طبق برآورد بانک سرمایهگذاری مورگان، اروپا فقط ۶ هفته سوخت هواپیما دارد، آسیا نیز به انتهای ذخایر انرژی نزدیک میشود. پل کروگمن، اقتصاددان و برنده جایزه نوبل در مقالهای در روزنامه نیویورکتایمز نوشت: «اگر سه ماه دیگر تنگه هرمز بسته باشد، رکود جهانی یک تهدید واقعی خواهد بود». درست است که ایران برای مهار جنگ تنگه هرمز را بسته است، اما 80 درصد تجارت دریایی ایران از جنوب کشور صورت میگیرد. کاهش صادرات و واردات و نبود مواد اولیه منجر به گرانی کالاها و کاهش تولید در کشور شده است. کارشناسان معتقدند که اگر شرایط صلح و ارتباط با دنیا برقرار شود، سود تجارت بیشتر از سود عوارض گیری از تنگه هرمز خواهد بود. نکته قابل تأمل اینکه امریکا در واکنش به بستن تنگه هرمز ایران را محاصره دریایی کرده است. روز گذشته یک کشتی ایران در آبهای دریای عرب توقیف شد. در همین حال ایران هم دو کشتی اسرائیلی را توقیف کرده است. بستن تنگه هرمز برای اقتصاد جهان فاجعه است. همچنین محاصره دریایی برای ایران مشکلات اقتصادی ایجاد کرده و میکند.
«محمد العریان» اقتصاددان سرشناس آمریکایی هشدار داد که «اروپا فقط ۶ هفته برای سوخت هواپیماهایش وقت دارد. بعد از آن، هواپیماها روی زمین میمانند. یعنی نه مسافر، نه بار، نه دارو، نه قطعات یدکی. فقط سکوت فرودگاهها». هرروز که تنگه بسته میماند، بحران انرژی بیشتر میشود.
شرکتهای هواپیمایی اروپایی از دو هفته پیش تعدیل نیرو را آغاز کردهاند؛ لوفتهانزا اعلام کرده اگر تا سه هفته دیگر وضعیت عادی نشود، مجبور است نیمی از ناوگان خود را زمینگیر کند. همچنین شرکت بریتیش ایرویز نیز قرارداد صدها خلبان موقت را لغو کرده است. در همین حال، بازار بیمه حملونقل هوایی بههمریخته و نرخ بیمه هر محموله هوایی ۴۰۰ درصد رشد داشته است.
800 کشتی در صف انتظار
«پل سنکی» تحلیلگر نفت و گاز بلومبرگ، میگوید: « اگر تنگه هرمز فردا هم باز شود، فاجعه نفتی حداقل دو ماه ادامه دارد. چرا؟ چون ۸۰۰ کشتی در صف ایستادهاند، کسبوکارها ترسیدهاند، و ذخایر استراتژیک کشورها خیلی کمتر از چیزی است که به مردم میگویند. این ۸۰۰ کشتی فقط یک عدد نیست. هرکدام از این کشتیها حامل میلیونها بشکه نفت، گاز مایع یا مواد پتروشیمی است. کارشناسان میگویند: تخلیه و بارگیری این حجم از محموله حداقل ۴۵ روز طول میکشد. در این فاصله، پالایشگاهها خاموش میمانند و زنجیره تأمین صنعت، دارو و غذا قطع خواهد بود».
کسری ۷۰۰ میلیون بشکه نفت
مؤسسه کپلر پیشبینی کرده تا پایان آوریل (۱۰ اردیبهشت)، مجموع کسری عرضه نفت به ۷۰۰ میلیون بشکه میرسد. یعنی دنیا دارد نفت را مثل آب در بیابان از دست میدهد. در همین حال، شبکه سیانان گزارش میدهد ۷۰ درصد از کشاورزان آمریکایی دیگر توان خرید کود شیمیایی را ندارند. کشاورز بیخود یعنی سفره بینان. اما بدتر از همه اینجاست، تأسیسات تولید کود و انرژی در جهان آتش میگیرند و میسوزند.
رکود جهانی
پل کروگمن، برنده نوبل اقتصاد ۲۰۰۸ در تحلیل خود از آینده اقتصاد جهانی معتقد است: بسته ماندن تنگه هرمز احتمالاً ماهها طول میکشد و پیشبینی صندوق بینالمللی پول درباره آثار آن بیشازحد خوشبینانه است؛ همچنین به راین باور است که اگر تنگه سه ماه دیگر بسته بماند، رکود جهانی دیگر یک احتمال نیست، بلکه واقعیتی قریبالوقوع است. وی در گفتوگویی که با نیویورک تایمز داشت، گفت: « امروز دنیا خسته از کرونا، جنگ اوکراین و تورم است. یک شوک نفتی دیگر یعنی فروپاشی اعتماد به سیستم جهانی. جهان مجبور است نفت کمتری مصرف کند. اما برای کاهش تقاضا، فقط رکود جواب میدهد. چون هیچ جایگزین سریعی برای نفت وجود ندارد. قیمت نفت هر چه بالاتر برود، فاجعه بزرگتر میشود.
واکنش بازارهای مالی
شاخصهای سهام اروپایی در دو هفته گذشته ۱۴ درصد ریزش داشتهاند. اوراق قرضه آلمان که همیشه پناهگاه سرمایهداران بود، بازدهی منفی پیداکرده و سرمایهگذاران دارند پول خود را بهجای بانک، در انبارهای خصوصی ذخیره میکنند. مکرون گفت آمریکا قابلاعتماد نیست. شاید امروز دیگر هیچ کشوری جای امنی برای اطمینان کردن نباشد.
توقف دو کشتی متخلف
نیروهای دریایی ایران ۲ شناور متخلف بانام «MSC‑FRANCESCA» که وابسته به رژیم صهیونیستی و همچنین شناور «EPAMINODES» را که بدون مجوز و با تکرار تخلفات دریایی و ایجاد اختلال عمدی در تجهیزات ناوبری قصد خروج پنهانی از تنگه را داشتند شناسایی و متوقف کرد، این اقدام با اتکا به اشراف اطلاعاتی نیروهای عملیاتی سپاه و بهمنظور صیانت از حقوق ملت ایران در منطقه انجام شد.
برآورد تایمز از توقف کشتیها
روزنامه تایمز نوشت که بر اساس دادههای دریانوردی بیش از 600 کشتی تجاری بزرگ همچنان در تنگه هرمز گیر افتادند. روزنامه تایمز افزود که ایران کشتیهای دارای مجوز عبور از تنگه هرمز را به سمت آبهای ایران در اطراف جزیره لارک برای عبور هدایت میکند. آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرد: اختلال در تردد کشتیها از طریق تنگه هرمز که از اوایل ماه مارس آغازشده است، پیامدهای گستردهای بر بازارهای جهانی خواهد داشت. این آژانس اشاره کرد: توقف زنجیره تأمین و آسیبهای واردشده به زیرساختهای گازی، منجر به افزایش نوسان قیمتها و تأخیر در بازگشت تعادل به بازار جهانی انرژی خواهد شد.