جنگ همواره پدیدهای شوم، ویرانگر و اندوهناک بوده و هست، چون جان انسانها را در میانه زندگی میگیرد و داراییهای آنها را پودر میکند. اگر به جنگهای ایران و عراق، جنگ ۱۲ روزه، جنگ ۳۹ روزه، جنگ کره، جنگ ویتنام، جنگ اوکراین، جنگ اعراب و اسرائیل، جنگهای ایران و روس، جنگ ایران و عثمانی و … نگاه کنیم، درمییابیم که خروجی همه این جنگها خون و ویرانی بوده است. آنچه پس از جنگ باقی می ماند، اندوه و غم برای انسانهایی است که روزی بودند و دیگر نیستند. متأسفانه سایه جنگ همچنان بر سر ما سنگینی میکند.
* رسانهها اعلام کردند که چین و آمریکا بر باز شدن تنگه هرمز و هستهای نشدن ایران تأکید کردهاند.این موضوع احتمالا میتواند پشت صحنه یک معامله پنهانی باشد.
* ترامپ پس از بازگشت از سفر چین انعطاف نشان داد و گفت با توقف غنیسازی ۲۰ ساله موافق است. او پیش از این میگفت غنیسازی باید برای همیشه متوقف شود.
* بسته بودن تنگه هرمز فشار بر کشورهای عربی را افزایش داده و آنها را نسبت به آینده نگران کرده است. به همین دلیل بحرین، امارات، کویت، عربستان، قطر و اردن به دبیرکل سازمان ملل و شورای امنیت شکایت کرده و خواستار خسارت شدهاند.
* قطعنامه آمریکا و بحرین قرار است علیه ایران در شورای امنیت مطرح شود. برخی گزارشها حاکی از آن است که بیش از ۱۰۰ کشور عضو سازمان ملل از این قطعنامه حمایت کردند. اگر این خبر درست باشد، نشان میدهد که این کشورها از جنگ و بسته بودن تنگه هرمز ناراضی هستند.
* محاصره دریایی بنادر ایران توسط آمریکا که از روز ۱۹ فروردین آغاز شده، همچنان ادامه دارد. آمریکا مدعی است که این اقدام جلوی صادرات نفت ایران را گرفته است. چین بزرگترین خریدار نفت ایران است. گزارشها حاکی از آن است که روز پنجشنبه چند کشتی نفتی توانستند از تنگه هرمز عبور کنند. البته معلوم نیست آمریکا اجازه خروج آنها را از دریای عمان به اقیانوس هند داده یا خیر. نبرد دریایی نیز به صورت پراکنده جریان دارد و دو طرف از شروع دوباره جنگ سخن میگویند.
ایران روی مشکلات داخلی آمریکا مثل تورم، گرانی بنزین، برگزاری مسابقات جام جهانی، انتخابات میاندورهای کنگره و... انکشت گذاشته است و تلاش میکند با مقاومت و بسته نگه داشتن تنگه هرمز به مشکلات داخلی امریکا بیفزاید.
گفتنی است، پیش از جنگ هر گالن بنزین ۲.۹ دلار بود اما اکنون میانگین هر گالن بنزین در ایالتهای آمریکا به چهار و نیم دلار رسیده است. در همین حال قرار است روز ۲۳ خرداد جام جهانی فوتبال در آمریکا شروع شود؛ تداوم جنگ میتواند برفایدهها و مزیتهای برگزاری جام جهانی برای آمریکا تأثیر منفی داشته باشد. کوتاه نیامدن ایران و بسته نگه داشتن تنگه هرمز به اقتصاد آمریکا، اروپا و خاورمیانه فشار وارد کرده است. نظرسنجیها نشان میدهد که بیش از ۶۰ درصد آمریکاییها با جنگ و ترامپ مخالفند. جمهوریخواهان انتخابات میاندورهای را در آبان ماه پیش رو دارند؛ جنگ ممکن است باعث شود تا آنها کرسیهای خود را در کنگره از دست بدهند. البته ترامپ چون دوباره نمیتواند رئیسجمهور شود، به رأی نیاز ندارد. از همین رو دموکراتها هفت بار خیز برداشتند تا از طریق لایحه در سنا جلوی جنگ را بگیرند، اما جمهوریخواهان (سناتورهای جمهوریخواه) مانع شدند. با این وجود میتوان حدس زد که ترامپ بار دیگر دست به جنگ خواهد زد. باید دانست چین سیاست پیچیده و چندجانبه دارد و به صورت چندوجهی با کشورهای خاورمیانه، ایران و اسرائیل ارتباط دارد. چین ممکن است بتواند گره تنگه هرمز و جنگ ایران و آمریکا را همانطور که در برقرای روابط دیپلماتیک ایران و عربستان نقش داشت، این بار نیز ممکن است با یک معامله بتواند نقش ایفا کند. البته چین و روسیه به صورت پنهانی موافقند که آمریکا با ایران درگیر باشد تا توجه آمریکا از پکن و مسکو به تهران و خاورمیانه معطوف شود. چین نشان داده که خیلی هم با ایران همراه نیست، چون در دوران اوباما به ۶ قطعنامه شورای امنیت علیه ایران رأی داد. در جریان جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل هم به قطعنامه شورای امنیت که حمله ایران به کشورهای عربی را محکوم میکرد، رأی ممتنع داد. با این وجود، چین اگر احساس کند منافعش در باز شدن تنگه هرمز و برقراری صلح در خاورمیانه است، پا پیش میگذارد و گره ناگشوده را باز میکند.
مشاهدات میدانی نشان میدهد که مردم از جنگ و صدمه دیدن خسته شدهاند. جنگ باعث گرانی شده، قدرت خرید مردم پایین آمده، ارزش پول ملی کاهش یافته، بیکاری بیشتر شده، اقتصاد دچار رکود توأم با تورم شده است. در چنین هنگامهای، ۱۶ میلیون ایرانی که به مسعود پزشکیان در روز ۱۵ تیر ماه ۱۴۰۳ رأی دادند، میگویند: «میخواهید بجنگید اشکالی ندارد، اما زندگی ما و سفره ما را به قبل از ۱۵ تیر ۱۴۰۳ برگردانید.» این یک مطالبه عمومی است، چون جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۳۹ روزه اقتصاد و معیشت را بدتر از قبل از جنگ کرده است. در هر صورت دیپلماسی کمهزینه و جنگ و تحریم و محاصره دریایی پرهزینه است.