گروه فرهنگ و هنر: دو تابلوی نقاشی از «پیر آگوست رنوار» در یک سرقت سحرگاهی از موزه رنوار در جنوب فرانسه به سرقت رفتند؛ اتفاقی که تنها یک دزدی معمولی نیست و در کنار چند سرقت دیگر از موزههای فرانسه، پرسشهای جدی درباره امنیت آثار هنری و آینده حفاظت از میراث فرهنگی در اروپا ایجاد کرده است.
به گزارش گاردین، سارقان بامداد ۸ سپتامبر وارد موزه رنوار در شهر کانی سور مر شدند؛ ساختمانی که زمانی خانه این نقاش بزرگ فرانسوی بوده است. آنها با بریدن حصار باغ وارد ساختمان شدند و دو اثر با نامهای «زن جوان کنار چاه» و «پرتره مادام کولونا رومانو» را با خود بردند. دو اثر دیگر رنوار نیز در جریان فرار سارقان در باغ رها شد.
ارزش تقریبی دو اثر مسروقه حدود ۹ میلیون یورو اعلام شده است. با این حال، کارشناسان میگویند قیمت واقعی آنها تنها مسئله نیست؛ زیرا این آثار بخشی از تاریخ هنر اروپا هستند و فروش آنها در بازار قانونی تقریباً غیرممکن خواهد بود.
سرقتی در کمتر از چند دقیقه
ماجرای موزه رنوار زمانی نگرانکنندهتر میشود که در کنار سرقتهای مشابه ماههای اخیر قرار بگیرد. فرانسه که یکی از مهمترین گنجینههای هنری جهان را در اختیار دارد، در سال جاری شاهد چند مورد سرقت از موزهها بوده است.
به گزارش آسوشیتدپرس، در یکی از این سرقتها دو مرد با استفاده از چکش توانستند ویترین موزهای در شرق فرانسه را بشکنند و یک گردنبند طلای ۲۵۰۰ ساله را تنها در چند دقیقه سرقت کنند. در حادثهای دیگر نیز سارقان ۲۷ قطعه جواهر به ارزش بیش از ۴.۵ میلیون یورو را از یک موزه خارج کردند. این اتفاقها نشان میدهد که سارقان دیگر لزوماً به دنبال یک عملیات پیچیده و طولانی نیستند. بسیاری از سرقتها با سرعت بالا، ابزار ساده و شناخت قبلی از ساختمان انجام میشود.
هنر در برابر یک تهدید تازه
مسئله فقط ضعف قفل و دوربین نیست. به گفته کارشناسان، نوع مجرمانی که وارد حوزه سرقت آثار هنری شدهاند نیز تغییر کرده است. یوروپل هشدار داده که سرقتهای موزهای در اروپا در حال خشنتر شدن است و شبکههای سازمانیافته جای خود را تا حدی به مجرمانی دادهاند که از طریق شبکههای اجتماعی جذب میشوند.
این تغییر برای موزهها یک چالش جدی است. یک موزه نمیتواند مانند یک بانک یا فروشگاه طلافروشی تمام فضای خود را به تجهیزات امنیتی تبدیل کند. موزه باید همزمان محیطی آرام، قابل دسترس و فرهنگی برای بازدیدکننده باشد. همین ویژگی گاهی آن را به هدفی آسانتر برای سارقان تبدیل میکند.
از سوی دیگر، آثار هنری مسروقه برخلاف پول نقد به راحتی قابل فروش نیستند. نام هنرمند، تاریخ اثر و سابقه مالکیت معمولاً ثبت شده و فروش قانونی چنین آثاری دشوار است. اما سارقان ممکن است به دنبال فروش مخفیانه، انتقال اثر به مجموعههای خصوصی یا حتی جدا کردن بخشهای ارزشمند آن باشند.
زنگ خطری برای موزهها
سرقتهای اخیر فرانسه بار دیگر نشان دادهاند که حفاظت از میراث فرهنگی فقط به نگهداری آثار در ساختمانهای تاریخی محدود نمیشود. موزهها باید خود را با شیوههای جدید جرم و شبکههای بینالمللی قاچاق آثار هنری هماهنگ کنند.
برای کشوری مانند ایران نیز این اتفاقها قابل تأمل است. ایران مجموعه بزرگی از آثار تاریخی، نسخههای خطی، اشیای باستانی و آثار هنری را در موزهها و مجموعههای مختلف نگهداری میکند. تجربه فرانسه یادآور این واقعیت است که هر اثر تاریخی، حتی اگر پشت شیشه و در یک موزه قرار گرفته باشد، نیازمند حفاظت دائمی و حرفهای است.
شاید مهمترین درس سرقتهای اخیر همین باشد: اثر هنری وقتی از موزه خارج میشود، فقط یک شیء گرانقیمت نیست؛ بخشی از حافظه فرهنگی یک ملت است که دیگر به آسانی نمیتوان جای آن را پر کرد.
منابع: گاردین، آسوشیتدپرس، یوروپل