گروه فرهنگ و هنر: سینمای ایران در سالهای اخیر در کنار مسئله تولید و اکران، با چالش مهم دیگری نیز روبهرو بوده است؛ کمبود سالن استاندارد و نابرابری دسترسی مردم شهرهای مختلف به سینما. حبیب ایلبیگی، مدیرعامل مؤسسه سینماشهر، در آستانه روز ملی سینما با اشاره به وضعیت زیرساختهای نمایش، تأکید کرده است که تماشای فیلم روی پرده بزرگ برای بسیاری از مردم به یک مطالبه فرهنگی تبدیل شده است.
۸۹۸ سالن فعال
ایلبیگی با اشاره به آمار موجود میگوید تعداد سالنهای فعال سینمایی عددی ثابت نیست و با توجه به شرایط اکران و میزان فعالیت سینماها تغییر میکند. بر اساس آمار تا اواخر مرداد ۱۴۰۵، ۸۹۸ سالن سینمایی فعال در سامانه ثبت شده است. به گفته او، مؤسسه سینماشهر در دو سال گذشته از راهاندازی ۸۲ سالن جدید با حدود هشت هزار صندلی حمایت کرده است.
در کنار این سالنها، ۳۳ سالن در مجتمعهای فرهنگی موجود در ۳۰ شهر و ۱۴ استان نیز بدون ساختوساز جدید به تجهیزات استاندارد نمایش مجهز شدهاند. این سالنها نیز حدود هشت هزار صندلی به ظرفیت نمایش کشور اضافه کردهاند. این تجربه نشان میدهد استفاده از فضاهای فرهنگی موجود میتواند راهی کمهزینهتر برای توسعه سینما در شهرهای فاقد سالن باشد.
شهرهای بدون سینما
یکی از مهمترین نکات مطرحشده از سوی مدیرعامل مؤسسه سینماشهر، تمرکز کمبود سالن در برخی شهرهای پرجمعیت و مرزی است. بر اساس آمار ارائهشده، حدود ۷۰ شهر با جمعیت بیش از ۱۰۰ هزار نفر یا دارای موقعیت مرزی و راهبردی همچنان فاقد سالن سینما هستند.
مهران یکی از این نمونههاست؛ شهری که با وجود جایگاه تاریخی و ملی خود، هنوز سالن سینمای استاندارد ندارد. مرودشت در استان فارس نیز با جمعیتی حدود ۳۰۰ هزار نفر از شهرهای مهم فاقد سینمای فعال است. در این شهر تلاشهایی برای تعیین تکلیف سینمای قدیمی و یا احداث مجموعه جدید در جریان است. به گفته ایلبیگی، تجربه شهرهایی مانند مشکینشهر نشان داده است که همکاری شهرداری، بخش خصوصی و نهادهای فرهنگی میتواند سالنهای قدیمی را دوباره به چرخه نمایش بازگرداند.
فروش در چند شهر متمرکز است
تمرکز جغرافیایی فروش یکی دیگر از مشکلات ساختاری سینمای ایران است. بیش از ۷۰ درصد فروش سینمای کشور در چهار یا پنج شهر متمرکز شده و همین مسئله نشان میدهد ظرفیت مخاطب در سایر مناطق هنوز به اندازه کافی فعال نشده است.
ایلبیگی معتقد است تنها ساخت سالن برای حل این مسئله کافی نیست و بهرهبرداری حرفهای، تبلیغات، تأمین منظم فیلم و شناخت ذائقه مخاطبان هر منطقه نیز اهمیت دارد. سامانه «رسا» با هدف تحلیل دادههای فروش و شناخت رفتار مخاطبان راهاندازی شده تا سینماداران و پخشکنندگان بتوانند تصمیمهای دقیقتری درباره اکران و تبلیغات بگیرند.
«شناسا» و تسهیم فروش
بخش دیگری از برنامههای مؤسسه سینماشهر به دیجیتالی شدن فرایندهای سینما مربوط میشود. سامانه «شناسا» با هدف کاهش جابهجایی هارد فیزیکی و انتقال امن فایل فیلم طراحی شده و با توسعه زیرساخت اینترنت، استفاده از آن در شهرهای بیشتری امکانپذیر شده است. امنیت فایلها نیز از طریق کلیدهای دیجیتال اختصاصی تأمین میشود.
در کنار آن، طرح تسهیم مبلغ فروش بلیت از مبدأ نیز در حال اجراست. بر اساس برنامه اعلامشده، قرار است تا ۲۱ شهریور و همزمان با روز ملی سینما، تمام سینماهای کشور تحت پوشش این طرح قرار گیرند. هدف این سازوکار، شفافتر شدن گردش مالی و تسریع پرداخت سهم سینمادار و پخشکننده عنوان شده است.
مسئله فقط ساخت سالن نیست
ایلبیگی مهمترین مشکل زیرساختی سینمای ایران را نبود توازن جغرافیایی در دسترسی به سالنهای استاندارد میداند. در کنار کمبود سالن، بخشی از سینماهای موجود نیز به نوسازی تجهیزات نیاز دارند.
او درباره سینماهای قدیمی تهران نیز بر اهمیت حفظ این مجموعهها تأکید کرده و درباره سینما شکوفه، که در جریان جنگ آسیب دیده، گفته است بازسازی کامل آن نیازمند ارزیابی خسارت و استفاده از منابع ویژه بازسازی مراکز آسیبدیده است. درباره سینما عصر جدید نیز مذاکراتی برای احیای مجموعه مطرح شده، اما توافق نهایی بر سر شرایط اقتصادی آن حاصل نشده است.
در نهایت، توسعه سالنهای مدرن و ارتقای کیفیت نمایش، از جمله حرکت به سمت استانداردهای بالاتر دیجیتال، در کنار توسعه جغرافیایی سینماها قرار دارد. آیمکس نیز میتواند هدفی برای آینده باشد، اما به گفته ایلبیگی، اولویت فعلی گسترش دسترسی مردم به سالنهای استاندارد و حفظ چراغ سینما در شهرهای مختلف کشور است.
برگرفته از: ایسنا