پس از نزدیک به دو هفته درگیری مستقیم، برای نخستین بار شبی بدون حملات متقابل میان ایران و آمریکا سپری شد؛ رخدادی که همزمان با ادامه تحرکات نظامی، سفرهای دیپلماتیک و افزایش گمانهزنیها درباره آینده روابط تهران و واشنگتن، توجه تحلیلگران را به امکان احیای تفاهمنامه اسلامآباد جلب کرده است. در حالی که برخی نشانهها از آمادگی طرفین برای بازگشت به مسیر مذاکره حکایت دارد، همزمان تحرکات نظامی آمریکا و اختلاف دیدگاهها در داخل دولت این کشور، همچنان احتمال بازگشت به رویارویی نظامی را نیز زنده نگه داشته است.
نخستین شب بدون حمله
پس از ۱۳ شب حملات متقابل، برای نخستین بار هیچ گزارشی از حملات جدید میان ایران و آمریکا منتشر نشد. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) بیانیهای درباره عملیات تازه صادر نکرد و از سوی دیگر، تهران نیز گزارشی از حمله به مواضع آمریکا در منطقه منتشر نکرد. همزمان، کشورهای منطقه از جمله کویت، بحرین و اردن نیز شبی آرام را بدون فعال شدن سامانههای هشدار و پدافندی پشت سر گذاشتند.
این وقفه در حالی رخ داده که نگرانیها درباره بازگشت درگیریها همچنان پابرجاست، اما همزمان نشانههایی از ادامه تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش جنگ نیز دیده میشود.
تردید میان تشدید تنش و مذاکره
با وجود آرامش نسبی، گزارشها از ادامه تحرکات نظامی آمریکا در منطقه حکایت دارد. انتقال جنگندهها، هواپیماهای سوخترسان و تجهیزات نظامی به خاورمیانه، احتمال تشدید دوباره درگیریها را تقویت کرده است.
دونالد ترامپ نیز با اشاره به دو گزینه پیشروی واشنگتن، از ادامه عملیات نظامی یا دستیابی به توافق سخن گفت و تأکید کرد هر دو مسیر همچنان روی میز قرار دارند. همزمان، انتشار خبرهایی درباره دیدار احتمالی بنیامین نتانیاهو با رئیسجمهور آمریکا، گمانهزنیها درباره هماهنگیهای تازه واشنگتن و تلآویو را افزایش داده است.
در کنار این تحولات، برخی گزارشهای رسانهای درباره رد پیشنهاد آتشبس از سوی ایران نیز منتشر شد که از سوی مقامهای عراقی تکذیب شد و بر فضای ابهام افزود.
تلاش برای احیای تفاهمنامه
در کنار تحرکات نظامی، رایزنیهای دیپلماتیک نیز ادامه دارد. گزارشهایی از تلاش پاکستان با حمایت چین برای کاهش تنشها منتشر شده و هیأتی از عمان نیز برای گفتوگو درباره مدیریت تنگه هرمز به تهران سفر کرده است. بر اساس این گزارش، یکی از مهمترین محورهای اختلاف میان تهران و واشنگتن، نحوه مدیریت تردد کشتیها در تنگه هرمز است. ایران اعلام کرده بازگشت کامل به اجرای تفاهمنامه اسلامآباد منوط به اجرای تعهدات آمریکا از جمله رفع برخی محدودیتها، آزادسازی داراییهای مسدودشده، تسهیل صادرات نفت و توقف کامل درگیریهای نظامی است.
در مقابل، تهران اعلام کرده در صورت اجرای این تعهدات، آمادگی دارد درباره نحوه اجرای بند مربوط به تردد کشتیها در تنگه هرمز انعطاف نشان دهد. به گفته مقامهای ایرانی، حتی مسیر جایگزینی برای عبور شناورها نیز به طرف عمانی پیشنهاد شده تا از بروز تنشهای جدید جلوگیری شود.
تصمیم نهایی در واشنگتن
در گزارش آمده است که اکنون تصمیمگیری درباره ادامه مسیر بیش از هر زمان دیگری به سیاستهای واشنگتن وابسته است. نویسنده معتقد است در داخل دولت آمریکا نیز اختلاف دیدگاههایی درباره نحوه برخورد با ایران وجود دارد؛ جریانی که بر ادامه فشار و گزینه نظامی تأکید میکند و گروهی که بازگشت به مسیر دیپلماسی را ترجیح میدهد.
به باور نویسنده، دو هفته درگیری نظامی نشان داده که راهحل نظامی چشمانداز روشنی برای پایان بحران ایجاد نکرده است. از این رو، آمریکا اکنون در برابر انتخابی قرار دارد؛ یا مسیر تشدید درگیری را ادامه دهد یا با بازگشت به تفاهمنامه اسلامآباد، زمینه کاهش تنش و ازسرگیری روند دیپلماتیک را فراهم کند.
برگرفته از: خبرآنلاین نوشته شهاب شهسواری