ستاره صبح، مریم برون: وقتی عدم رضایت مردم از عملکرد اقتصادی به خیابان کشیده شد، نشان داد بخش از شهروندان از نابرابری اجتماعی و اقتصادی، ناسازگاری ساخت ارزشی جامعه، ناکارآمدی، بی عدالتی و احساس محرومیت ناراضی هستند. به دنبال ناآرامیهای اخیر و خشونتی در خیابان، واکنشهای بینالمللی آغاز شد و به اظهارات تهدید آمیز مقامات سیاسی جهان و به حضور نظامی آمریکا در منطقه ختم شد.
ستاره صبح در گفتوگو با فتح الله امی، کارشناس و تحلیلگر سیاسی به تحلیل شرایط موجود پرداخته که در ادامه میخوانید:
فتح الله امی ضمن مقایسه ناآرامیهای اخیر با وقایع سال ۵۷ گفت: پیش بینی درباره آینده حوادث اخیر سخت است. شرایط با زمستان ۵۷ متفاوت است. سال ۵۷ نظام سلطنتی پایگاه مردمی ناچیزی داشت و تظاهرات ترتیب دادند از جمله در عید غدیر که تلاش پراکنده و بی هدف بود، ولی نظام جمهوری اسلامی هوادارانی دارد و به خانوادههای توجه داشته باشد و همین موجب تحکیم پایگاه مردمیاش شده است از این منظر جمهوری اسلامی نسبت به نظام سلطنتی پهلوی از پایگاه مردمی قابل توجهی برخوردار است.
امی افزود: وضع موجود نشان میدهد مخالفان نظام و معارضان هم سازماندهی و قدرت و توانمندی پیدا کردهاند. بالا رفتن تعداد مخالفین در جامعه به اشکالاتی بر میگردد که توسط حاکمیت نادیده گرفته شده و برطرف نشده است. طبقات ضعیف جامعه از این منظر دفع شدهاند. به همین دلیل افراد با نارضایتی وارد صحنه شدهاند. زنگ هشدار مدتی نواخته شده است. من شرایط را شبیه به انقلاب فرانسه میدانم. آنچه در هفتههای گذشته دیده شد شبیه به مقدمه انقلاب فرانسه بود.
وی در ادامه اضافه کرد: جمهوری اسلامی ایدئولوژی است و هوادارانش به آن اعتقادات دارند. غرب نمیخواهد کاری که با سوریه کرد با ایران تکرار کند. چون میداند هوادارانی که دارای ایدئولوژی هستند در راه نظام فداکاری خواهند کرد و شرایط مثل تسلیم سریع سوریه نخواهد بود. از این رو وارد حمله نظامی و جنگ نمیشوند چون مقابله با آنها طولانی خواهد بود.
این کارشناس سیاسی با تاکید بر لزوم تغییر در سیاست خارجی کشور گفت: در داخل نارضایتی بالا و میزان نارضایتی جدی است. آمار بالای کشته شدگان اعتراضات هشدار دهنده است. از سوی دیگر حضور پر رنگ ایرانیان خارج از کشور و اپوزیسیون در اعتراضاتی که شکل گرفت نیز نباید نادیده گرفته شود. جمعیت در ساعات کاری به خیابان آمدند و از دولتهای خود برای مقابله با جمهوری اسلامی کمک میخواستند. این موضوع باید از نظر تاریخی و جامعه شناسی بررسی شود. ما با الیت جامعه چه کردهایم که از کشور رفتند و در آن سو جبهه مخالفت با نظام شکل دادند؟!
وی در این رابطه هشدار داد: بی شک مسائل اقتصادی و سیاستهای داخلی و خارجی غلط در اعتراض مردم نقش دارد. نمیتوانیم تمام مشکل را به دخالت خارجی، فتنه، دشمن و... نسبت بدهیم. دانشگاهیان در ریشه یابی این جریان نقش مثبتی دارند و میتوانند در برابر مسئولینی مترجم زبان جامعه باشند و راه حل ارائه بدهند. آنچه مسلم است این است که باید در سیاست خارجی تجدید نظر کنیم، باید دست از دشمنی با دنیا برداریم. بدون این تغییر هیچ اقدام مثبتی صورت نخواهد گرفت.
امی در این خصوص خاطرنشان ساخت: دوران جهان دو قطبی به پایان رسیده است. اگر این خیال دوران گذشته را همچنان در مرکز تصمیم گیریها قرار بدهیم در یک قطب تمام دنیا و در قطب دیگر خودمان تنها خواهیم بود! تکیه به شرق یعنی امید داشتن به روسیه و چین و نزاع با جهان غرب ما را به نقطهای رسانده که در آن قرار گرفتهایم. باید انتخاب کنیم که یا تا ابد در حال نزاع با غرب باشیم یا در سایه توافق و رفع تنش به توسعه کشور بپردازیم.
وی گفت: سیاست تنش باعث شده نتوانیم از ظرفیت ایرانیانی که در سرتاسر جهان زندگی میکنند برای ارتقا و توسعه کشور استفاده کنیم. هر ایرانی در هر کجا ابتدا یک هویت ایرانی دارد و باید از حقوق شهروندی خود برخوردار باشد. بتواند به کشورش رفت و آمد کند و ما هم بتوانیم از دانش و سرمایه ایرانیان خارج از کشور بهره مند شویم. رئیس پیشین پژوهشکده هوا فضای کشور با اشاره به لزوم تخصصی گرایی تاکید داشت: مدیران ضعیف بدترین ضربه را به نظام زدهاند.
این افراد عامل نارضایتی مردم هستند. مدیران کلان باید از میان نخبگان انتخاب شود. به دلایل غیر منطقی نخبگان را حذف کردهایم یا به حاشیه راندهایم. کسانی که میتوانستند چالشهای کشور را مرتفع کنند به دلایل غیر منطقی کنار گذاشته شدهاند. ما از آقای پزشکیان انتظار داشتیم همانطور که خود و دانشگاهی هستند، زیر مجموعه خود را نیز از میان متخصصین انتخاب کنند. ایشان در میان روسای جمهور کشور متخصصترین است. انتظار این بود در هر کاری از کارشناسان استفاده شود که نشد. وی گفت: متأسفانه تجربه دولت هفتم و هشتم به ریاست جمهوری آقای خاتمی در این کشور تکرار نمیشود. رمز موفقیت ایشان این بود که به تخصص افراد بیش از مسائل حاشیهای توجه داشت و به کارشناسان و نظر آنها احترام میگذاشت.
بیشترین و بهترین دوران رشد کشور در آن سالها بود. مسئول متخصص میداند کدام قوانین دست و پاگیر و زائد است. در آن دوره استعلامهای چهارگانه و قواعد دست و پاگیری که برای حذف افراد تدوین شده وجود نداشت. در آن سال دست رئیسجمهور از امروز بازتر بود. افراد خبره و نخبه کشور میتوانستند خدمت کنند. در سیاست خارجی نیز منعطف ومنطقی بود. دولت چهاردهم تجربه دوره هفتم و هشتم اصلاحات را الگو قرار میداد. فتح الله امی در پایان گفتوگو متذکر شد: افراد با سفارش این و آن و بدون داشتن تخصص و تجربه منصوب میشوند. از افرادی استفاده میشود که در مسئولیت خود سابقهای ندارند، درحالیکه افرادی با سوابق درخشان و مناسب آن سمت به حاشیه رانده شدهاند. حضور افراد نامربوط در هر بخشی از حاکمیت مشهود است این افراد تصمیماتی میگیرند که باعث نارضایتی جامعه میشود. محتوایی که تلوزیون های خارج از کشور علیه نظام تولید میکنند عموماً از اشتباهات این افراد است. اصلاحات و تلاش برای جلب رضایت مردم میتواند تهدیدات خارجی را بی اثر کند.