اقتصاددانان میگویند: «تورم مالیاتی است که از جیب فقرا پرداخت میشود.» فریدمن برنده جایزه اقتصاد نوبل درباره تورم میگوید: « افزایش تورم یک علت اصلی بیشتر ندارد و آنهم سیاستهای پولی است که ریشه تورم است.» روز دوشنبه بانک مرکزی تورم اردیبهشت را منتشر کرد. یک روز بعدازآن، روز گذشته مرکز آمار ایران تورم اردیبهشت را منتشر کرد. آنچه مهم و قابل تأمل است اینکه در هر دو گزارش تورم بالا و روند افزایشی داشته است. تورم قدرت خرید مردم را پایین میآورد و سفرهها را کوچک میکند. جنگ 12 و 39 روزه، محاصره دریایی، بسته بودن تنگه هرمز،جنگ اقتصادی، تحریم، تنش سیاسی و سوء مدیریت بستر را برای رشد تورم فراهم کرده است.
تورم بالا
بر اساس گزارش مرکز آمار در اردیبهشتماه تورم عمومی نقطهبهنقطه به مرز ۸۴ درصد رسید، همچنین تورم عمومی ماهانه ۸.۸ درصد گزارش شد. دخانیات با ۱۶۴.۳ درصد، خوراکیها و آشامیدنیها با ۱۲۹.۸ درصد و مبلمان و لوازمخانگی با ۱۰۰ درصد رشد قیمت، بیشترین میزان تورم را در اردیبهشتماه تجربه کردند.
افزایش تورم ماهانه
تورم ۸.۵ درصدی ماهانه در اردیبهشت را بانک مرکزی در حالی محاسبه کرده که در تمام یک سال گذشته، این نرخ بیشترین نرخی است که سیاستگذار پولی برای یک ماه اعلام کرده است. حتی در بهمن ۱۴۰۴ که تحت تأثیر شوک ارزی تورم بالا رفته بود هم نرخ تورم ماهانه به ۸.۴ درصد رسید.
شوک ارزی
افزایش تورم در حالی رقم خورده که وزیر اقتصاد وعده داده بود پس از بهمنماه ۱۴۰۴، نرخ تورم کاهش یابد اما در فروردینماه تورم ماهانه را بانک مرکزی ۷ درصد و در اردیبهشت ۸.۵ درصد گزارش کرد. تنها در اسفندماه تورم با رسیدن به ۳ درصد کاهش نسبی داشت. از فروردین ۱۴۰۰ تا امروز، بانک مرکزی تنها در یک ماه، خرداد ۱۴۰۱، تورم ماهانه را بیش از این رقم محاسبه کرده بود. در آن زمان و پس از شوک ارزی دولت سیزدهم نرخ تورم ماهانه را بانک مرکزی ۹.۸ درصد محاسبه کرد.
تورم ماهانه مرکز آمار در حالی به ۸.۸ درصد رسیده که این نرخ سومین تورم بالای ماهانه این مرکز را از فروردین ۱۳۹۸ تا به امروز نشان میدهد. پیشازاین در خرداد ۱۴۰۱ تورم ماهانه به ۱۰.۴ درصد رسید که بیشترین تورم ماهانه تجربهشده در سالهای اخیر محسوب میشود و پسازآن نیز تورم ماهانه بهمن ۱۴۰۴ با رسیدن به نرخ ۹.۴ درصد، بالاترین نرخ تورم تجربهشده است. نکته مهم این است که هر سه این ماهها، پس از اجرای سیاست شوکدرمانی ارزی در دولتهای سیزدهم و چهاردهم به دست آمد.
تورم در آستانه سهرقمی شدن
بانک مرکزی تورم نقطهبهنقطه را در حالی ۷۷.۲ درصد اعلام کرده که این نرخ بیشترین نرخ مذکور از سال ۱۴۰۱ به اینسو محسوب میشود. حتی پس از اینکه ارز ترجیحی در اردیبهشت ۱۴۰۱ حذف شد هم شاخص تورم نقطهبهنقطه به این رقم نرسید. در آن زمان، در فروردین ۱۴۰۲ و ۱۱ ماه پس از اجرای آن سیاست، تورم نقطهبهنقطه ۶۲.۴ درصد محاسبهشده بود.
ثبت بیسابقه تورم
تورم نقطهبهنقطه اردیبهشت، بالاترین تورم تجربهشده سالهای اخیر است که لااقل تا ابتدای زمستان هم میتوان انتظار افزایش این نرخ را داشت. نکته قابلتوجه دیگر این است که تورم نقطهبهنقطه فروردین ۱۴۰۵، دومین تورم نقطهبهنقطه بالا در این سالها بوده است. این شاخص در فروردین ۶۷ درصد گزارششده بود. تورم نقطهبهنقطه مرکز آمار در اردیبهشتماه با رسیدن به نرخ ۸۳.۹ درصدی بالاترین تورم نقطهبهنقطهای است که تاکنون از سوی مرکز آمار ایران محاسبهشده است. به زبان دیگر، از دیماه ۱۴۰۴ که نرخ تورم نقطهای به ۶۰ درصد رسید، هرماه تورم نقطهای رکوردشکنی تازهای میکند. پیشازاین و در طول سال ۱۴۰۱ هم هرگز تورم نقطهبهنقطه به ۶۰ درصد نرسیده بود. تورم نقطهبهنقطه مرکز آمار در اردیبهشتماه با رسیدن به نرخ ۸۳.۹ درصدی بالاترین تورم نقطهبهنقطهای است که تاکنون از سوی مرکز آمار ایران محاسبهشده است. به زبان دیگر، از دیماه ۱۴۰۴ که نرخ تورم نقطهای به ۶۰ درصد رسید، هرماه تورم نقطهای رکوردشکنی تازهای میکند. پیشازاین و در طول سال ۱۴۰۱ هم هرگز تورم نقطهبهنقطه به ۶۰ درصد نرسیده بود.
تورم خوراکیها در صدر
نکته قابلتوجه دیگر این است که بانک مرکزی تورم نقطهبهنقطه گروه کالاها، که خوراکیها هم زیرمجموعه آن هستند را بیش از ۱۱۳ درصد محاسبه کرده و مرکز آمار هم تورم نقطهبهنقطه خوراکیها را ۱۲۹.۸ درصد اعلام کرده است. با توجه به روند تورم نقطهبهنقطه، رسیدن این شاخص به نرخهای سهرقمی تا دو سه ماه آینده محتمل به نظر میرسد.
رشد تورم در دولتهای سیزدهم و چهاردهم
بانک مرکزی در حالی نرخ تورم سالانه در اردیبهشت را ۵۳.۹ درصد محاسبه کرد، که تا پیشازاین نرخ تورم ۱۴۰۱ با رسیدن به ۵۳.۱ درصد، بالاترین تورم پس از انقلاب و پس از سالهای اشغال ایران در پایان جنگ جهانی دوم بهحساب میآمد. هرچند بعدها وقتی جزییات کامل گزارشهای ماهانه بانک مرکزی منتشر شد، مشخص شد که در فروردین ۱۴۰۲ نرخ تورم سالانه به بیش از ۶۲ درصد هم رسید. بااینوجود، در مقایسه با پایان سالها، تورم اردیبهشت بالاتر از همهسالهای دیگر بوده است. مرکز آمار هم در شرایطی تورم سالانه را ۵۷.۷ درصد محاسبه کرده که این نرخ بیشترین تورم اعلامشده از سوی این مرکز بهحساب میآید. مرکز آمار از سال ۹۱ به محاسبه نرخ تورم دستزده و هیچگاه تورمی که گزارش کرده بود به بیش از ۴۵ درصد نرسید. از زمستان پارسال که دولت در پی شوک ارزی رفت، تورم برای اولین بار در محاسبات مرکز آمار به بیش از ۵۰ درصد رسید. حتی در پایان ۱۴۰۱ هم که تورم رکوردشکنی کرد، مرکز آمار تورم آن سال را اندکی بیش از ۴۵ درصد اعلام کرد.