پس از پایان درگیری نظامی میان ایران و آمریکا و اعلام آتشبس، بسیاری تصور میکردند بازار ارز و طلا وارد فاز نزولی خواهد شد و قیمتها به آرامش میرسند. در روزهای نخست نیز همین اتفاق رخ داد؛ قیمت دلار که در اوج تنشها جهش قابل توجهی را تجربه کرده بود تا محدوده ۱۵۰ هزار تومان عقب نشست و طلای ۱۸ عیار نیز تا حوالی گرمی ۱۷ میلیون تومان کاهش یافت. اما این روند دوام چندانی نداشت و اکنون تنها حدود ۲۰ روز پس از آتشبس، بازار دوباره مسیر افزایشی در پیش گرفته و طلا به کانال ۲۰ میلیون تومان بازگشته است. این تغییر جهت، این پرسش را مطرح کرده که آیا بازار در حال ورود به موج جدید گرانی است یا صرفاً واکنشی کوتاهمدت به فضای سیاسی و اقتصادی کشور محسوب میشود؟
واقعیت آن است که بازار ارز و طلا در ایران تنها تحت تأثیر جنگ یا آتشبس حرکت نمیکند. هرچند تنش نظامی میان ایران و آمریکا شوک اولیه بزرگی به بازار وارد کرد، اما عوامل عمیقتری در پشت پرده افزایش دوباره قیمتها قرار دارد.
نخستین عامل، بیاعتمادی عمومی نسبت به پایداری آتشبس است. فعالان اقتصادی و مردم هنوز مطمئن نیستند که تنشها به صورت کامل پایان یافته باشد. تجربه سالهای گذشته نشان داده هر توافق یا آرامش سیاسی ممکن است موقتی باشد و همین نگرانی باعث میشود تقاضا برای خرید دلار و طلا همچنان بالا باقی بماند.
عامل دوم به وضعیت اقتصادی داخلی بازمیگردد. اقتصاد ایران همچنان با تورم بالا، کاهش قدرت خرید و کسری بودجه روبهرو است. در چنین شرایطی مردم برای حفظ ارزش دارایی خود به بازارهایی مانند ارز، طلا و سکه پناه میبرند. حتی اگر فضای سیاسی کمی آرام شود، تورم همچنان موتور رشد قیمتها را روشن نگه میدارد. به همین دلیل کاهش نرخها پس از آتشبس بیشتر جنبه هیجانی داشت .
از سوی دیگر بازار جهانی طلا نیز در وضعیت حساسی قرار دارد. افزایش نااطمینانیهای سیاسی در خاورمیانه، رقابت قدرتهای جهانی و نگرانی از رکود اقتصادی در برخی کشورها باعث شده اونس جهانی طلا در سطح بالایی باقی بماند. بنابراین حتی اگر دلار داخلی ثابت بماند، افزایش قیمت جهانی طلا میتواند بازار طلای ایران را صعودی نگه دارد.
برخی تحلیلگران معتقدند اگر مذاکرات سیاسی میان تهران و واشنگتن دوباره فعال شود و نشانههایی از کاهش تحریمها دیده شود، احتمال اصلاح قیمت دلار و طلا وجود دارد. اما در مقابل گروهی دیگر باور دارند اقتصاد ایران وارد مرحلهای شده که حتی در صورت کاهش تنش سیاسی نیز افت شدید قیمتها بعید است؛ زیرا حجم نقدینگی، تورم و انتظارات روانی جامعه اجازه کاهش پایدار را نمیدهد.
در کوتاهمدت به نظر میرسد بازار همچنان نوسانی و هیجانی باقی بماند. اگر تنش جدیدی در منطقه ایجاد شود یا مذاکرات به بنبست برسد، احتمال عبور دوباره دلار از سقفهای قبلی وجود دارد و طلا نیز میتواند رکوردهای تازهای ثبت کند. اما اگر فضای سیاسی به سمت ثبات حرکت کند، احتمال دارد بازار برای مدتی وارد فاز استراحت و نوسان محدود شود.
آنچه امروز بیش از هر چیز بر بازار اثر میگذارد، «انتظارات مردم» است. تا زمانی که جامعه نسبت به آینده اقتصادی و سیاسی اطمینان پیدا نکند، دلار و طلا همچنان به عنوان پناهگاه سرمایه باقی خواهند ماند.