نزدیکی کانادا و اتحادیه اروپا در سالهای اخیر وارد مرحله تازهای شده است. حضور مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، در پارلمان اروپا و تأکید او بر گسترش همکاریهای دفاعی، امنیت انرژی و تأمین مواد معدنی حیاتی، نشانهای از تلاش اتاوا برای بازتعریف جایگاه خود در محیط بینالمللی است. کارنی این همکاری را راهی برای جلوگیری از گسست ژئوپلیتیک دانسته است.
این نزدیکی تنها یک همکاری اقتصادی نیست و در پس آن مجموعهای از تحولات ژئوپلیتیک قرار دارد که روابط کانادا، اروپا و آمریکا را تحت تأثیر قرار داده است.
چارچوب حقوقی یک رابطه تازه
یکی از موضوعات مهم، نحوه تعریف حقوقی رابطه کانادا با اتحادیه اروپا است. اصطلاح «عضویت وابسته» در اظهارات برخی مقامهای اروپایی مطرح شده، اما چنین عنوانی در ساختار حقوقی فعلی اتحادیه وجود ندارد. نزدیکترین چارچوب را میتوان در توافقهای همکاری میان اتحادیه و کشورهای خارج از آن جستوجو کرد. ماده ۲۱۷ معاهده عملکرد اتحادیه اروپا امکان ایجاد روابط و تعهدات متقابل میان اتحادیه و کشورهای دیگر را فراهم میکند. بنابراین، گسترش همکاری کانادا و اروپا نیازمند تعریف دقیق چارچوب حقوقی خواهد بود.
ایدهای قدیمی با شرایطی تازه
تقرب کانادا به اروپا ایدهای تازه نیست و حدود دو دهه است که مطرح میشود. شباهتهای فرهنگی و سیاسی کانادا با کشورهای اروپایی و تأکید این کشور بر دموکراسی، حاکمیت قانون و حقوق بشر، از جمله دلایل مطرحشده برای تقویت این رابطه بوده است. اما بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید شرایط را تغییر داده است. اختلافات تجاری و تعرفهای میان واشنگتن و اتاوا، توجه کانادا را به ضرورت متنوعسازی روابط خارجی و اقتصادی افزایش داده است.
اقتصاد، بخشی از امنیت
سیاستهای مارک کارنی را میتوان رویکردی دانست که در آن اقتصاد بخشی از امنیت ملی محسوب میشود. مواد معدنی حیاتی، انرژی و صنایع دفاعی از مهمترین حوزههای همکاری کانادا و اروپا هستند. اروپا برای کاهش وابستگی به برخی منابع و زنجیرههای تأمین به شرکای مطمئن نیاز دارد و کانادا با برخورداری از منابع طبیعی گسترده میتواند در این مسیر نقش داشته باشد. همکاری دفاعی نیز با توجه به تحولات امنیتی اروپا اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
نگاه واشنگتن
مهمترین متغیر در مسیر نزدیکی کانادا و اتحادیه اروپا، واکنش آمریکا خواهد بود. اقتصاد کانادا ارتباط گستردهای با بازار آمریکا دارد و اختلافات تعرفهای همچنان یکی از مسائل مهم روابط دو کشور است. از این منظر، گسترش روابط با اروپا میتواند راهی برای ایجاد توازن و کاهش آسیبپذیری اقتصادی کانادا باشد. این روند لزوماً به معنای فاصله گرفتن از آمریکا نیست و میتواند بخشی از تلاش اتاوا برای افزایش گزینههای اقتصادی و دیپلماتیک باشد.
یک پیوند فراآتلانتیکی
اگر سیاستهای کنونی آمریکا در سالهای آینده تثبیت شود، کانادا و اروپا ممکن است به سمت همکاریهای گستردهتر حرکت کنند. حتی ایده عضویت کامل کانادا در اتحادیه اروپا میتواند در آینده به عنوان یک سناریوی بلندمدت مطرح شود، هرچند تحقق آن با موانع حقوقی و سیاسی جدی روبهرو خواهد بود. آنچه اکنون در حال شکلگیری است، پیوندی است که از تجارت و انرژی آغاز شده و میتواند به حوزههای دفاعی و راهبردی نیز گسترش پیدا کند.
برگرفته از: دیپلماسی ایرانی