گروه بین الملل: روسیه در سال 2014 به شبه جزیر کریمه حمله کرد و آنجا را اشغال کرد. این اتفاق خشم غرب را برانگیخت و سرآغاز تقابل بین غرب و روسیه شد. به تدریج امریکا و اروپا تحریمهای زیادی علیه روسیه وضع کردند و اقتصاد و پول این کشور را تحت تأثیر قرار دادند. پوتین، رییس جمهور روسیه قبل از حمله به کشور کوچک اوکراین میپنداشت که میتواند ظرف 48 ساعت دولت مستقر را ساقط کند و فرد دست نشانده خود مثل رمضان قدیروف را که در چچن گمارد، در کیف هم این کار را انجام دهد، اما مقاومت دولت و مردم اوکراین و ایستادگی غرب پشت زلنسکی رییس جمهور اوکراین، ماشین جنگی روسیه را متوقف و از پیشروی آن جلوگیری کرد. روسیه پس از چهار سال جنگ توانست کمتر از 20 درصد خاک اوکراین را به تصرف خود درآورد. در واقع پوتین در باتلاق و تله غرب افتاد. پوتین روز پنجم اسفند 1400 یعنی چهار سال پیش در چنین روزی از زمین، دریا و آسمان کشور کوچک اوکراین را مورد حمله قرار داد. روسیه که تا پیش از آن ابرقدرت دوم نظامی جهان به حساب میآمد کارش به جایی رسید که برای خرید سلاح دست به دامن کره شمالی و ایران شد. روسیه از ایران پهپاد خرید و آن را رسانهای کرد. موضوعی که برای ایران گران تمام شد و اروپا را که تا پیش از آن موضع هستهای مقابل امریکا داشت تغییر جهت داد و باعث اروپا علیه ایران پا به میدان بگذارد و همراه امریکاو اسراییل علیه ایران اقدام کند. مدیر مسئول ستاره صبح هفتم اسفند 1400 یعنی دو روز بعد از حمله روسیه به اوکراین یادداشت تحلیلی نوشت و پیش بینی کرد ترامپ در تله غرب افتاده وخروج از آن برایش دشوار و سخت خواهد بود. گزارش پیش رو به چهارساله شدن جنگ روسیه علیه اوکراین میپردازد:
تلفات جنگ
بر اساس مطالعه مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) که در آستانه چهار ساله شدن جنگ منتشر شده، تعداد تلفات دو طرف حدود دو میلیون نفر است.
* روسیه: از آغاز تهاجم تاکنون حدود ۱.۲ میلیون تلفات (کشته و زخمی) داشته است. برآورد میشود که حدود ۳۲۵ هزار سرباز روس کشته شدهاند. این آمار نشان میدهد روسیه بیش از ۱۷ برابر جنگ افغانستان و ۱۱ برابر مجموع جنگهای چچن در جنگ اوکراین تلفات داده است.
* اوکراین: تلفات اوکراین به دلیل کوچک بودن ارتش، کمتر از روسیه است. برآوردها حاکی از آن است که بین ۱۰۰ هزار تا ۱۴۰ هزار سرباز اوکراینی کشته شدهاند.
* غیرنظامیان و مفقودان: سازمان ملل تا سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۴ هزار غیرنظامی کشته شده را تأیید کرده است. همچنین، بر اساس منابع اوکراینی، تا می ۲۰۲5 تعداد سربازان مفقود شده اوکراین حدود ۶۵ هزار نفر برآورد میشود.
تأثیر جنگ بر اقتصاد روسیه
اقتصاد روسیه در کوتاهمدت در برابر تحریمها مقاومت نشان داد اما هزینه جنگ بلندمدت اقتصاد این کشور را تحت تأثیر قرار داده است. ارزش روبل در ژانویه ۲۰۲۶ به پایینترین سطح خود یعنی ۱۱۳ روبل در برابر یک دلار رسید.
تورم، آمار رسمی روسیه نرخ تورم را حدود ۹ تا ۱۰ درصد اعلام کرده، اما تحلیلگران معتقدند تورم واقعی حدود ۲۰ درصد است. فشار اصلی بر سفره مردم وارد شده است:
*روسها برای اولین بار در ۱۶ سال گذشته نزدیک به ۴۰ درصد از درآمد خود را صرف غذا میکنند.
* قیمت مواد غذایی طی دو سال گذشته ۱۸٫۶ درصد افزایش یافته و قیمت برخی اقلام ۱۰۰ درصد گران شده است.
* هزینه خدمات شهری در مسکو از سال ۲۰۲۲ تاکنون ۸۰ درصد بالا رفته است.
داراییهای توقیفشده روسیه
کشورهای غربی در واکنش به تهاجم روسیه به اوکراین داراییهای این کشور را مسدود کردهاند. این داراییها دو دسته است:
* داراییهای دولتی: حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ میلیارد دلار از ذخایر ارزی و طلای روسیه در غرب مسدود شده است. بخش عمده این داراییها (حدود ۱۸۵ میلیارد یورو) در سپردهگذاری «یوروکلیر» در بلژیک نگهداری میشود.
* داراییهای خصوصی (الیگارشها): اموال خصوصی شهروندان روسی که مشمول تحریم شدهاند (مانند ویلاها، قایقهای تفریحی و حسابهای بانکی) نیز مسدود شده است.
البته تاکنون این داراییها «مصادره» نشده، بلکه «مسدود» شدهاند.
تأثیر جنگ بر فروش نفت و گاز
درآمدهای نفتی که ستون مالی جنگ روسیه هستند، با کاهش شدید مواجه شدهاند. درآمد دولت روسیه از محل مالیات بر نفت و گاز در ژانویه ۲۰۲۶ به ۳۹۳ میلیارد روبل رسید که نسبت به ۱.۱۲ تریلیون روبل در ژانویه ۲۰۲۵، کاهشی چشمگیر داشته است. دلایل کاهش عبارتند از:
* کاهش قیمت و تخفیف اجباری: نفت اورال روسیه با تخفیف سنگین فروخته میشود. در دسامبر ۲۰۲۵، این تخفیف به حدود ۲۵ دلار در هر بشکه رسید و قیمت هر بشکه نفت اورال به زیر ۳۸ دلار سقوط کرد.
* تحریم: تحریمهای غرب، ناوگان سایه نفتکشهای روسیه را هدف قرار داده است. تاکنون ۶۴۰ فروند از این کشتیها تحریم شدهاند. همچنین، فشار بر خریدارانی مانند هند باعث کاهش واردات نفت روسیه توسط این کشور از ۲ میلیون بشکه در روز در اکتبر امسال به ۱.۳ میلیون بشکه در دسامبر شده است.
میزان اشغال ارضی
پس از چهار سال جنگ، روسیه موفق شده است حدود ۲۰ درصد از خاک اوکراین (شامل شبهجزیره کریمه و بخشهایی از دونباس) را به اشغال خود درآورد. با این حال، سرعت پیشروی روسیه کند و همراه با تلفات سنگین شده است.
* نیروهای روسیه از اوایل سال ۲۰۲۴ به طور میانگین روزانه تنها بین ۱۵ تا ۷۰ متر پیشروی داشتهاند. این پیشروی از بسیاری از نبردهای فرسایشی کندتر بوده است.
* در سال ۲۰۲۴، روسیه حدود ۰.۶ درصد و در سال ۲۰۲۵ حدود ۰.۸ درصد از خاک اوکراین را تصرف کرده است.
روسیه در حالی وارد سال پنجم جنگ میشود که اتحادیه اروپا به ویژه آلمان عزمشان را جزم کردهاند تا از اوکراین در برابر روسیه دفاع کنند. جنگ روسیه با اوکراین در چهار سال گذشته برای روسیه نه تنها دستاوردی نداشته بلکه خسارت مالی و جانی فراوان به این کشور وارد کرده و جایگاه روسیه را در جهان تقلیل داده است. البته پس لرزه جنگ روسیه با اوکراین به خاطر فروش پهباد ایرانی به روسیه به تهران هم خورد و بهانه به دست اروپا داد تا فشار بر ایران وارد کند و تحریم اعلام کند و در نهایت سپاه پاسداران را که یک گروه رسمی نظامی است را در فهرست گروه های تروریستی قرار داد. پرسش این است که دوستی با روسیه هزینه فایده اش برای ایران چه بوده است؟ و گفتنی های دیگر.