ستاره صبح - فائزه صدر: هفتم دسامبر سال میلادی گذشته، خبرگزاری تاس روسیه در گزارشی اعلام کرد: «معاون وزیر خارجه روسیه گفته است کشورش همچنان شانه به شانه ونزوئلا ایستاده است.» سرگئی ریابکف گفته بود: «ما همبستگی خود را با ونزوئلا، که با آن توافق مشارکت راهبردی و همکاری امضا کرده ایم را اعلام می کنیم. ما از ونزوئلا حمایت می کنیم. در این روزهای دشوار، در کنار کاراکاس و رهبران ونزوئلا ایستاده ایم.» آنچه طی روز های گذشته جهان در مورد نیکلاس مادورو شاهد بود، نشان داد که حمایت روسیه از رئیس دولت ونزوئلا صرفا در حد یک شعار یا نمایش باقی ماند. تأمل در سرنوشت سیاسی بشار اسد و نیکلاس مادورو این سؤال را برای افکار عمومی پیش میآورد که چرا اتحاد با روسیه، بیش از آن که عملی و سود آور باشد، توافقی کاغذی و بی ثمر است؟ ستاره صبح در گفتوگو با نعمت الله ایزدی، سفیر پیشین ایران در روسیه به بررسی این موضوع پرداخته که در ادامه میخوانید:
ایزدی در پرسش به این سؤال ستاره صبح که چرا روسیه از متحد استراتژیک خود در آمریکای جنوبی دفاع نکرد، گفت: باید این واقعیت را در نظر گرفت که روسیه امروز، شوروی سابق نیست. اگرچه ولادیمیر پوتین علاقهمند به نشان دادن تصویری قدرتمند از روسیه است، ولی وقتی موارد مختلف را کنار هم قرار میدهیم این واقعیت را نشان میدهد که روسیه فقط وارث معنوی اقتدار شوروی سابق است و از روسها برنمی آید که در جهان مثل سابق نقش بازی کنند.
ایزدی در ادامه افزود: موضوعات دیگری نیز در کنار این مسئله قابل طرح است. روسیه گرفتار اوکراین است و اگرچه امروز طرح صلح اوکراین مطرح است، اما این ابتکار هم با پیشنهاد سخاوتمندانه آمریکا به جریان افتاد و زلنسکی را مجبور به پذیرش کردند وگرنه روسیه نمیتوانست این گرفتاری را به تنهایی رفع کند.
وی در رابطه با مقایسه سقوط بشار اسد و نیکلاس مادورو اظهار داشت: در مورد سقوط دولت مادورو در ونزوئلا میتوان این گمانه زنی را مطرح کرد که روسها از ماجرا مطلع بودند و کاری شبیه به آنچه در سوریه برای اسد رخ داد در ونزوئلا اتفاق افتاده است با این تفاوت که اسد در منطقه بود و روابطی شخصی با پوتین داشت از این رو در زمان سقوط توسط روسیه حمایت شد و اگرچه امروز در مسکو تحت کنترل است اما دولت روسیه در لحظات حساس هوای این متحد منطقهای را داشت.
دیپلمات پیشین در این خصوص اضافه کرد: ونزوئلا حیات خلوت ایالات متحده است و مادورو از لحاظ منطقهای در حیطه قدرت سیاسی و نظامی آمریکا قرار گرفته بود. به لحاظ جغرافیایی ابتکار عمل در دست آمریکاییها بود و پوتین نمیتوانست به راحتی با آنچه رخ داد مقابله کند، البته به جز واکنش های سیاسی که تا اندازهای نشان داده شد. اگرچه عملیات آمریکا در کاراکاس برق آسا بود که جایی برای اقدامی از سوی روسیه یا هر کشور دیگری باقی نمیگذاشت.
وی با اشاره به مقایسهای تاریخی در رابطه با قدرت روسها متذکر شد: اگر آنچه که برای مادورو اتفاق افتاد را با وقایع قرن گذشته و تجربه های مشابهی که در کوبا رخ داده بود، مقایسه کنیم؛ واکنش شوروی قابل توجه بود به همان دلیل که در ابتدا گفته شد و شوروی قدرت و اقتدار داشت درحالیکه امروز نمیتوان چنین انتظاری از روسیه کنونی داشت. روس ها، روس های گذشته نیستند و ساختار فکری آنها از حوزه ایدئولوژیک به سمت کاسب کاری و معامله گری رفته است.
وی افزود: اگر اتحاد بین روسیه و هر کشوری به صورت رسمی و در متن و توافقی مکتوب نوشته و امضا شده باشد، و روسها انجام اقداماتی را در شرایط خاص وعده داده باشند، شاید در موقعیت های ویژه کاری بکنند. ولی امروز روسیه به سمت امضای چنین توافقاتی نمیرود مگر در خصوص متحدین جدی که تعداد اندکی هستند. در گذشته روسها بلوکی را در دنیا شکل داده بودند و پشتوانه تسلیحاتی، مالی و اقتصادی کشور های عضو را تحت عنوان پیمان ورشو تأمین میکردند.
سفیر پیشین ایران در مسکو ضمن اشاره به موضع گیری روسها در مورد انقلاب 57 خاطرنشان ساخت: روسها در دوران شوروی حتی در کلام هم به سرعت پاسخ میدادند در مورد انقلاب ایران در ماه های آخر آمریکاییها ایران را تهدید کردند که اگر شرایط به این صورت ادامه پیدا کند دخالت نظامی میکنند و مانع از فروپاشی حکومت پهلوی خواهند شد، بلافاصله شوروی عکس العمل نشان داد و برژنف که دبیر کل حزب بود اولتیماتوم داد که در صورت دخالت آمریکا روسها مقابله خواهند کرد.
وی گفت: امروز میبینیم آمریکا چنین رفتارهایی را در جهان تکرار میکند و تهدیداتی مطرح میکند. در مورد ایران ترامپ ایران را تهدید کرده است، ولی روسها در موقعیت گذشته نیستند و پاسخ های زمان شوروی را نمیشنویم!
این کارشناس سیاست خارجی با تاکید بر تأثیر کاهش قدرت سیاسی روسیه در جهان بر میزان تعهدش نسبت به کشور های دوست، اظهار داشت: در چنین شرایطی حتی اگر توافقی بین روسیه و متحدان اش مکتوب شده باشد هم معلوم نیست که روسها بتوانند از متحدین خود در سطح عالی دفاع کنند که اگر توافقی نباشد و اتحادها صرفا حمایت های سیاسی و تبلیغاتی بوده که اصلا نباید انتظاری از روسیه داشت. روسها در مقامی نیستند که به راحتی واکنش نشان بدهند و خودشان گرفتاری های زیادی دارند که یک سر حلوفصل اش به آمریکا وابسته است.
نعمت ایزدی در پایان گفتوگو با یادآوری لزوم استقرار واقع بینی در سیاست خارجی، تاکید کرد: روسیه وزنهای در دنیا است ولی باید به اندازه خودشان به آنها بها داد و نباید زیاد روی قدرت روسها حساب کرد. محاسبه غلط روی توانایی های روسیه هزینه دارد. هر کشوری که حساب روی روسیه باز کند دچار خسران و گرفتاری خواهد شد. نمیتوان از ظرفیت روسها استفاده کرد. عاقبت اسد و مادورو نمونههایی از سرنوشت متحدان روسیه در روزهای سخت است.