ستاره صبح - فائزه صدر: پس از فروپاشی مذاکرات حساس میان آمریکا و ایران، دلیل اصلی شکست توافق در محافل سیاسی به محل بحث تبدیل شده است. برخی از کارشناسان مسئله هستهای و گروهی موضوع لبنان را علت اختلاف دو طرف معرفی کردهاند. اما به عقیده تحلیلگران غلبه احساس موفقیت بر مذاکره کنندگان دو طرف، عاملی است که توافق را از دسترس خارج کرده است. ایران با حفظ کنترل بر تنگه هرمز خود را پیروز میدان میداند و در مقابل، آمریکا به علت حملات موفق به اهداف از پیش تعیین شده بر برتری خود در این جنگ تاکید دارد. احساس برنده بودن در جنگ، مصالحه با طرف مقابل را دشوار و حتی ناممکن کرد. ستاره صبح در این رابطه با فریدون مجلسی، دیپلمات پیشین و کارشناس سیاست خارجی گفتوگو انجام داده که در ادامه میخوانید:
فریدون مجلسی با اشاره به گفتوگوهای اسلام آباد بی نتیجه بودن مذاکرات را فرصت سوزی دانست و گفت: به عقیده من در میان فرصت سوزیهای متعددی که مقامات ایرانی طی مذاکرههای مختلف انجام دادهاند، مذاکرات اسلام آباد مهمترین و آخرین فرصت سوزی سیاست خارجی ما بود. درحالیکه باید برای قبول مسئولیت در رابطه با موضوعی که سالها برایش تبلیغات میشد، شجاعت لازم را نشان میدادیم. متأسفانه فضایی توسط تندروها به وجود آمده که گویی هر کسی میخواهد شجاعت به خرج بدهد و مشکلات ایران را حل کند، خیانتکار است و علیه او شعار میدهند.
مجلسی با تاکید بر لزوم توجه به منافع ملی اظهار داشت: بازگشت به عقلانیت یعنی بازگشت به مصالح کشور و ملت، در این مقطع خیانت یعنی اندیشیدن به مصلحت یک جناح و گروه. عدم سازگاری یعنی بازگشت جنگ، جنگی که جان و موجودیت همین اشخاص و گروهها را تهدید میکند. دهها فرمانده نظامی، دهها دانشمند هستهای و دهها مسئول سیاسی ما در این درگیریها قربانی شدند، متأسفانه عدهای که اختیار تصمیم گیری دارند به این موارد نمیاندیشند و تلفات و لطمات جنگ به چشمشان نمیآید.
دیپلمات پیشین در ادامه افزود: حتی اگر ادعاها درست باشد، ولی نتیجه اقدامات به زیان کشور و ملت تمام شود؛ باید از نو در کارمان اندیشه کنیم. تخریب پل کرج که افتخار مهندسی ایران بود یک اخطار است. از بین رفتن صنعت فولاد در اصفهان و خوزستان و بیکار شدن هزاران کارگر یک اخطار است. بعد از این وقایع نمیتوان درباره قرار گرفتن کشور در معرض خطر و بحرانی شدن شرایط اندیشه نکرد. مصلحت کشور و مردم نبایدمشکلات را تحمل کنند. کمی فکر کنیم، مأموریت ما زندگی بی دغدغه و بهره مندی از فرصت زیستن باشد.
این کارشناس سیاست خارجی ضمن یادآوری حمله هفتم اکتبر 2023 و شعله ور شدن آتش جنگ در منطقه، گفت: چرا باید برای دفاع از عقاید یک گروه اخوانی یعنی حماس وارد جنگ شد؟ جنگی که قابل پیش بینی و پیش گیری بود. درحالیکه کشورهای عرب منطقه که پیش از این در صف نخست حامیان فلسطین قرار داشتند در مسیر توسعه و پیشرفت داخلی حرکت میکنند و قدمی برخلاف این مسیر برنمی دارند. مصر یا ترکیه که ایران با آنها قراردادها و روابط دارد ضمن اظهار همدردی با مردم فلسطین بر مدار همکاریهای منطقهای حرکت میکنند و منافع کشور و ملت خود را بر هیچ مصلحت دیگری ترجیح نمیدهند. پرسش این است که چرا در خصوص ظلمی که به میلیونها مسلمان اویغور روا داشته شده موضع گیری نمیشود؟!
وی افزود: اگر دوباره جنگ شود وبرق و آب کشور قطع شود بحران انسانی در ایران ایجاد میشود، نه مردم فلسطین به خاک و خانه خود میرسند و نه غزه آباد میشود!
مجلسی در ادامه متذکر شد: پس از ویرانی حاصل از جنگ خانمان سوز، دانش غنی سازی چگونه میتواند کشور و مردم را نجات دهد؟! آیا مسئولان تضمین میکنند که در جنگ با قدرتمندترین نیروی نظامی جهان پیروز شوند؟ ما در شرایطی قرار داریم که باید از هر فرصتی که برای گفتوگو به دست میآید، برای نجات کشور و مردم استفاده کنیم. این نویسنده و پژوهشگر تاریخ معاصر ضمن انتقاد از محدود شدن اینترنت در ایران، اضافه کرد: اگر مدعی پیروزی هستیم و روایت درست را در اختیار داریم، نباید با بستن اینترنت به روی مردم خودمان به آنها اهانت کنیم. معنای پیروزی و شکست سؤالی است که امروز برای بسیاری از مردم مطرح است؟ آیا ناوهای آمریکایی غرق شدهاند؟ آیا هواپیماهای آمریکایی هدف قرار گرفتهاند؟ آیا شهرهای آمریکا بمباران شده است؟ آیا مردم ایالات متحده بعد از این جنگ کار خود را از دست دادهاند؟ اگر قادر به پاسخ گویی درست به این سؤالات هستیم باید بتوانیم بگوییم که پیروزی چیست و شکست کدام است؟
وی در ادامه افزود: در این جنگ میلیاردها دلار سرمایهگذاری کشور نابود شد و انسانهای بسیاری کشته شدند. ایرانیان بی شماری شغل خود را از دست دادهاند. آیا قربانی شدن در راه منافع یک گروه فلسطینی به معنای پیروزی است؟ عوارض جنگ چنان سنگین است که تصمیم درباره پایان دادن به درگیری نظامی یا از سر گرفتن آن نباید در اختیار افراد غیر کارشناس قرار بگیرد. صلح را نباید با احساسات و هیجان و یا با فشارگروهی و جناحی خدشه دار کرد. جنگ بدون عاقبت اندیشی یعنی پایین کشیدن یک کشور و مردم اش.
فریدون مجلسی در پایان گفتوگو تاکید کرد: برقراری روابط با کشورهای عربی از این پس برای ایران دشوار خواهد بود. ایران به تغییری کلی در دیدگاه خود نسبت به سیاست خارجی و داخلی نیاز دارد. من امیدوار بودم هیئتی که به اسلام آباد رفت تصمیمی جمعی اتخاذ کند به طوری که افتخار و شجاعت اخذ آن تصمیم نصیب تمام افراد حاضر شده و عواقب آن بر دوش یک یا دو نفر نباشد. به این معنی که هیچ فردی مسئول امتیازاتی که به آمریکا داده میشود نبوده و از تنشهای سیاسی در داخل جلوگیری شود. متأسفانه از آن فرصت به نفع کشور و مردم استفاده نشد.