تحریمهای جدید آمریکا در قالب طرح طرد اقتصادی درآمد ارزی و انتقال آن را به خزانه سخت کرده است. این وضعیت فشار بر اقتصاد را بیشتر میکند مگر اینکه پزشکیان و قالیباف تلاش کنند به تفاهمنامه 14 مادهای برگردند تا امکان فروش نفت و انتقال پول آن به خزانه ممکن شود.
پیشبینی کپلر از فروش نفت ایران
بر اساس دادههای شرکت کپلر، از زمان بازگشت محاصره دریایی آمریکا در اواسط ژوئیه ۲۰۲۶، نفت خام ایرانی از این محاصره عبور نکرده است. ایران همچنان مقادیر محدودی نفت را به نفتکشها منتقل میکند، اما این محمولهها در داخل خلیجفارس گرفتارشدهاند. در همین حال، حجم نفت خام ایران که پیشتر روی کشتیها و خارج از محدوده محاصره قرارگرفته بود و همچنان برای تهران درآمد ایجاد میکند، از حدود ۹۰ میلیون بشکه در اواسط ژوئیه به حدود ۲۹ میلیون بشکه کاهشیافته است. کپلر پیشبینی میکند این ذخایر ممکن است ماه آینده به پایان برسد.
محاصره دریایی، کاهش صادرات نفت
مقامهای نفتی کشورهای حاشیه خلیجفارس اعلام کردند که در بازار نشانههای اندکی از جابهجایی محمولههای نفت ایران مشاهده کردهاند. شش ماه پس از آغاز جنگ، فشار بر صادرات نفت، اصلیترین منبع ارز خارجی تهران را محدود کرده است؛ موضوعی که همزمان با سقوط ارزش ریال، تورم و بحران اقتصادی، فشار بر اقتصاد کشور وارد میکند. مقامهای کشورهای حاشیه خلیجفارس و تحلیلگران هشدار میدهند که فشار اقتصادی ممکن است ایران را به اقدامات تلافیجویانه بیشتر سوق دهد.
تنش ایران و آمریکا
روز شنبه، آمریکا سه نفتکش ایرانی حامل نفت را هدف قرارداد؛ ایران هم موشکهای بالستیک به سمت دو ناو جنگی آمریکا، ازجمله یک ناو هواپیمابر، شلیک کرد. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز جمعه در شبکه اجتماعی ایکس تصویری از آروارهها منتشر کرد که در آن کوسهای نمودار کاهش صادرات نفت و ارزش پول ایران را میدرد. وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد: نیروهای مسلح ایران، از جمله سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، از شرکتهای اختصاصی و شبکههای ناوگان سایه برای فروش نفت خام و تأمین منابع مالی خود استفاده میکنند. دادههای کپلر نشان میدهد ایران در ماه اوت روزانه حدود ۲۵۵ هزار بشکه نفت روی کشتیهای داخل خلیجفارس بارگیری کرده است؛ رقمی که ۸۵ درصد کمتر از میانگین ماههای فوریه تا آوریل است. این محمولههای جدید همچنان پشت خط محاصره ماندهاند و به سمت خریداران حرکت نکردند.
تفاهمنامه
تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ که درنهایت به تفاهمنامهای میان آمریکا و ایران در اواسط ژوئن منجر شد، شامل توقف چندهفتهای محاصره نیز بود. این وقفه به تهران اجازه داد حجم قابلتوجهی نفت را به خارج از کشور منتقل کند تا در آینده تحویل خریداران شود. ایران همچنان از سود حاصل از فروش آن محمولهها استفاده میکند.
محسن پاکنژاد، وزیر نفت ایران، روز جمعه اعلام کرد: فرایند فروش نفت و تحویل آن به مشتریان، هزاران کیلومتر دورتر از خلیجفارس و دریای عمان انجام شد.
تحریمهای جدید
کپلر برآورد میکند که صادرات فعلی ایران، یعنی حدود یکمیلیون بشکه در روز که عمدتاً راهی چین میشود، میتواند ذخایر نفت ایران روی آب را تا اواسط اکتبر به پایان برساند.
پرداختهای مربوط به محمولههایی که پیشتر تحویل دادهشدهاند نیز احتمالاً تا اواسط دسامبر کاهش خواهد یافت. حتی دریافت همین پرداخت نیز ممکن است دشوار شود؛ چراکه تحریمهای جدید آمریکا در چارچوب کارزار فشار اقتصادی خود، بانکها و سایر کانالهای مالی تسهیلکننده معاملات ایران را هدف قرار دادهاند.
سود کشورهای حاشیه خلیجفارس از جنگ
طبق اظهارات مقامهای انرژی کشورهای حاشیه خلیجفارس، برخی خریداران چینی به سمت نفت عربستان سعودی، عراق و امارات متحده عربی رفتهاند. در برخی موارد نیز نفت ایران به دلیل کمیابی نسبی آن، اکنون برای پالایشگاهها گرانتر از نفت رقیب تمام میشود. به گفته این مقامها، عراق برای برخی گریدهای نفتی خود تخفیفهایی نزدیک به ۳۰ دلار در هر بشکه ارائه کرده است.
فشار به بخش پتروشیمی
پتروشیمی دومین منبع بزرگ درآمدهای ارزی ایران پس از نفت است و این بخش نیز وابستگی زیادی به صادرات دریایی دارد. برآورد کپلر نشان میدهد بارگیری محمولههای پتروشیمی تا ماه اوت، نسبت به ابتدای سال ۲۰۲۶ حدود دوسوم کاهش یافته است. در مقابل، سایر تولیدکنندگان نفت در خلیجفارس توانستهاند بخش قابلتوجهی از صادرات خود را در جریان نگهدارند.
کوچک شدن اقتصاد
صندوق بینالمللی پول پیشبینی میکند اقتصاد ایران در سال جاری ۵.۴ درصد کوچک شود.
امارات متحده عربی ماه گذشته اعلام کرد معاملات مالی و اقتصادی با ایران را متوقف خواهد کرد. مسیرهای تجاری در حال انتقال به سمت ترکیه، عراق، عمان و پاکستان هستند؛ اما این تغییر مسیر، زمان و هزینه تجارت را افزایش میدهد.
مقامهای سعودی میگویند: ایران حمایت تسلیحاتی، نیروی انسانی و اطلاعاتی بیشتری در اختیار متحدان حوثی خود در یمن قرار میدهد؛ اقدامی که تهدید علیه کشتیرانی و زیرساختهای عربستان را افزایش داده و خطر ایجاد تهدیدی جدید علیه یکی دیگر از گلوگاههای مهم کشتیرانی را به همراه دارد.
منبع: والاستریت ژورنال
برگرفته از اقتصاد آنلاین