گروه بین الملل: ایران اعلام کرده است در صورت پذیرش مطالباتش از سوی آمریکا، امکان بازگشایی تنگه هرمز و آغاز دوباره مذاکرات در مدت دو روز وجود دارد. این پیشنهاد، نسخه فشرده‌شده طرح هفت‌روزه پیشین تهران است و در شرایطی مطرح می‌شود که رایزنی‌های غیرمستقیم با میانجی‌گری قطر و پاکستان ادامه دارد. اختلاف دو طرف بر سر ترتیب اقدامات و دستور کار گفت‌وگوها همچنان پابرجاست. پیام اصلی تهران این است که بازگشت امنیت به آبراه راهبردی خلیج فارس، بدون پایان محاصره دریایی و اجرای تعهدات آمریکا امکان‌پذیر نیست. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، روز دوشنبه ۱۱ آبان گفت طرح ایران بر پایه حسن نیت فشرده شده و در صورت پذیرش مطالبات مشروع کشور، می‌توان آن را ظرف دو روز اجرا کرد. به گفته او، بازگشت امنیت به تنگه و آغاز فرایند مذاکره به تصمیم واشنگتن بستگی دارد. بقائی تأکید کرد تا زمانی که محاصره دریایی بنادر ایران ادامه داشته باشد، نمی‌توان از امنیت کشتیرانی سخن گفت یا انتظار داشت تهران به‌تنهایی تعهداتی را اجرا کند.
شروط تهران چیست؟
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در گفت‌وگو با شبکه الجزیره از مطالباتی سخن گفته که اجرای آنها مقدمه بازگشایی هرمز و ازسرگیری گفت‌وگوهاست. این مطالبات شامل لغو تحریم‌های اعمال‌شده پس از فروپاشی تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، بازگرداندن معافیت‌های نفتی، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران و پایان محاصره دریایی بنادر کشور است. تهران همچنین خواهان کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه و توقف درگیری‌ها در جبهه‌های مختلف، به‌ویژه لبنان، است. یکی دیگر از محورهای مورد تأکید ایران، تعیین ترتیبات تازه برای عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز است. عراقچی گفته مسیر کشتیرانی مورد نظر تهران با هماهنگی عمان طراحی شده و ایران خواهان به‌رسمیت شناخته شدن آن است. بنابراین، پیشنهاد بازگشایی تنها به رفع محدودیت عبور کشتی‌ها خلاصه نمی‌شود و ترتیبات عملی تردد نیز اهمیت دارد. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز پیش‌تر بر پایان محاصره دریایی، آزادسازی دارایی‌های ایران و توقف جنگ در همه جبهه‌ها تأکید کرده بود. خودداری آمریکا از مداخله در امور داخلی ایران نیز از موضوعات مورد اختلاف عنوان شده است. این محورها در گزارش‌ها با عنوان «هفت شرط ایران» بازتاب یافته‌اند.
از طرح هفت‌روزه تا پیشنهاد دو روزه
پیشنهاد کنونی ادامه ابتکاری است که ایران در اواخر سپتامبر از طریق میانجی‌های قطری به واشنگتن منتقل کرد. در نسخه اولیه، تهران جدول زمانی هفت‌روزه‌ای پیشنهاد داده بود. بر اساس آن، آمریکا ابتدا باید محاصره دریایی را پایان می‌داد، معافیت‌های نفتی را بازمی‌گرداند و درباره دارایی‌های مسدودشده اقدام می‌کرد. سپس با پیشرفت اقدامات و برقراری آتش‌بس در جبهه‌های مختلف، تنگه هرمز بازگشایی می‌شد و پس از آن مذاکرات درباره توافق نهایی، از جمله پرونده هسته‌ای، آغاز می‌شد. عراقچی توضیح داده است که میانجی‌های قطری ابتدا پیشنهاد کردند زمان اجرای طرح به پنج روز کاهش یابد و در رایزنی‌های بعدی، امکان اجرای آن در دو روز مطرح شد. بر اساس توضیحات مقام‌های ایرانی، در روز نخست باید اقدامات مورد توافق از سوی آمریکا انجام شود و در روز دوم تردد دریایی به وضعیت مورد نظر بازگردد. این زمان‌بندی به معنای حل همه اختلاف‌ها در ۴۸ ساعت نیست، بلکه ناظر بر اجرای مقدمات و باز شدن مسیر گفت‌وگوهاست.
اختلاف بر سر دستور کار
مهم‌ترین مانع دیپلماتیک، اختلاف بر سر ترتیب موضوعات مذاکرات است. تهران خواهان آن است که ابتدا محاصره دریایی، تحریم‌ها و تضمین‌های مربوط به امنیت کشتیرانی تعیین تکلیف شوند و سپس پرونده هسته‌ای در دستور کار قرار گیرد. در مقابل، واشنگتن می‌خواهد موضوع هسته‌ای از همان آغاز مذاکرات مطرح باشد. همین تفاوت در اولویت‌ها، تلاش‌های پیشین برای رسیدن به تفاهم را دشوار کرده است. رایزنی‌های قطر و پاکستان برای نزدیک کردن دیدگاه‌های دو طرف ادامه دارد. عراقچی گفته تبادل پیام‌ها از مسیر میانجی‌ها جریان دارد، اما هنوز تصمیم نهایی درباره پیشنهاد مطرح‌شده گرفته نشده است. سفر هیئت ایرانی به دوحه نیز در همین چارچوب انجام شده است. با این حال، تهران اعلام کرده در شرایط فعلی برنامه‌ای برای دیدار مستقیم با مقام‌های آمریکایی ندارد و شکل مذاکرات پس از روشن شدن موضع واشنگتن مشخص خواهد شد.
در همین فضا، نامه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، به محسن رضایی نیز مورد توجه قرار گرفته است. عراقچی ارسال نامه را در صورتی که با هدف گشودن مسیر تفاهم باشد اقدامی مثبت دانسته، اما درباره استفاده از آن برای ایجاد اختلاف در داخل ایران هشدار داده است. او تأکید کرده محمدباقر قالیباف همچنان مذاکره‌کننده ارشد ایران است.
برگرفته از خبرآنلاین