گروه بین الملل: همزمان با افزایش هشدارهای امنیتی آمریکا و برگزاری نشست فرماندهان نظامی این کشور با اسرائیل و شماری از کشورهای عربی، تهران از تغییر رویکرد خود در صورت آغاز دور تازه درگیری سخن میگوید؛ تغییری که بر اساس اظهارات مقامهای ایرانی، میتواند دامنه جغرافیایی و اقتصادی تقابل را گستردهتر کند.
نشانههای تازه از افزایش تنش
هشدار سفارت آمریکا در امارات درباره وضعیت امنیتی منطقه و احتمال لغو پروازها، بستهشدن حریمهای هوایی و اختلال در سفرها، یکی از نشانههایی است که در روزهای اخیر توجهها را به احتمال تشدید دوباره تنش میان ایران و آمریکا جلب کرده است. البته این هشدار همزمان با افزایش درگیری میان عربستان و انصارالله یمن صادر شده و به تنهایی نمیتوان آن را نشانه قطعی تصمیم واشنگتن برای آغاز حمله جدید به ایران دانست. در همین حال، گزارشهایی درباره آمادگی احتمالی آمریکا برای حملات هوایی و موشکی منتشر شده و بازگشت زودتر دونالد ترامپ از کمپ دیوید به کاخ سفید نیز به گمانهزنیها درباره تحولات جدید دامن زده است. با این حال، علت رسمی این تغییر برنامه اعلام نشده است.
نشست نظامی در آلمان
در تحولی دیگر، فرماندهان ارشد نظامی آمریکا، اسرائیل و شماری از کشورهای عربی در نشستی غیرعلنی در آلمان درباره وضعیت امنیتی منطقه و جنگ با ایران گفتوگو کردند. سنتکام برگزاری این نشست را تأیید کرده و آن را کنفرانسی برای افزایش همکاریهای امنیتی در خاورمیانه دانسته است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، فرماندهان عربستان، امارات، بحرین، کویت، قطر، اردن، مصر و اسرائیل در این نشست حضور داشتهاند. یکی از محورهای مطرحشده نیز افزایش تردد کشتیها در تنگه هرمز عنوان شده است.
اهمیت این نشست از آن جهت است که در شرایط کنونی، تنگه هرمز تنها یک مسیر کشتیرانی نیست و به یکی از مهمترین نقاط اتصال تحولات نظامی، انرژی و اقتصاد منطقه تبدیل شده است.
پاسخ تهران
در واکنش به تحرکات نظامی آمریکا و متحدانش، قرارگاه خاتمالانبیا هشدار داده است که در صورت حمله جدید آمریکا، مراکز استقرار و منافع این کشور در منطقه میتواند هدف قرار گیرد. محسن رضایی نیز در گفتوگویی با الجزیره، از کشورهای منطقه خواسته است مانع استفاده نیروهای آمریکایی از پایگاههایشان برای عملیات علیه ایران شوند.
رضایی همچنین گفته است در صورت آغاز جنگ جدید، ایران ممکن است دامنه اهداف خود را از داخل خاک کشور فراتر ببرد و پایگاههایی را که برای حمله به ایران مورد استفاده قرار میگیرند، هدف قرار دهد. او همچنین از توانمندیهای موشکی و ضدکشتی ایران و امکان هدف قرار گرفتن کشتیهای آمریکایی در صورت تداوم حضور آنها در منطقه سخن گفته است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که در ماههای گذشته نیز تنگه هرمز به یکی از اصلیترین محورهای اختلاف تهران و واشنگتن تبدیل شده است. تحلیلهای منتشرشده درباره این بحران نشان میدهد که کنترل و امنیت این مسیر میتواند مستقیماً بر بازار انرژی و محاسبات کشورهای منطقه اثر بگذارد.
از میدان نظامی تا فشار اقتصادی
معادلهای که تهران اکنون مطرح میکند تنها به حملات نظامی محدود نیست. رضایی گفته است اگر آمریکا برای مختل کردن روابط تجاری و مالی ایران از کشورهای منطقه استفاده کند، ایران نیز ممکن است به شرکتها و منافع اقتصادی آمریکا در منطقه پاسخ دهد.
او همچنین احتمال اعمال محدودیتهایی بر تردد برخی کشتیها در تنگه هرمز را در صورت همکاری کشورهای همسایه با واشنگتن مطرح کرده است. چنین موضعی نشان میدهد که در صورت افزایش تنش، حوزههای انرژی، کشتیرانی و تجارت میتوانند بیش از گذشته درگیر پیامدهای تقابل شوند.
از سوی دیگر، برخی تحلیلهای خارجی نیز بر دشواری حل بحران از مسیر فشار نظامی تأکید کردهاند. ارزیابیهای منتشرشده در ماههای گذشته نشان دادهاند که حملات نظامی لزوماً به تغییر موضع تهران در مذاکرات منجر نمیشود و دو طرف ممکن است همچنان در وضعیتی میان جنگ و مذاکره باقی بمانند.
معادلهای که گستردهتر شده است
آنچه از تحولات اخیر برمیآید، تغییر دامنه محاسبات دو طرف است. آمریکا تلاش میکند حضور نظامی و امنیتی خود در منطقه را حفظ کند و همزمان فشار بر ایران و مسیرهای حیاتی کشتیرانی را ادامه دهد. تهران نیز از گسترش دامنه پاسخ در صورت حمله جدید سخن میگوید.
در چنین شرایطی، هر تحول نظامی میتواند پیامدهایی فراتر از میدان نبرد داشته باشد. تنگه هرمز، پایگاههای آمریکا، مسیرهای انرژی و شبکههای تجاری منطقه به یکدیگر متصلاند و همین موضوع باعث شده است که هرگونه تشدید تنش، تنها مسئلهای میان دو طرف نباشد.
برگرفته از :تابناک