اول، ایران توانست در برابر بزرگترین ارتش جهان تاب آورد و سقوط جمهوری اسلامی که آمریکا و اسرائیل خواهان آن بودند، تحقق نیافت.
دوم، خسارت انسانی به کشورهای منطقه، اسرائیل، آمریکا و ایران وارد شد که هزینه آن را مردم میپردازند و آثار آن را در کوچه و خیابان میبینند و در زندگی خود را حس میکنند.
سوم، زیرساختهای کشور مورد حمله قرار گرفت که بازسازی آنها به منابع و زمان نیاز دارد و دههها طول خواهد کشید تا دوباره بازسازی شوند؛ مثل تخریب فولاد مبارکه، فولاد خوزستان و پتروشیمیها، پلها، اماکن نظامی و...
چهارم، بستن تنگه هرمز بازارهای جهانی را دچار تلاطم و نوسان کرد. این اتفاق به اقتصاد آمریکا نیز خسارت وارد نموده و فشار بر ترامپ را دوچندان کرده است.
پنجم، آتشبس هم فرصت و هم تهدید است. فرصت زمانی است که در مذاکرات اسلام آباد توافق حاصل شود. تهدید آن است که توافق حاصل نشود و جنگ از سر گرفته شود. برای جلوگیری از جنگ واقعیت را باید درک کرد و از طرح خواستههای حداکثری از آمریکا، مشابه آنچه عراقچی انجام میداد، خودداری کرد.
ایران استراتژی حمله به پایگاههای آمریکا در منطقه را برگزید تا از این طریق کشورهای عربی به آمریکا فشار آورند تا جنگ را متوقف کند. آنچه در عمل مشاهده شد این بود که کشورهای عربی پشت سر آمریکا قرار گرفتند.
واقعیت این است که ما اکنون با یک چهارضلعی در جنگ مواجه هستیم:
۱. آمریکا
۲. اسرائیل
۳. کشورهای عربی
4.ایران
یعنی جنگ چهار ضلع اصلی دارد. البته کشورهای دیگری هم از اروپا هستند که از آمریکا حمایت میکنند. این ائتلاف خطرناک است، مگر آنکه بتوان با دیپلماسی در آن ترک ایجاد کرد.
کشورهای عربی ممکن است پس از جنگ از ایران غرامت بخواهند و به سازمان ملل و دیوان بینالمللی لاهه مراجعه کنند. البته ایران هم میتواند از آمریکا و اسرائیل غرامت مطالبه کند و به سازمان ملل و به دیوان لاهه مراجعه کند.
آنچه در مورد حمله عراق به کویت صورت گرفت، تجربه تلخی بود که پس از سقوط صدام، دولت عراق مجبور شد خسارت جنگ را به کویت پرداخت کند. این موضوع مهم است و نباید از آن غفلت شود.
تجربه تاریخی نشان داده که سرانجام جنگها یا با شکست یک طرف و پیروزی طرف دیگر به پایان رسیده و یا این که پای میز مذاکره جنگ پایان گرفته است. جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران موضوع مذاکره مهم و بی سابقهای است که امروز قرار است در اسلام آباد صورت گیرد. اگر مذاکره مستقیم باشد ویا یکی از طرفین از خواستههای حداکثری کوتاه بیاید توافق حاصل میشوذ در غیر این صورت بایدمنتظر جنگ ویرانگر بعدی باشیم.
جنگ جز خرابی و ویرانی دستاورد دیگری ندارد. به همین دلیل است که کشورهای منطقه از جنگ بیزارند و کاری به مناقشه حزب الله و حماس با اسرائیل که یک مناقضه عبری عربی است ندارند. مردم ایران میخواهند زندگی کنند و طالب جنگ نیستند.