شاخص فلاکت در اقتصاد از جمع دو متغیر تورم و بیکاری بهدست میآید و تصویری از میزان فشار اقتصادی بر جامعه ارائه میدهد. بررسی دادههای مرکز آمار نشان میدهد که طی ۱۳ سال گذشته چهار قله مهم در شاخص فلاکت ثبت شده است: تشدید تحریمها در سال ۱۳۹۲ و سال ۱۳۹۸ تا دوران اوجگیری کرونا در ۱۴۰۰ باعث افزایش قیمتها در سال ۱۴۰۲شد. اما رکورد زمستان ۱۴۰۴ همه این قلهها را پشت سر گذاشته است. تهران و خراسان جنوبی بهترین وضعیت را ثبت کردهاند، درحالیکه استانهای غربی کشور از جمله کردستان، کرمانشاه و لرستان بالاترین سطوح شاخص فلاکت را تجربه کردهاند. فشار اقتصادی در پهنه غربی کشور بیشتر است.
4 قله فلاکت
طبق آخرین آمارهای مرکز آمار ایران، شاخص فلاکت در زمستان ۱۴۰۴ به سطح ۵۸.۲ واحد رسیده است. رقمی که در مقایسه با سطوح بالای پیش از خود یک رکورد تازه محسوب میشود. تا پیش از ثبت این رکورد، شاخص فلاکت در ۱۳ سال گذشته ۴ قله را ثبت کرده، اولین قله مربوط به تابستان سال ۱۳۹۲ و معادل ۴۷.۶ واحد بوده است؛ در اوایل این دهه تحریمهای آمریکا و سازمان ملل علیه ایران شدت گرفت. پس از آن تا تابستان ۱۳۹۸ سطوح بالایی در این شاخص به ثبت نرسید. در تابستان ۹۸، این شاخص جهشی چشمگیر داشت و به ۵۳.۲ واحد رسید؛ این رقم برای اولین بار سطوح بالای ۵۰ واحد را به خود دیده بود. این اتفاق تقریبا مصادف با شدت گرفتن تهدیدهای ترامپ برای لغو معافیتهای تحریمی نفت ایران بود. با گذشت زمان، بار دیگر در تابستان ۱۴۰۰ این شاخص صعود کرد و اینبار قله خود را در سطح ۵۵.۹ واحد فتح کرد؛ این رقم زمانی ثبت شد که شیوع ویروس کرونا در اوج خود قرار گرفته بود. در نهایت نیز چهارمین قله شاخص فلاکت در بهار سال ۱۴۰۲ رخ داد و این شاخص تا سطح ۵۶.۷ بالا رفت. روند هر قله ثبت شده در شاخص فلاکت بالاتر از قله قبلی بوده که نشاندهنده روند صعودی این شاخص است.
شاخص فلاکت در استان ها
شاخص فلاکت کمترین و بهترین وضعیت را در دو استان تهران و خراسان جنوبی رخ داده است. شش استان مازندران، البرز، قم، یزد، کرمان و بوشهر نیز سطوح پایین شاخص فلاکت را در زمستان ۱۴۰۴ به خود دیدهاند. اما نامساعدترین وضعیت شاخص فلاکت در استانهای کردستان، کرمانشاه و لرستان بوده است. استانهای ایلام، خوزستان، چهارمحال و بختیاری، مرکزی، گلستان و خراسان شمالی نیز شاخص فلاکت بالایی را ثبت کردهاند. لذا میتوان مشاهده کرد تراکم سطوح بالای شاخص فلاکت در غرب ایران نسبت به سایر مناطق بیشتر است.