ستاره صبح آنلاین، فائزه صدر: بر اساس آنچه در خبرگزاری‌های بین‌المللی، رسانه‌های منطقه‌ای و منابع خبری داخلی ایران منتشر شده، در روزهای یکشنبه ۴ آبان و دوشنبه ۵ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۲۵ و ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶، سفر مقام‌های ارشد سه کشور عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه به تهران تایید شده است. همچنین گزارش‌هایی از حضور میانجی‌گران قطری در تهران در روز یکشنبه منتشر شد. ستاره صبح در گزارشی به علل و نتایج ترافیک دیپلماتیک پرداخته که در ادامه می خوانید:
تکاپویی دیپلماسی در دقیقه ۹۰ بازی
در روزهای گذشته خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی برای شرکت در نشست امنیت منطقه به تهران آمد. روز گذشته عاصم منیر، فرمانده ارتش و رئیس ستاد ارتش پاکستان نیز سفری رسمی و از پیش اعلام نشده به تهران داشت. ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ملی ترکیه نیز روز گذشته در تهران بود و با مقامات ایرانی دیدار کرد.
میانجی‌گران قطری نیز روز یکشنبه در تهران حضور داشتند با این حال، نام و سمت دقیق اعضای این هیئت در گزارش ها و اخبار منتشر شده از این سفر، نیامده است. گفته می شود قطری ها حامل پیام ایالات متحده بودند و در میانجیگری از رقبای پاکستانی خود پیشی گرفته اند.
اگرچه اخبار این سفر ها و دیدارهای مهمی که به دنبال دارند در رسانه های داخلی منتشر می شود، اما در این موارد خبرگزاری رویترز، آناتولی و تسنیم این سفر ها را تایید کردند. مهمانان وزارت امورخارجه در روزهای گذشته، در عرصه سیاسی جهان و منطقه چه وزنی دارند؟
خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان
خالد بن سلمان آل سعود، پیش از آنکه وزیر دفاع عربستان باشد، یک شاهزاده سعودی است و از نظر رابطه خویشاوندی از نزدیکترین افراد به پادشاه عربستان به شمار می رود. او برادر کوچک‌تر محمد بن سلمان و نزد ولیعهد، یکی از معتمدترین افراد خانواده است. خالد بن سلمان در محفل داخلی قدرت عربستان جایگاه مهمی دارد و جزو حلقه های تصمیم‌گیر در خاندان آل سعود به شمار می رود. او با سابقه تحصیل در آمریکا و داشتن سمت سفیر عربستان در ایالات متحده در حوزه دیپلماسی نیز تجربه دارد. با وجود آنکه تصمیم‌گیر اصلی در سیاست کلان عربستان، محمد بن سلمان است، اما نباید جایگاه خالد را دست کم گرفت. سوابق او نشان می دهد، بن سلمان همواره ماموریت های مهمی را به برادر کوچکش می سپارد.
عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان
عاصم منیر، فیلدمارشال یکی از قدرتمندترین چهره‌های سیاسی و نظامی پاکستان است که در سال‌های اخیر به بازیگر کلیدی دیپلماسی منطقه تبدیل شده است.
نکته ویژه درباره عاصم منیر، رابطه نزدیک و کم‌سابقه‌اش با دونالد ترامپ است. ترامپ در ژوئن ۲۰۲۵ او را به‌تنهایی و بدون حضور نخست‌وزیر پاکستان، در کاخ سفید به ناهار کاری دعوت کرد. که بی‌سابقه ترین دیدار یک فرمانده ارتش پاکستان با رئیس‌جمهور آمریکا است.
ترامپ همچنین از منیر با عنوان «فیلدمارشال محبوب من» یاد کرده است. این نزدیکی صرفاً شخصی نیست؛ همکاری ضدتروریسم، منافع اقتصادی و معدنی پاکستان و نقش اسلام‌آباد در میانجیگری میان واشنگتن و تهران از عوامل مهم آن هستند.
از نظر قدرت داخلی، اهمیت منیر در این است که نفوذ ارتش پاکستان فراتر از حوزه نظامی است و تا تصمیم‌گیری‌های کلان سیاسی و سیاست خارجی امتداد دارد. عاصم منیر برای آمریکایی ها فقط فرمانده ارتش یک کشور هسته‌ای نیست، بلکه کانالی اثرگذار برای تعامل با پاکستان و مسائل امنیتی منطقه است.
ابراهیم کالین
رئیس سازمان اطلاعات ترکیه
ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ملی ترکیه از نزدیکترین چهره‌ها به رئیس جمهور این کشور و مورد اعتماد رجب طیب اردوغان است. او پیش‌تر نزدیک به ۹ سال سخنگوی ریاست‌جمهوری ترکیه بود و در سیاست خارجی نیز نقش مشاوره‌ای داشت.
ویژگی ممتاز کالین؛ ترکیبی از اطلاعات امنیتی، تبحر در دیپلماسی محرمانه و امکان ارتباط مستقیم با اردوغان است.
ابراهیم کالین به چند زبان، از جمله فارسی مسلط است و در چندین پرونده منطقه‌ای تجربه میانجیگری دارد. اهمیت حضور او در سفرهای خارجی این است که می‌تواند هم پیام‌های حساس اردوغان را منتقل کند و هم به عنوان یکی از اعضای دولت درباره توافق‌های امنیتی و سیاسی مذاکره کند.
هدف پشت پرده این سفرها چه بود؟
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، نشست مقام‌های عربستان، پاکستان و ترکیه با مسئولان ایرانی در محورهای زیر برنامه‌ریزی شده بود:
بررسی امنیت منطقه‌ای و سازوکارهای همکاری کشورهای منطقه.
تلاش برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای.
حمایت از راهکارهای دیپلماتیک و میانجیگری میان ایران و آمریکا.
اما پشت پرده تمام این سفرها، تلاش برای جلوگیری از آغاز و گسترش جنگ است.
میانجی‌گران میان ایران و آمریکا می‌کوشند مذاکرات تهران و واشینگتن را احیا کنند و خطر درگیری مجدد را کاهش دهند.
مهار تنش میان ایران و عربستان نیز سعودی ها را وادار کرده تحرکات دیپلماتیک خود را گسترش دهند. حملات حوثی‌ها به عربستان، ریاض را به دنبال راهی برای مهار بحران واداشته است؛ عربستان می داند که بدون کاهش تنش با ایران، تامین امنیت منطقه دشوار می‌شود.
ایجاد سازوکار امنیتی منطقه یک ماموریت دیپلماتیک نیست. حضور هم‌زمان وزیر دفاع عربستان، فرمانده ارتش پاکستان و رئیس اطلاعات ترکیه نشان می‌دهد موضوع صرفاً دیپلماتیک نیست و ابعاد نظامی و اطلاعاتی دارد.
احتمالاً هدف فوری، جلوگیری از دور تازه جنگ و باز کردن مسیر توافق میان تهران و واشنگتن است؛ هدف بلندمدت نیز کاهش وابستگی امنیت منطقه به قدرت‌های خارجی است. اما اینکه این سفرها به توافقی مشخص منجر شده باشند، هنوز تأیید نشده است.
توضیحات مقامات رسمی
درباره این سفرها
علی باقری معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران گفت: این سفرها «در چارچوب اجرای ایده امنیت درون‌زا در غرب آسیا» انجام می شود. باقری گفت: عاصم منیر در سفر قبلی و در دیدار با سرلشکر محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی از تصمیم مقام‌های ارشد عربستان، ترکیه و پاکستان برای سفر به تهران، دیدار آن‌ها با دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و برگزاری یک نشست مشترک خبر داده بود.
معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی گفت: الگوی جمهوری اسلامی ایران در دفاع مبتنی بر توانمندی‌های درونی و داخلی به یک الگوی موفق برای امنیت سازی ملی تبدیل شده و از سوی دیگر سیاست راهبردی ایران هم تأمین امنیت منطقه به دست کشورهای منطقه و مقابله با هرگونه دخالت و نفوذ بیگانگان در راس آن رژیم آمریکا و رژیم صهیونی است.
باقری تاکید کرد: هر سه کشور حاضر در این نشست می‌توانند به همراه ایران با استفاده از تجربه موفق جمهوری اسلامی ایران در امنیت سازی ملی، گامی موثر برای ایجاد یک امنیت درون‌زا در چارچوب ایده کارساز و موثر جمهوری اسلامی ایران در امنیت سازی منطقه‌ای با مشارکت بازیگران منطقه‌ای بردارند.
اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت خارجه ایران هم گفته است: این نشست می‌تواند مقدمه‌ای برای اقدامات بیشتر در راستای شکل‌دهی به امنیت درون‌زا باشد؛ موضوعی که ما چند دهه است بر آن اصرار داریم و تأکید می‌کنیم که امنیت منطقه جز با اتکا به خواست و ملاحظات امنیتی کشورهای منطقه تأمین نخواهد شد.
وی افزود: در جریان دیدارهای این سه مقام با رئیس‌جمهور و دبیر شورای عالی امنیت ملی، درباره این موضوعات گفت‌وگو خواهد شد. از آنجا که این نشست، نخستین جلسه از این نوع است، موضوعات مختلفی برای بررسی و تصمیم‌گیری پیش رو خواهد بود؛ اما قاعدتاً مهم‌ترین مسائل مؤثر بر امنیت منطقه، از جمله توسعه‌طلبی رژیم صهیونیستی و تحولات فلسطین اشغالی و مناطق پیرامونی لبنان، در این نشست مورد بحث قرار می‌گیرد. به‌طور کلی، چنین نشستی نمی‌تواند بدون در نظر گرفتن پیامدهای تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران برای امنیت کل منطقه برگزار شود. این مسئله نیز یکی از موضوعات مهمی است که باید در این چارچوب مورد توجه قرار گیرد.