بسیاری از خانوادهها عزادارند یا آواره و بدون خانه یا بیکار شدهاند. محمد درویش، کنشگر و فعال محیطزیست میگوید: «۱۳ منطقه حفاظتشده در اثر بمباران جنگ آسیبدیدهاند.» او مهمترین خسارت زیستمحیطی را مربوط به جزایر مرجانی ارزشمند خلیجفارس دانست. در ادامه گزیده نظرات وی را میخوانید:
تخریب محیطزیست
مواد شیمیایی که در اثر حمله به پتروشیمی در آب، خاک و هوا منتشر میشود، نهفقط روی انسانها بلکه روی زیستمندان آبی و خاکی در نقاطی چون سواحل خلیجفارس و خور موسی در منطقه عمومی ماهشهر، اثرات مخرب ماندگاری بر جای میگذارد.
اثر انفجار مخازن نفت
تخریب مناطق نفتی در غرب، شرق و جنوب تهران چندین میلیون تن کربن را وارد جو کرد و باعث شد که ما با پدیده باران سیاه هم روبهرو شویم؛ چون بلافاصله از فردای تخریب ما شاهد رخداد بارندگی بودیم و این باران سیاه یا باران اسیدی میتواند منابع آبوخاک ما را هم آلوده کند. مشخص نیست هرز آبهایی که از باران به سمت مخازن سدهای ما در ماملو، لتیان و در امیرکبیر سرازیر شده، چقدر بوده است؟ آیا توانستهاند با آلایندگی مقابله کنند یا نه؟ خسارت به حیاتوحش و حیوانات دیگر هم از باران اسیدی حتما وجود داشته است. کلا در جنگ، انفجار باعث میشود تا ذرات کوچک از ۱۰ میکرون و ۲/۵ میکرون فراوان در جو منتشر شود. این ذرات میتواند روی کیفیت سلامت انسان و خطر ابتلا به بیماری سرطان خون اثر داشته باشد.
آلودگی خلیجفارس
چندین کشتی در خلیجفارس غرقشده و این کشتیها با خودشان مواد خطرناکی را حمل میکردند؛ از سوخت گرفته تا مواد شیمیایی و مواد انفجاری، اما از سرنوشت آنها در خلیجفارس و دریای عمان گزارشی وجود ندارد. چندین نفتکش موردحمله قرارگرفته و محمولهها، مواد و سوخت این نفتکشها وارد خلیجفارس و دریای عمان شده است.
حملاتی که در محیطهای دریایی صورت گرفته، روی اکوسیستم دریایی و موجودات زنده دریایی اثر گذاشته و حمله صورت گرفته به آبشیرینکنها هم ممکن است آب خاکستری بیشتری را وارد خلیجفارس کند، چه در سوی ایران و جزیره قشم و چه در آنسوی خلیجفارس. از طرفی حمله به تأسیسات عسلویه و تأسیسات امارات متحده عربی و قطر کیفیت اکوسیستم خلیجفارس را متأثر کرده است. به نظرم خلیجفارس و اکوسیستم آن، منابع آبزیان، جزایر مرجانی، بیشترین خسارات محیطزیستی در طول جنگ اخیر را متحمل شدهاند. این موارد میتواند مهمترین بخش خسارت به طبیعت ایران باشد.
آلودگی آب، خاک و ...
انفجار مخازن نفت در تهران هم هرچند کوتاهمدت بود اما اثرگذار بود و بار آلایندگی را افزایش داد که میتواند در منابع آبوخاک قلمرو استان تهران ماندگار باشد. انسان بیش از ۶۰ دسیبل آلودگی را نمیتواند تحمل کند و ما در اثر این جنگ با پرتابههایی روبهرو بودیم که بهیکباره آلودگی بیشتر از توان انسان و دیگر زیستمندان را ایجاد میکرد. انفجارها میتواند اثرات روانی کوتاهمدت و میانمدتی بگذارد. اینکه آلان بسیاری از شهروندان وقتیکه یک خودروی سنگین از محلهشان عبور میکند یا وقتیکه رعدوبرق رخ میدهد، توهم این رادارند که حملهای صورت گرفته، همه به دلیل اثرات جنگ است و نیاز به درمان روانی دارند و باید موردتوجه قرار گیرند.
ظاهراً سازمان محیطزیست از اینکه خسارت ناشی از تشعشات اتمی را پایش کند منع شده و این مسئولیت را به سازمان انرژی اتمی دادند که در این مورد گزارش بدهد. سازمان محیطزیست بید درباره تخریب محیطزیست در جنگ گزارش جامع بدهد.
جبران خسارت جنگ
دولت باید یک جمعبندی از خسارت زیستمحیطی انجام دهد و درنهایت پیشنهادی را به سازمان ملل مطرح کند که در پروتکلهای جنگ خسارت به محیطزیست را دستکم همپای خسارت به ابنیه تاریخی و مراکز ثبتشده میراث فرهنگی جدی بگیرند و اجازه ندهند این مناطق تحت حفاظت کره زمین که به دلیل ویژگیهای خاص تنوع زیستی که دارند، آسیب ببینند و درواقع موردحمایت ویژه قرار بگیرند.
تخریب میراث آینده
ازنظر پروتکلهای سازمان ملل تخریب و حمله به مناطق حفاظت شده هم باید مشمول همان نگاهی باشد که به تخریب کهن زادبومهای تاریخی و میراث مشترک فرهنگی که در یونسکو ثبتشده باشد و نباید اجازه بدهیم که مناطق حفاظت شده محیطزیست مورد تخطی و تخریب واقع شود؛ چون اینها میراث مشترک بشریت است و این جنگها میتواند بهشدت آینده تابآوری کره زمین را که یک بخشش در ایران است را به خطر بیندازد؛ پس هرچقدر که مسئولین سازمان حفاظت محیطزیست و دولت در ایران، بیشتر در این حوزه تلاش کنند و حتی اگر لازم است از کارشناسان مستقل بینالمللی استفاده کند که گزارشهایشان مورد تأیید مجامع بینالمللی است و درنهایت ایران بتواند گزارشهای دقیقتری از عمق خسارتها تهیه کند، این موارد میتواند توجه جهانی را به ابعاد کمتر پیشبینیشده فجایع جنگ جلب کند و هزینه جنگ را برای جنگطلبان افزایش بدهد.
آسیب به بیش از73 هزار واحد ساختمانی
جنگ 40 روزه به حدود ۷۳ هزار واحد در مناطق شهری و روستایی آسیب وارد کرده است. تعمیرات حدود ۲۷ هزار واحد که نیازمند تعمیر جزئی بودهاند به اتمام رسیده است. تسهیلات ودیعه اسکان موقت از میان ۱۲۱۳ خانوار واجد شرایط، یک هزار نفر به بانک مراجعه کردهاند که به ۸۶۶ خانوار تسهیلات پرداختشده است. عضو انجمن انبوهسازان مسکن استان تهران با اشاره به آغاز بازسازی مناطق آسیبدیده از جنگ، گفت: هزار و ۳۲۷ واحد مسکونی پایتخت باید تخریب و نوسازی شوند که در همه مناطق ۲۲ کانه تهران پراکنده هستند. آرش سادات هندی در خصوص بازسازی مناطق آسیبدیده از جنگ اظهار داشت: عملیات بازسازی و تخریب بعد از نخستین گزارش محلی ساکنان که اغلب آسیبهای جزئی شامل شیشهها، پنجرهها و دربها میشود، آغاز شد که تاکنون بیش از ۵۰ درصد پیشرفت داشته و پیشبینی میشود در روزهای آینده به حدود ۷۰ درصد برسد. در بخش آسیبهای متوسط، چهار هزار و ۶۳۳ واحد مسکونی شناساییشدهاند که دچار خسارت به دیوارها و سایر بخشهای ساختمان هستند، اما این آسیبها بهگونهای نیست که نیاز به مقاومسازی یا تخریب داشته باشد. عملیات تعمیر این واحدها در برخی مناطق آغازشده و در مواردی حتی به مراحل پایانی رسیده است همچنین در بخش مقاومسازی، ۴۳ واحد مسکونی نیازمند اقدامات تخصصی هستند. علاوه بر آن، یک هزار و ۳۲۷ واحد مسکونی نیز باید تخریب و نوسازی شوند که در تمامی مناطق ۲۲ گانه تهران پراکنده هستند.
برگرفته از خبرآنلاین