گروه بین الملل: ایران طرحی مرحله‌ای برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات با آمریکا ارائه کرده است؛ طرحی که بر اساس اظهارات عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در صورت اجرای شروط تهران از سوی واشنگتن، بازگشایی تنگه را در روز ششم و آغاز مذاکرات را در روز هفتم پیش‌بینی می‌کند.
اختلاف بر سر ترتیب تعهدات
مذاکرات ایران و آمریکا در شرایطی ادامه دارد که دو طرف درباره چارچوب توافق احتمالی و ترتیب اجرای تعهدات، دیدگاه‌های متفاوتی دارند. تهران خواهان تعیین تکلیف وضعیت تنگه هرمز پیش از ورود به مرحله جدید مذاکرات است؛ در مقابل، واشنگتن بر ضرورت بررسی پرونده هسته‌ای و امنیت کشتیرانی تأکید دارد.
از نگاه ایران، پیوند دادن بازگشایی تنگه هرمز به مذاکرات هسته‌ای می‌تواند به آمریکا امکان دهد از محدودیت‌های دریایی به‌عنوان ابزاری برای کسب امتیازهای بیشتر استفاده کند. به همین دلیل، مقام‌های ایرانی بر اجرای تعهدات مورد مطالبه تهران پیش از آغاز دور تازه مذاکرات تأکید دارند.
در مقابل، آمریکا به دنبال توافقی گسترده‌تر است که علاوه بر وضعیت کشتیرانی در تنگه هرمز، نگرانی‌های واشنگتن درباره برنامه هسته‌ای ایران را نیز در بر بگیرد. این اختلاف نشان می‌دهد که چالش اصلی صرفاً برگزاری مذاکرات نیست، بلکه به دامنه توافق و ترتیب اجرای تعهدات دو طرف مربوط می‌شود.
طرح هفت‌روزه روی میز
عباس عراقچی اعلام کرده است که طرح ایران همچنان معتبر است و تهران نظرات مطرح‌شده از سوی آمریکا را بررسی می‌کند. بر اساس این طرح، در صورت اجرای شروط ایران، تنگه هرمز در روز ششم بازگشایی خواهد شد و مذاکرات از روز هفتم از سر گرفته می‌شود.
به گفته وزیر امور خارجه، شروط ایران غیرمتعارف نیستند و به تعهداتی مربوط می‌شوند که تهران معتقد است آمریکا پیش‌تر در تفاهم‌ها و مذاکرات پذیرفته است. وی تأکید کرده است که در صورت وجود اراده سیاسی در واشنگتن، اجرای این شروط می‌تواند در مدت کوتاهی انجام شود.
با این حال، جزئیات کامل شروط ایران و سازوکار اجرای آنها به‌طور جامع در اظهارات عمومی مقام‌های ایرانی تشریح نشده است. از این رو، تحقق طرح هفت‌روزه به چگونگی پاسخ عملی آمریکا و میزان توافق دو طرف بر سر تعهدات متقابل بستگی دارد.
تنگه هرمز؛ محور چانه‌زنی
اهمیت تنگه هرمز در انتقال انرژی و تجارت دریایی، این آبراه را به یکی از مهم‌ترین محورهای اختلاف میان تهران و واشنگتن تبدیل کرده است. هرگونه محدودیت در تردد کشتی‌ها می‌تواند بر بازار انرژی و هزینه حمل‌ونقل اثر بگذارد و پیامدهایی فراتر از منطقه داشته باشد. در همین چارچوب، ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، گفته است که پیشنهاد ایران درباره تنگه هرمز از طریق میانجی‌ها به آمریکا منتقل شده، اما اصرار واشنگتن بر گنجاندن پرونده هسته‌ای و مطالبات دیگر، روند بررسی آن را با دشواری مواجه کرده است.
اکنون طرح هفت‌روزه ایران به آزمونی برای سنجش امکان دستیابی به توافق تبدیل شده است. اگر دو طرف درباره شروط بازگشایی تنگه و ترتیب مذاکرات به تفاهم برسند، مسیر برای ورود به مرحله تازه‌ای از گفت‌وگوها هموار خواهد شد؛ در غیر این صورت، اختلاف بر سر پیوند میان امنیت دریایی و پرونده هسته‌ای می‌تواند همچنان مانع پیشرفت مذاکرات باقی بماند.
سرنوشت این ابتکار به تصمیم‌های عملی دو طرف و آمادگی آنها برای پذیرش چارچوبی مورد توافق وابسته است؛ چارچوبی که باید هم نگرانی‌های امنیتی را پوشش دهد و هم امکان ادامه گفت‌وگوهای دیپلماتیک را فراهم کند.
برگرفته از تابناک