گروه بین الملل: گزارش رویترز از بررسی توافقی مرحلهای میان ایران و آمریکا حکایت دارد که در گام نخست میتواند با بازگشایی تنگه هرمز و لغو محاصره اقتصادی ایران همراه شود.
مذاکره بر سر یک راه خروج
مذاکرات ایران و آمریکا در نیویورک وارد مرحلهای شده که تنگه هرمز به یکی از اصلیترین محورهای گفتوگوها تبدیل شده است. بر اساس گزارش رویترز، مذاکرهکنندگان دو کشور در حال بررسی مسیری مرحلهای برای خروج از وضعیت جنگی هستند. در این چارچوب، بازگشایی تنگه هرمز از سوی تهران و لغو محاصره اقتصادی ایران از سوی واشنگتن به عنوان دو اقدام اصلی مطرح شده است.
این گزارش به نقل از منابع نزدیک به مذاکرات منتشر شده و هنوز به معنای دستیابی دو طرف به توافق نهایی نیست. اختلاف اصلی نیز بر سر این موضوع است که کدام طرف باید نخستین گام را بردارد و بخشی از اهرم فشار خود را کنار بگذارد.
هرمز در مرکز چانهزنی
تنگه هرمز در ماههای اخیر به یکی از مهمترین موضوعات در مناقشه میان ایران و آمریکا تبدیل شده است. ایران با در اختیار داشتن امکان اثرگذاری بر رفتوآمد کشتیها در این آبراه، اهرمی مهم در مذاکرات در اختیار دارد. در مقابل، آمریکا از فشار اقتصادی و محدودیتهای تجاری و مالی به عنوان ابزار فشار علیه تهران استفاده میکند.
بر اساس گزارش رویترز، دو منبع ایرانی، دو مقام منطقهای و دو منبع دیپلماتیک غربی گفتهاند که هیچیک از طرفین تمایلی ندارد بدون دریافت امتیاز متقابل، نخستین طرفی باشد که از اهرم فشار خود عقبنشینی میکند. همین مسئله یکی از موانع اصلی پیش روی مذاکرات است. یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته است که یکی از راههای خروج از بنبست، حل بحران در چند مرحله است. بر اساس این پیشنهاد، مرحله نخست میتواند پایان محاصره و بازگشایی هرمز باشد.
داراییهای مسدودشده
در چارچوب مطرحشده، ایران در ازای کاهش فشار اقتصادی و رفع محاصره، امکان ازسرگیری کشتیرانی در تنگه هرمز را فراهم میکند. همچنین احتمال دسترسی تهران به بخشی از داراییهای مسدودشده نیز در گزارش مطرح شده است.
این موضوع نشان میدهد مذاکرات تنها بر سر بازگشایی یک آبراه نیست، بلکه مسائل اقتصادی نیز در کنار موضوعات امنیتی و سیاسی قرار گرفتهاند. برای تهران، کاهش فشار اقتصادی و دسترسی به منابع مالی اهمیت دارد و برای واشنگتن، بازگشت عبور آزاد کشتیها از یکی از مسیرهای مهم انرژی جهان مطرح است.
اختلاف بر سر امتیاز نخست
یکی از دشواریهای اصلی مذاکرات این است که هر دو طرف نگرانند نخستین امتیاز آنها به نقطه ضعفی در ادامه مذاکرات تبدیل شود. بر اساس گزارش رویترز، طرف ایرانی نیز بر هزینههای اقتصادی ادامه رویارویی آگاه است، اما همزمان بر حفظ اهرمهای خود تأکید دارد.
منابع منطقهای همچنین به رویترز گفتهاند تهران ممکن است مطالبه دریافت هزینه عبور از تنگه هرمز را از متن اصلی توافق کنار بگذارد و آن را در قالب پیوستی جداگانه مطرح کند. بر اساس همین گزارش، کشورهای حوزه خلیج فارس با دریافت چنین هزینهای مخالفت کردهاند.
توافقی که هنوز قطعی نیست
در گزارش رویترز تأکید شده که حتی اگر چارچوبی برای توافق شکل بگیرد، مسئله مهم بعدی تضمین دوام آن خواهد بود. تفاهم پیشین دو طرف در ماه ژوئیه از بین رفت و همین تجربه، مسئله اعتماد و پایبندی به تعهدات را به یکی از موضوعات مهم مذاکرات تبدیل کرده است.
در سوی دیگر، مقامهای آمریکایی نیز درباره اهداف و شروط واشنگتن در مذاکرات مواضعی مطرح کردهاند. با این حال، تا این مرحله نشانهای از توافق نهایی میان دو کشور منتشر نشده و منابع رویترز همچنان از فاصله قابل توجه میان مواضع دو طرف خبر دادهاند. به این ترتیب، نیویورک اکنون صحنه تلاش برای تبدیل دو اهرم فشار، یعنی محاصره اقتصادی آمریکا و تنگه هرمز، به ابزارهایی برای رسیدن به یک تفاهم مرحلهای است. اینکه این مسیر به توافق پایدار منجر شود یا بار دیگر مذاکرات متوقف شود، به نحوه اجرای گامهای متقابل و میزان اعتماد دو طرف بستگی خواهد داشت.
برگرفته از: جماران