اظهارات متناقض دونالد ترامپ (از اعلام نزدیک بودن پایان جنگ تا تهدید به نابودی زیرساختهای حیاتی ایران ظرف ۴۸ ساعت) تصویری از یک سیاست ناپایدار ارائه میدهد که حتی متحدان آمریکا را نیز در ارزیابی مسیر آینده دچار تردید کرده است.
ترامپ در روزهای اخیر ابتدا از «تحقق اهداف نظامی» سخن گفت و لحن آشتیجویانهای اتخاذ کرد، اما تنها یک روز بعد با صدور اولتیماتوم برای بازگشایی تنگه هرمز، به رویکردی تهاجمی بازگشت. این تغییر موضع ناگهانی نشانه نبود یک استراتژی منسجم است، بهویژه آنکه واشنگتن از ابتدا بسته شدن تنگه هرمز را پیشبینی نکرده بود.
در چنین شرایطی، کاخ سفید عملا با چهار گزینه مواجه است: مذاکره، اعلام پایان جنگ، ادامه وضعیت فعلی یا تشدید درگیری. با این حال، هیچیک از این مسیرها بدون هزینه یا ریسک جدی نیست.
گزینه نخست: ماجرای مذاکرات
مذاکره در حال حاضر دور از دسترس به نظر میرسد. بیاعتمادی عمیق تهران (پس از حملات نظامی در جریان گفتوگوهای قبلی) و همچنین آشفتگی در وضعیت کنونی، احتمال آغاز مذاکرات را کاهش داده است. علاوه بر این، اختلافات گسترده بر سر شروط دو طرف، از برنامه هستهای و موشکی ایران تا حضور نظامی آمریکا در منطقه، چشمانداز توافق را پیچیدهتر میکند.
گزینه دوم؛ خروج از جنگ
گزینه دوم، خروج از جنگ است؛ سناریویی که برخی مشاوران ترامپ از آن حمایت میکنند. در این چارچوب، رئیسجمهور میتواند با ادعای تخریب زیرساختهای نظامی ایران، پایان عملیات را اعلام کند. با این حال، چنین تصمیمی با چالشهای جدی روبهروست. ایران همچنان ذخایر قابلتوجهی از اورانیوم غنیشده در اختیار دارد و مهمتر از آن، کنترل عملی تنگه هرمز را حفظ کرده است. خروج زودهنگام آمریکا در چنین شرایطی، نهتنها متحدان خلیج فارس را نگران خواهد کرد، بلکه میتواند به تضعیف اعتبار راهبردی واشنگتن منجر شود.
گزینه سوم، ادامه حملات
برخی در واشنگتن و تلآویو معتقدند چند هفته دیگر فشار نظامی میتواند توان ایران را بیشتر تضعیف کند. با این حال، ایران همچنان قادر است با حملات پراکنده، مسیرهای حیاتی انرژی را مختل نگه دارد و هزینههای اقتصادی جنگ را افزایش دهد. در این میان، تداوم درگیری میتواند منابع دفاعی متحدان آمریکا، بهویژه سامانههای پدافندی، را نیز فرسوده کند.
گزینه چهارم، تشدید درگیری
رویکردی که برخی مقامهای آمریکایی از آن با عنوان «تشدید برای کاهش تنش» یاد میکنند! این سناریو میتواند شامل حمله به زیرساختهای حیاتی ایران، تصرف نقاط کلیدی مانند جزیره خارک یا حتی عملیات علیه تأسیسات هستهای باشد. اما چنین اقدامی خطر گسترش جنگ را بهطور چشمگیری افزایش میدهد. ایران تهدید کرده در صورت هدف قرار گرفتن زیرساختهایش، تأسیسات انرژی و آبشیرینکن کشورهای خلیج فارس را هدف خواهد گرفت، اقدامی که میتواند بحران انرژی جهانی را تشدید کند.
در این میان، نمونههایی از پیامدهای احتمالی تشدید درگیری نیز نمایان شده است. حمله موشکی به تأسیسات گاز مایع در قطر، که به گفته مقامهای این کشور ممکن است بخشی از عرضه جهانی را برای سالها مختل کند، نشان میدهد که دامنه بحران میتواند فراتر از میدان نبرد گسترش یابد.
در مجموع، واشنگتن با معادلهای پیچیده روبهروست: از طرفی پایان سریع جنگ میتواند به معنای پذیرش یک ایران قدرتمندتر باشد، در حالی که ادامه یا تشدید درگیری نیز خطرات اقتصادی و امنیتی فزایندهای به همراه دارد. در چنین شرایطی، به نظر میرسد آمریکا در یافتن مسیری برای پایان دادن به این جنگ، با محدودیتهای جدی مواجه است؛ وضعیتی که چشمانداز این بحران را بیش از پیش مبهم میکند.
منبع: دیروزبان