پس از توافق برجام در سال های 1394، 95 و 96 وضعیت اقتصادی کشور بهبود یافت، اما با خروج ترامپ از برجام و تشدید تحریم های اقتصادی علیه کشور روند اقتصاد و تجارت منفی شد. به طوری که از دهه 90 تا کنون رشد اقتصادی نزدیک به صفر بوده است. کشور سال گذشته دو جنگ 12 روزه و 39 روزه را با آمریکا و اسرائیل پشت سر گذاشت و خسارت جانی و مالی متحمل شد. اکنون در پیچ تاریخی قرار داریم که تلاش دیپلمات های کشورهای همسایه و منطقه ممکن است، به یک توافق یا تفاهم احتمالی بیانجامد، اگر تندروها از دو سو مانع نشوند.
ترامپ: جزئیات توافق اعلام خواهد شد
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در شبکه اجتماعی تروث سوشال خود نوشت: « من دفتر بیضی در کاخ سفید هستم، جایی که همین حالا تماس خوبی با محمد بن سلمان آل سعود از عربستان سعودی، محمد بن زاید آل نهیان از امارات متحده عربی، امیر تمیم بن حمد بن خلیفه آل ثانی، نخستوزیر محمد بن عبدالرحمن بن جاسم بن جابر آل ثانی و وزیر علی الثوادی از قطر، ارتشبد سید عاصم منیر احمد شاه از پاکستان، رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه، عبدالفتاح السیسی رئیسجمهور مصر، ملک عبدالله دوم از اردن و ملک حمد بن عیسی آل خلیفه از بحرین داشتم. این گفتوگوها درباره جمهوری اسلامی ایران و تمامی موارد مرتبط با یک یادداشت تفاهم در خصوص صلح بود. توافق تا حد زیادی مذاکره شده و منوط به نهایی شدن میان ایالات متحده آمریکا، جمهوری اسلامی ایران و سایر کشورهای یاد شده است. به طور جداگانه، تماسی با نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل داشتم که آن هم خوب پیش رفت. جنبهها و جزئیات نهایی این توافق در حال حاضر در حال بحث است و به زودی اعلام خواهد شد. علاوه بر بسیاری از عناصر دیگر این توافق، تنگه هرمز باز خواهد شد.» دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا گفت: نمیتوانم درباره توافق صحبت کنم. این توافق کاملاً به من بستگی دارد و اگر خبری باشد، فقط خبر خوب خواهد بود. من معامله بد انجام نمیدهم.
روایت نیویورکتایمز از توافق
روزنامه نیویورکتایمز نوشت: تهران در چارچوب توافق پیشنهادی با آمریکا، با کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم با غنای بالا موافقت کرد.
این روزنامه به نقل از مقامهای آمریکایی مدعی شده ایران در جریان مذاکرات اخیر با اصل کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم با غنای بالا موافقت کرده است؛ هرچند جزئیات نحوه اجرای این اقدام هنوز نهایی نشده و قرار است در مذاکرات آینده درباره آن تصمیمگیری شود.
بر اساس این گزارش، ایران در مراحل ابتدایی مذاکرات، مخالف گنجاندن موضوع ذخایر اورانیوم در بخش نخست توافق بوده و خواستار موکول شدن آن به مراحل بعدی شده بود؛ اما مذاکرهکنندگان آمریکایی از طریق میانجیها به تهران پیام دادهاند که در صورت عدم توافق بر سر این موضوع، واشنگتن از مذاکرات خارج شده و گزینه نظامی را مجددا فعال خواهد کرد.
مصر: به توافق چشم دوختهایم
«بدر عبدالعاطی» وزیر امور خارجه مصر درباره مذاکرات میان آمریکا و ایران اعلام کرد که قاهره امیدوار است توافقی پایدار میان دو طرف حاصل شود که به پایان جنگ و کاهش تنش منجر شود. ما به توافقی پایدار که به جنگ پایان دهد، چشم دوختهایم.
پزشکیان: به دنبال سلاح هستهای نیستیم
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور با اشاره به مذاکرات اخیر میان تهران و واشنگتن، گفت: آمادگی داریم به جهان اطمینان دهیم که به دنبال سلاح هستهای نیستیم، ایران به دنبال ناآرامی در منطقه نیست، این رژیم صهیونیستی است که از هر فرصتی برای زنده نگه داشتن جنگ و ناآرامی استفاده میکند.
بیانیه اسلامآباد
شبکه خبری العربیه به نقل از منابع ارشد ناشناس گزارش داد که در صورت حصول توافق اولیه بین ایران و آمریکا، این توافق «اعلامیه اسلامآباد» نامیده خواهد شد. به ادعای منابع عربی، پاکستان بدون نیاز به حضور طرفهای مذاکره، مسئولیت اعلام یادداشت تفاهم را برعهده خواهد گرفت.
دور بعدی مذاکرات
العربیه ادعا کرد که دور بعدی مذاکرات بین ایران و آمریکا ممکن است در تاریخ پنجم ژوئن (۱۵ خرداد) برگزار شود.
گزارشها درباره رفتن مذاکرات به سوی توافق اولیه در حالی است که منابع آگاه از احتمال بازگشت آمریکا به رویه قبلی و تخطی از یکی از بندهای مورد توافق خبر میدهند.
اردوغان: ترکیه از توافق حمایت میکند
اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در تماس تلفنی با ترامپ و رهبران منطقه گفت که ترکیه آماده است در جریان اجرای توافق احتمالی با ایران، هر نوع حمایتی را ارائه دهد.
آمریکا: جهان اخبار خوبی خواهد شنید
روبیو، وزیر خارجه آمریکا گفت: پس از همکاری با کشورهای خلیج فارس، در مورد ایران پیشرفت کردهایم. احتمالاً اخبار بیشتری درباره ایران منتشر شود. پیشرفت بزرگی در مورد بحران با ایران حاصل شده است، این احتمال وجود دارد که جهان در ساعات آینده اخبار خوبی بشنود.
استقبال روسیه از توافق
«کریل دیمیتریف» نماینده ویژه «ولادیمیر پوتین» رئیسجمهور روسیه در امور سرمایهگذاری و همکاری اقتصادی، از روند مذاکرات میان ایران و آمریکا استقبال کرد.
او گفت باور دارد در مذاکرات پیشرفتی حاصل شده و این را اقدامی ضروری برای جلوگیری از «فروپاشی فاجعهبار» جهان توصیف کرد.
توییت بقایی درباره توافق
اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه، در پیامی در شبکه ایکس با درج تصویر سنگنگاره پیروزی شاپور اول ساسانی بر امپراطور روم، نوشت: رومیان تصور میکردند که رم مرکز عالم است؛ اما ایرانیان این توهم را در هم شکستند. لشگرکشی مارکوس یولیوس فیلیپوس (فیلیپ عرب) به سمت شرق علیه امپراطوری ساسانیان، منجر به پیروزی رومیان نشد بلکه به صلحی با شروط شاپور اول ختم شد: امپراطور ناچار شد با واقعیت کنار بیاید.
آزادسازی داراییهای بلوکهشده
خبرگزاری فارس نوشت: آمریکا درباره آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران دبه کرده و تلاش دارد این منابع را نسیه و حواله به آینده کند اما مسئولین ایرانی میگویند از این خط قرمز کوتاه نمیآیند.
نکته کلیدی دیگر، اسقاط تحریمهای نفت، پتروشیمی و مشتقات آن است. برآوردها نشان میدهد صرف فروش نفت خام (بدون احتساب پتروشیمی و سایر فرآوردهها) طی ۶۰ روز، تقریباً ۱۰ میلیارد دلار عایدی برای دولت ایران خواهد داشت.
یادداشت تفاهم به روایت المیادین
شبکه المیادین به نقل از منابع «موثق» گزارش داد که در حال حاضر متن نهایی یک توافق میان تهران و واشنگتن با میانجیگری پاکستان در حال تدوین است. آنچه اکنون روی میز مذاکرات قرار دارد، توافق نهایی نیست، بلکه در قالب یک «یادداشت تفاهم» دنبال میشود. منابع المیادین تأکید کردند که این یادداشت تفاهم هیچ بندی درباره پرونده هستهای ایران ندارد و تمرکز آن بر پایان جنگ و ترتیبات مربوط به کاهش تنش است.
بر اساس این گزارش، یادداشت تفاهم شامل تسهیل تردد دریایی در تنگه هرمز، خروج ناوگان آمریکایی از اطراف ایران و پایان محاصره دریایی و نظامی آمریکا خواهد بود. همچنین آزادسازی نیمی از داراییهای بلوکهشده ایران به ارزش ۱۲ میلیارد دلار نیز در این چارچوب پیشبینی شده است.
این منابع افزودند که پس از امضای توافق چارچوب، یک مهلت ۳۰ روزه برای دستیابی به توافقی درباره پرونده هستهای ایران در نظر گرفته خواهد شد. همچنین نیویورک تایمز گزارش داد: این توافق به جنگ و درگیری در تمامی جبههها پایان خواهد داد. تمرکز این توافق بر بازگشایی تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی آمریکا است.
سفیر ایران: گام مثبت در حال شکلگیری است
رضا امیری مقدم، سفیر ایران در پاکستان در پیام خود نوشت: « وزیر محترم کشور پاکستان، جناب آقای محسن نقوی، پس از بازگشت از تهران، موفقیت مذاکرات با مقامات کشورم را به من تبریک گفتند».
وی در ادامه پیام خود نوشت: «با خوشبینی محتاطانه میتوان امیدوار بود که اگر طرف مقابل بهطور کافی متعهد باشد، گامی مثبت در حال شکلگیری است که نتیجه مواضع جمهوری اسلامی ایران بر اساس عزت، استقامت نیروهای مسلح شجاع و مقاومت ملت دلیر ایران، همچنین ابتکار و تلاشهای خالصانه میانجی پاکستانی است».
امیری مقدم اضافه کرد: «امیدوارم تلاشهای صادقانه دولت و ارتش محترم پاکستان، به ویژه جناب نخستوزیر محمد شهباز شریف و فیلد مارشال سید عاصم منیر، فرمانده کل ارتش و فرمانده کل نیروهای دفاعی، برای ابتکار میانجیگری، و معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه جناب محمد اسحاق دار و وزیر کشور جناب محسن نقوی، برای تلاشهای دیپلماتیک صادقانهشان، به صلح پایدار در منطقه منجر شود. از طرف خودم، صمیمانهترین و قلبیترین قدردانیام را از همه آنها برای تلاشهای خالصانهشان ابراز میکنم».