاکرات فنی سوئیس نشان میدهد که ایران قائل به آتش بس یک پارچه است در این فرایند موقعیتی ویژه برای ما خلق میشود. منافع آمریکا به گونهای به آتش بس گره خورده که اسرائیل را با ادبیاتی ویژه بازی میدهد و در این روند منافعی ثانویه برای ما خلق میشود.
علی ودایع در پایان گفتوگو متذکر شد: برخی طیفهای تندرو با ادبیات و رفتار خود در داخل میتوانند این وضعیت ا برای تهران سخت کنند. نباید فراموش کنیم که اختلاف ترامپ و نتانیاهو تاکتیکی است نه اختلافی استراتژیک.