تجربه نشان داده است که دو طرف روی مواضع خود ایستادهاند. مهمترین میانجی بین ایران و امریکا، نخستوزیر ژاپن شینزو آبه بود که در دور اول ریاستجمهوری ترامپ با یک نامه به تهران آمد، ولی تیرش به سنگ خورد و دست خالی به ژاپن برگشت.
اما در دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ پس از چند دور میانجیگری عمان و مذاکراتی که در مسقط و ژنو بهصورت غیرمستقیم بین ایران و آمریکا صورت گرفت، نتیجهای حاصل نشد و سرانجام به جنگ ۱۲ روزه و ۳۹ روزه انجامید که خسارت زیادی برای دو طرف بر جای گذاشت و دنیا و منطقه را تحت تاثر قرار داد. در میانه طوفان و تهدید پاکستان بار دیگر پا به میدان گذاشت تا شاید بتواند جلوی جنگ را بگیرد. در این ارتباط یک دور مذاکره مستقیم بین قالیباف و ونس در اسلامآباد صورت گرفت که به شکست انجامید. پاکستان مأیوس نشده و همچنان فعال است؛ وزیر کشورش دو نوبت به تهران آمد و با مقامات دیدار و گفتوگو کرد اما دست خالی به اسلامآباد بازگشت.
همچین آصف منیر، فرمانده ارتش پاکستان نیز دو نوبت به تهران آمد که آخرین نوبت آن شامگاه جمعه بود. او پس از دیدار با وزیر خارجه، رئیسجمهور و رئیس مجلس، دست خالی تهران را ترک کرد.
* اگر قرار است اتفاق مثبتی بیفتد، بهتر است مذاکره مستقیم باشد نه غیرمستقیم.
* میانجیها همه متحد آمریکا بوده و هستند و در عمل از منافع آمریکا حمایت میکنند نه از ایران.
* پاکستان اتحاد دفاعی با عربستان دارد و ۸۰۰۰ نیروی نظامی به عربستان اعزام کرده است تا اگر عربستان با ایران درگیر جنگ شد در کنار عربستان علیه ایران بجنگد. پاکستان در سال یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار کمک بلاعوض از امریکا دریافت میکند.
* هیئت قطری که همزمان با فرمانده ارتش پاکستان به ایران آمد، با مقامات برای جلوگیری از جنگ و توافق یا تفاهم رایزنی کرد؛ قطر نیز متحد آمریکا است و تلاش میکند منافع آمریکا را تأمین کند نه ایران را.
مهم این است که شرایط نه جنگ و نه صلح نه به نفع آمریکا است و نه به نفع ایران. بسته بودن تنگه هرمز شرایط اقتصادی جهان را بدتر کرده و ادامه آن را وضعیت را بدتر خواهد کرد. همچنین محاصره بنادر ایران توسط آمریکا شرایط اقتصادی ایران را بدتر از وضعیت فعلی خواهد کرد. اینکه ناتو و برخی کشورهای اروپایی بهتدریج به کمک آمریکا آمدهاند خطرناک است.
ایران میتواند با توجه به مشکلاتی که ترامپ در داخل آمریکا با آن مواجه است، با یک تفاهم حداقل ۳۰ روزه در گام نخست، در برابر برداشتن محاصره دریایی، تنگه هرمز را باز کند و در گام دوم درباره غنیسازی و همچنین اورانیوم ۶۰ درصدی با آمریکا مستقیم مذاکره کند.
آنچه نگرانکننده است این است که تلاش میانجیها نتیجه ندهد و جنگ دیگری آغاز شود. آمریکا ترمز اسرائیل را کشیده، اما اسرائیل در کمین است تا فرمان حمله از سوی ترامپ صادر شود. واقعیت این است که توافق هزینهاش کمتر از تحریم، جنگ و محاصره دریایی است.
اوضاع بحرانی است؛ دستها از دو سو روی ماشه است و مردم در فشار اقتصادی قرار دارند. به خاطر مردم امتیاز بدهید؛ تحریمها برداشته شود، سایه جنگ از کشور دور شود و جلوی گرانی گرفته شود تا ناامیدی به امید بدل شود.