مصطفی فروغی- روزنامه نگار
طرح تهران برای آتش‌بس روی میز ترامپ رفت و با یک کلمه برگشت: «غیرقابل‌قبول». حال پرسش این است که میانجی‌گری قطر، پاکستان و عمان می‌تواند جلوی دور تازه درگیری را بگیرد یا زمان می‌خرد.
هفته گذشته برای دیپلماسی ایران هفته خوبی نبود. به گزارش رسانه‌های آمریکایی، روز دوشنبه (۷ مهر) مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، دستور داد عباس عراقچی و هیئت همراهش نیویورک را ترک کنند. آمریکا مدعی شده بود که «بیش از حد مانده‌اند». هیئت ایرانی راهی دوحه شد و حالا توپ در زمین قطری‌هاست.
* ترامپ طرح هفت‌روزه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز را رد کرد. این طرح برای بازگشایی تنگه هرمز، آزادسازی حدود ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه‌شده، رفع تحریم نفتی و پایان محاصره دریایی را در بر می‌گرفت. ترامپ ادعا کرد شرایطی که روزی قابل‌قبول بود، دیگر «کافی نیست»، و مدعی شد که حمله در راه است». او پیش‌تر هم گفته بود ماجرا « به یک شکل یا شکل دیگر» تمام می‌شود. البته ترامپ حرف های ضد و نقیض زیاد می زند که این هم یکی از همان‌ها است.
هرمز؛ میدان اصلی
به گزارش منابع غربی، سه نفتکش در تنگه هرمز هدف پرتابه‌هایی با منشأ نامعلوم قرار گرفتند. سپاه هم از توقیف یک پهپاد زیرآبی آمریکایی خبر داد. هم‌زمان سه ناو هواپیمابر آمریکا در راه منطقه‌اند. بازار نفت این تنش را زودتر از همه فهمید: قیمت برنت پس از جواب منفی ترامپ به ۱۰۷ دلار رسید و پنجشنبه گذشته حدود ۱۰۰ دلار معامله شد؛ رقمی که پیش از جنگ نزدیک به ۷۲ دلار بود.
با این حال یک واقعیت را نباید نادیده گرفت. نزدیک به یک ماه است که نه آمریکا به خاک ایران حمله کرده و نه ایران به پایگاه‌های کشورهای میزبان. یعنی آتش‌بسِ اعلام‌نشده‌ای، هرچند شکننده، برقرار است و هیچ‌کدام از دو طرف هنوز ماشه را نکشیده‌اند.
سه سناریو پیش رو
اول، ادامه همین وضعیت «نه جنگ، نه صلح» تا انتخابات 5 نوامبر آمریکاست. ترامپ پیش از رأی‌گیری نمی‌خواهد با نفت ۱۲۰ دلاری سراغ رأی‌دهندگان برود. دوم، توافقی محدود با میانجی‌گری قطر است؛ مثلاً بازگشایی بخشی از هرمز در برابر آزادسازی بخشی از دارایی‌ها. سوم، دور تازه حملات پس از 13 آبان است؛ چیزی که ترامپ آشکارا از آن حرف زده است.
در داخل ایران صداها یکی نیست. پزشکیان گفته آمریکا نمی‌تواند ایران را «به زانو درآورد» و عراقچی هم عقب‌نشینی‌نکردن از شروط ایران گفته است. اما مردم کوچه و بازار زبان دیگری دارند. ریال به پایین‌ترین سطح تاریخ خود رسیده و هر خبر هرمز روی سفره‌ها می‌نشیند.
پرسش از تصمیم‌گیران این است که اگر قرار است دوحه آخرین فرصت باشد، آیا آمادگی پرداخت هزینه سیاسی یک توافق محدود را دارند؟