عصرگاه پنجشنبه، نهم مهرماه ۱۴۰۶، سالن استاد امیرخانی خانه هنرمندان ایران، شاهد حضور گسترده و استقبال چشم‌گیر چهره‌ها و اهالی ادبیات کودک از نشست «قدر مجموعه گل» بود.
در این نشست که با دبیری و اجرای «مرجان ریحانیان»، نویسنده و مترجم ادبیات کودک، برگزار شد از چند دهه تلاش و فعالیت ادبی «فاطمه ابطحی»، «منیژه اسلامی»، «مصطفی ایلخانی‌زاده» و «نسرین وکیلی»، چهار نویسنده و مترجم ادبیات کودک و نوجوان تقدیر به عمل آمد.
در ابتدای این نشست، «سید علی کاشفی خوانساری»، نویسنده ادبیات کودک و نوجوان، به نمایندگی از هیئت مدیره انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، ضمن خوشامدگویی به حضار از استقبال به عمل آمده و همکاری خانه هنرمندان ایران و دیگر نهادهایی که در برگزاری این برنامه همکاری داشته‌اند، تشکر کرد. وی برنامه «قدر مجموعه گل» را از جمله برنامه‌های انجمن نویسندگان کودک و نوجوان معرفی کرد که در آن فعالیت‌های پیش‌کسوتان عرصه ادبیات کودک پاس داشته می‌شود.
**
نخستین چهره پیش‌کسوت که در این برنامه، سخنرانان درباره او و کارنامه‌اش سخن گفتند، «فاطمه ابطحی» بود. مرجان ریحانیان، دبیر نشست، ضمن اشاره به شمه‌ای از کارنامه فاطمه ابطحی، گفت: «یکی از اهداف ادبیات کودک، آمادگی کودکان برای ساختن محیط زندگی‌شان است که در آثار فاطمه ابطحی، این ویژگی مشهود است.»
دکتر «شیوا دولت‌آبادی»، رئیس انجمن روانپزشکی ایران و رئیس هیئت مدیره انجمن حمایت از حقوق کودکان، ضمن ابراز خوشحالی از حضور در این نشست، به سابقه دیرینه آشنایی‌اش با فاطمه ابطحی اشاره کرد و گفت: «این برنامه برای من فرصتی است تا دراین‌باره بیندیشم که چرا فاطمه ابطحی را که برای من فاطی است، از بچگی دوست دشته‌ام.» وی با اشاره به نسبت خویشاوندی‌اش با فاطمه ابطحی گفت: «او از دوران کودکی صاحب نگاه ویژه‌ای بود. او به گل‌ها و پروانه‌ها، طور دیگری نگاه می‌کرد و چیزهای افزون‌تری در آنها می‌دید که فکر می‌کنم، پیش‌زمینه شعر و نویسندگی او بود.»
شیوا دولت‌آبادی با اشاره به رابطه فاطی با خواهر بزرگتر او «پروین دولت‌آبادی» و اهدای شعر «پریا» از سوی «احمد شاملو» به «فاطی ابطحی کوچک و رقص معصومانه عروسک‌های شعرش» گفت: «فاطمه ابطحی به لطافت و صداقت کودکان و به روانی پریای قصه‌ها است.»
سخنران بعدی «مجید قناد»، تهیه‌کننده و مجری پیش‌کسوت برنامه‌های کودک تلویزیون و نائب رئیس انجمن تئاتر کودک و نوجوان، بود که خطاب به نویسندگان حاضر در نشست، گفت: «واقعیت این است که اگر شما و آثارتان نبودید، حوزه‌های دیگر همچون فیلم‌ها و سریال‌ها نیز فعال نمی‌شدند.» وی افزود: «اهمیت چنین برنامه‌هایی در این است که ایران و تمام جهان بدانند که چه عزیزانی برای کودکان ایران و نمایش کودک خدمت کرده‌اند و یکی از این افراد، فاطمه ابطحی است.»
فاطمه ابطحی با تشکر از ابتکار انجمن نویسندگان کودک و نوجوان و حضور چهره‌ها و سخنرانان، به بیان خاطراتی از دوران کودکی پرداخت و گفت: «به خاطر دارم که در عصرهای تابستان خانواده‌ها دور هم جمع می‌شدند و شعر می‌خواندند، ولی افسوس که اکنون چنین مجالسی وجود ندارند.» وی در ادامه به ضرورت و اهمیت توجه به کودکان پرداخت.
**
«منیژه اسلامی» دومین پیش‌کسوتی بود که در این نشست مورد تقدیر قرار گرفت. پس از بیان خلاصه‌ای از کارنامه منیژه اسلامی در «انجمن پژوهش‌های آموزشی پویا» توسط دبیر نشست، دکتر «ناهید معتمدی»، مترجم و منتقد درباره این مترجم سخن گفت. وی با بیان اینکه «مترجمان پل ارتباطی بین فرهنگ‌ها و ملت‌ها هستند»، منیژه اسلامی را بانویی فرهیخته، صبور و تاب‌آور خواند و به معرفی و مرور آثار برجسته او پرداخت.
دکتر «کیوان هنرمند»، فرزند منیژه اسلامی با بیان اینکه «مادر در دوره‌ای متولد شد و بالید که زنان نقش چندانی در فعالیت‌های اجتماعی نداشتند، ولی او جزو استثناها بود» افزود: «ما به عنوان فرزندان ایشان آموختیم که در زندگی به هنر و ادبیات توجه کنیم.»
منیژه اسلامی نیز ضمن ابراز قدردانی از انجمن نویسندگان کودک و نوجوان گفت: «انجمن برای من مثل یک خانواده است و هیچ‌گاه همدردی‌های اعضای انجمن را فراموش نخواهم کرد.» او با اشاره به خاطرات خود از زمان معلمی و آموخته‌هایش از اساتیدی چون یحیی مافی، توران میرهادی و اقبال قاسمی پویا و چگونگی انتشار نخستین اثرش، گفت: «خاطره‌ها برای من همیشه باارزش هستند. پس از این همه سال، هنوز وقتی در خیابان راه می‌روم و ناگهان جوانی می‌پرسد شما آموزگار ما خانم اسلامی هستید و ابزار لطف می‌کند، لذت می‌برم و خوشحال می‌شوم.»
سیدعلی کاشفی خوانساری نیز اشاره کرد که همه فرزندان منیژه اسلامی افرادی فرهیخته و تحصیل‌کرده هستند و از جان باختن نوه نوجوان او، آریا، در دی‌ماه گذشته ابراز تأسف کرد.
**
«مصطفی ایلخانی‌زاده» سومین پیش‌کسوتی بود که در این نشست مورد تقدیر قرار گرفت.
«جمال طاها» مدیرعامل جامعه کردهای مقیم مرکز، با اشاره به اینکه: «اگر اجتماعی نگاهش به کودک محصور باشد و در امکان پرسش‌گری را از کودکان بگیرد، محکوم به عقب ماندگی است»، آثار افرادی مثل مصطفی ایلخانی‌زاده را از این زاویه دارای اهمیت دانست. «جعفر افخمی»، عضو هیئت مدیره جامعه کردهای مقیم مرکز نیز در ادامه به معرفی کارنامه هنری و آثار مصطفی ایلخانی‌زاده پرداخت.
«پیوند فرهادی»، شاعر شعر خردسال و کودک، سخنران بعدی مراسم بود که به اهمیت نوشتن و سرودن به زبان مادری برای کودکان اشاره کرد و گفت: «اولین کتابی که من از مصطفی ایلخانی‌زاده هدیه گرفتم، درباره رسم‌الخط زبان کردی بود. توجه ایشان به زبان مادری در آثار کودکان حائز اهمیت است.»
«مصطفی ایلخانی‌زاده» در سخنانی با تشکر از انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، از اهمیت ندادن به ادبیات کودک و نوجوان در مدارس و دانشگاه‌ها ابراز تأسف کرد و با اشاره به فعالیت‌های انجام شده در شهر بوکان که به همت انجمن نویسندگان کودک و نوجوان و وزارت ارشاد انجام شده‌اند، بر اهمیت آموزش زبان مادری در کنار زبان رسمی تاکید کرد. وی با اشاره به اینکه به عنوان یک نویسنده کرد، آثاری به ترکی نیز نوشته است، گفت: «ما باید با همه اقوام ایرانی تعاملات فرهنگی داشته باشیم و از ادبیات عامه و فولکلور یکدیگر بهره ببریم.»
چهارمین پیش‌کسوتی که در این برنامه مورد تقدیر قرار گرفت «نسرین وکیلی» بود. «ناهید معتمدی»، نویسنده و مترجم ادبیات کودک با اشاره به اینکه «ادبیات مایه غنی‌سازی دنیای کودکان و نوجوانان می‌شود»، به زندگی و کارنامه ادبی نسرین وکیلی پرداخت و زبان ترجمه او را سلیس، بی‌نیاز به ویرایش و پرکشش خواند و افزود: «نسرین وکیلی برای ترجمه کردن روی واژه‌ها پژوهش می‌کند.»
«پارسا مهین پور» مترجم ادبیات کودک و فرزند نسرین وکیلی نیز در این نشست به بیان خاطراتی از مادر پرداخت و او را بانویی جست‌وجوگر و پرتلاش توصیف کرد.
«نسرین وکیلی»، نویسنده و مترجم ادبیات کودک، ضمن ابراز تشکر و قدردانی از برگزارکنندگان این نشست گفت: «من کار با بچه‌ها را دوست دارم و بخش عمده‌ای از لذت زندگی من کار برای کودکان است.» این مترجم پیش‌کسوت با مرور خاطرات دوران معملی خود و مشکلات این مسیر افزود: «من عاشق کارم هستم و اینک بعد از مدتی فاصله فعالیت‌هایم را دوباره آغاز کرده‌ام.»
در دقایق پایانی این نشست، نوبت به سخنرانی «فریدون عموزاده خلیلی» رسید تا درباره این نشست و چهار پیش‌کسوت حاضر در برنامه سخن بگوید. این نویسنده ادبیات کودک و نوجوان گفت: «ما گاهی وارد یک مجموعه می‌شویم و حس خوبی داریم ولی شاید نتوانیم خیلی دقیق و عمیق پیش‌بینی کنیم که چه اتفاقی در حال رخ دادن است؛ اما با مرور گنجینه‌ها این اتفاق می‌افتد.» او افزود: «من همیشه از اینکه یک نویسنده شده‌ام خوشحال بودم ولی امروز با دیدار این پیش‌کسوتان و مرور کارنامه‌شان، گویی که به خودم آمدم. هر کدام از این بزرگان ستاره‌های درخشانی هستند که سالیان سال با فروتنی و روشنی‌بخشی به ذهن کودکان کار کرده‌اند و من از این بابت احساس افتخار می‌کنم.»
آخرین سخنران نشست، «مناف یحیی پور»، رئیس هیئت مدیره انجمن نویسندگان کودک و نوجوان بود که با یادآوری سخن منیژه اسلامی مبنی بر اینکه انجمن مثل خانواده است، گفت: «انجمن نویسندگان کودک و نوجوان افتخار می‌کند که بزرگانی دارد که در حکم پدربزرگ و مادربزرگ این خانواده هستند.» وی با اشاره به تجربه‌های معلمی چهره‌های پیش‌کسوت، از نویسندگان جوان خواست تا به این تجربه‌ها بها بدهند.
در پایان این نشست، الواح و هدایایی از سوی مناف یحیی‌پور، رئیس هیئت مدیره انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، دکتر علیرضا گیلوری، رئیس خانه‌ی تئاتر، دکتر آرام محضری، رئیس انجمن نمایش‌نامه‌نویسان ایران، مهدی قلعه، رئیس انجمن تئاتر کودک و نوجوان، سوری مرتضایی‌فرد، عضو هیئت مدیره شورای کتاب کودک، دکتر اسعد اردلان، رئیس جامعه کردهای مقیم مرکز، سارا طهماسبی، رئیس انجمن ادبی هومت، جعفر توزنده‌جانی، نویسنده و نماینده نشر میچکا و سیدعباس دعایی، مدیرعامل مؤسسه آینه‌دار دوران و چند نویسنده همچون شیدا رنجبر، حمیدرضا شاه‌آبادی، تهمینه میرهاشمی و دکتر فریده ترابی میلانی به این چهار نویسنده و مترجم پیش‌کسوت اهدا گردید.
از دیگر نویسندگان و چهره‌های حاضر در این مراسم می‌توان از نسترن فتحی دبیر انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، فرمهر منجزی و پروین پناهی اعضای هیئت مدیره آن انجمن و همچنین از کاظم اخوان، شاهد الفت، مهرناز الوندی، افسون امینی، محسن باقری اصل، فرناز تواناییان فرد، حوریه حافظیان، فریده خرمی، مهشید دولت، ندا عابد، نیلوفر مالک، سارا نیکوخوی، محسن هجری و اعضای گروه ترجمه شورای کتاب کودک یادکرد.
فاطمه ابطحی، نویسنده و نمایش‌نامه‌نویس، متولد سال ۱۳۲۷ در تهران، از سال‌های پیش از انقلاب در زمینه کتاب و نوارهای قصه ادبیات کودک و نوجوان فعالیت داشته و آثاری چون «قصه پنیرک»، «سفر دور و دراز فشفشه» و «بچه‌خرگوشی که گم شده بود» را در کارنامه خود دارد.
منیژه اسلامی، مترجم و نویسنده، متولد ۱۳۲۵ در بیرجند، عضو سابق هیئت مدیره انجمن پویا در کنار ترجمه ده‌ها کتاب، آثاری برای کودکان و نوجوانان نوشته و بازآفرینی کرده است.
مصطفی ایلخانی‌زاده، نویسنده و مترجم، متولد ۱۳۲۳ در بوکان، از سال ۱۳۵۸ حدود ۵۰ اثر در زمینه‌های داستان‌نویسی، ترجمه، زبان‌شناسی و پژوهش در زبان فارسی و کردی دارد و به نشان درجه یک هنری دست یافته است. از جمله «مجموعه قصه‌های کودکان»، «سه شیاد بدبخت» و «چاره» از جمله آثار اوست.
نسرین وکیلی، مترجم و نویسنده کودک و نوجوان، متولد ۱۳۲۳ در تهران، تاکنون بیش از ۱۵۰ عنوان کتاب را در این حوزه ترجمه کرده است. برخی کتاب‌های وی جوایز داخلی و بین‌المللی کسب کرده است.