ستاره صبح - فائزه صدر: چندی پیش وزیر خارجه پیشین ایران با انتشار مقالهای در مجله آمریکایی فارین افرز با عنوان «ایران چگونه باید جنگ را پایان دهد؟ معامله ای که تهران میتواند بپذیرد» پیشنهاد داد که تهران در برابر پایان همه تحریم های آمریکا، محدودیت هایی بر برنامه هسته ای خود اعمال کرده و تنگه هرمز را دوباره بازگشایی کند. ایده محمد جواد ظریف در داخل کشور با واکنش تندروها مواجه شد تاجایی که برخی خواهان دستگیری و محاکمه وی شدند و حتی تهدید حمله به منزل او توسط یکی از مداحان مشهور رسانهای شد. اما این پیشنهاد در داخل کشور با موافقت و همراهی طیفی از کنشگران و سیاسیون روبهرو شد. ستاره صبح در گفتوگو با عطا تقوی اصل، کارشناس و تحلیلگر سیاسی به بررسی این موضوع پرداخت که در ادامه میخوانید:
عطا تقوی اصل با اشاره به غیر قابل پیش بینی بودن سرنوشت جنگ گفت: ترامپ و نتانیاهو با هیچ کدام از استانداردهای رهبران بینالمللی سازگاری ندارند. کنش های سیاسی این دو و جنجالهایی که به پا میکنند در هیچ قالب قابل توجیهی نمیگنجد.
تاریخ سیاسی معاصر جهان پر از جنگ و صلح است ولی در همین تاریخ چنین رهبرانی دیده نمیشوند. رهبران آمریکا و اسرائیل، دو موجود عجیب و غریب هستند. از این رو من نمیتوانم در مورد عملکرد این دو نفر در آینده، پیش بینی داشته باشم! تقوی اصل در ادامه افزود: ضرب العجل ترامپ تا کنون چند بار تمدید شده و مشخص نیست آیا تصمیم وی برای حمله به زیر ساخت های ایران اجرایی شود یا نه؟! به نتیجه رسیدن رایزنی مصر، ترکیه و پاکستان هم با وجود رفتارهای متناقض ترامپ و فرصت طلبی نتانیاهو در هالهای از ابهام است؟! وی درباره محتملترین سناریو های جنگ گفت: هر گزینهای در این لحظه محتمل است ممکن است به یکباره حمله به زیرساخت های انرژی در ایران آغاز شود و جنگ تشدید شود و منطقه به آتش کشیده شود.
احتمال فرسایشی شدن جنگ نیز بالاست چون دو طرف بر مواضع خود پافشاری میکنند. همچنین احتمال آتش بس نیز قابل بررسی است، شاید توافقی حاصل شود. شیوه سیاست ورزی ترامپ، غیر قابل پیش بینی بودن است. این کارشناس سیاسی با یادآوری خصوصیات شخصیتی رئیسجمهور آمریکا متذکر شد: فراموش نکنیم که دونالد ترامپ فردی خودپسند است و ویژگی های شخصیتی وی بر نقش سیاسی اش در کاخ سفید غلبه دارد. ترامپ جنگی به راه انداخته و اگر امتیازی کمتر از زمان قبل از جنگ به وی داده شود خود را بازنده خواهد دید از این رو تا زمانی که دستاوردی در خور نداشته باشد به درگیری نظامی خاتمه نخواهد داد. ایران تا امروز چارهای جز دفاع نداشت، چون به ما حمله شد و در طی جنگ پذیرش بسته های پیشنهادی پیشین ایران توسط آمریکا دور از ذهن بود. اما بعد از این که طرفین بیش از یک ماه درگیری نظامی داشتند میتوان به گفتوگو و توافق اندیشید.
تقوی اصل درباره پیشنهاد اخیر وزیر امور خارجه پیشین ایران گفت: جواد ظریف بخشی از بدنه رسمی سیاست خارجی ایران است و آنچه میگوید بازتاب دهنده پیشنهادات بخشی از حاکمیت است. ساده انگارانه است اگر خیال کنیم جواد ظریف مستقلا از اتاق کار خود ایدهها و نظر شخصی اش را در رسانه های معتبر جهان منتشر میکند! گروه تندرویی که سخنان وی را بر نمیتابند باید متوجه این نکته باشند که ایشان در آن مقاله به وضوح سخنگوی یک جریان متفکر و دور اندیش در درون همین حاکمیت است. یک دیپلمات کهنه کار و با تجربه شرایط کشور را بهتر متوجه میشود.
قطعا ارائه پیشنهادات کلان وی بدون هماهنگی با بخشی از ساختار رسمی کشور نیست. وی در ادامه تاکید داشت: مذاکره یک راه حل سیاسی است که تمام سیاستمداران این ظرفیت را میشناسند و برخی به خوبی از آن بهره بردهاند و دستاورد های خود را از این مسیر ارتقا میدهند. موضوع را طوری جلوه ندهیم که گویی مذاکره پیشنهاد یک شخص و نتیجه خلاقیت یک فکر است، مذاکره گزینهای روی میز سیاستمداران کارکشته است. این تحلیلگر سیاسی در این رابطه خاطرنشان ساخت: در هر جنگی بالاخره پس از گذشت مدتی برای اینکه دستاورد های میدان به منافع ملی تبدیل شود، طرفین به سمت مذاکره میآیند.
ترجمه مذاکره تبدیل دستاوردهای میدان به دستاوردهای دیپلماتیک است. آقای ظریف یک دیپلمات کارکشته است و درباره آنچه طی این دههها از درس سیاست خارجی آموخته سخن میگوید. هر جنگی هر چقدر هم طول بکشد در نهایت با گفتوگوی دیپلماتها به پایان میرسد. وی در خصوص لزوم توجه به ظرفیت مذاکره گفت: کسانی که مذاکره را به تسلیم ترجمه کردهاند چیزی از سیاست نمیدانند و به پیامد های آتی جنگ نمیاندیشند. هر تنش نظامی در مقطعی محتاج مذاکره است. نباید از دفاع منافع ملی اِبا داشت. آن دسته از سیاستمداران که مذاکرهای آبرومندانه را راه حل پایان تنش میدانند باید بدون هراس و با صدایی رسا ایده های خود را در این رابطه بیان کنند. جنگ به کشور ما تحمیل شده و ما به خوبی دفاع کرده ایم، ولی بالاخره روزی باید در مذاکره از حقوق خود دفاع کنیم. این تحلیلگر سیاسی ضمن اشاره به صدمات و لطمات جنگ در این رابطه یادآور شد: تنها راه جلوگیری از تشدید، گسترش یا فرسایشی شدن جنگ رسیدن به یک توافق و برقراری آتش بس است. متأسفانه امروز هیچ یک از دو طرف حاضر به امتیاز دهی نیست. ایران احساس میکند هر اتفاقی که نباید افتاده، جنگ شد و مناطق مختلف و نهادهای استراتژیک بمباران شدند و بسیاری از شخصیت های سیاسی و نظامی ترور شدند. ولی با ادامه داشتن این وضعیت شرایط بدتر خواهد شد همین امروز روابط ما با عموم همسایگان منطقی دچار تنش شده و با استمرار این جنگ شکافها و اختلافات عمیق تر خواهد شد. عطا تقوی اصل در پایان گفتوگو تاکید کرد: ادامه داشتن جنگ به ضرر ایران است، اگر چه ما در میدان بهتر از آنچه تصور میشد ظاهر شدیم، ولی من نگرانم به مرور فراموش کنیم که این جنگ به ما تحمیل شده و جناح تندرو در داخل بر ادامه درگیری پافشاری کند. خاک آمریکا هزاران کیلومتر از مبدا این جنگ فاصله دارد و اتفاق بدی برای جامعه آمریکایی رخ نمیدهد. آنها از صدمات این جنگ مصون هستند.