لوگو
1405 دوشنبه 25 آبان
  • صفحه نخست
  • سیاست
  • سخن‌گاه
  • اقتصاد
  • شهروند
  • بین الملل
  • فرهنگ و هنر
  • سلامت
  • علم و فناوری
  • ورزش
  • خواندنی‌ها
  • آرشیو روزنامه
1405/08/25 - شماره 2872
نسخه چاپی
سید علی اسماعیلی - پژوهشگر دینی

چاپلوسی، ریاکاری، تملق و فخر فروشی؛ آفت حکمرانی

چگونه می‌توان از حکمرانی شایسته و کارآمد سخن گفت، در حالی که تملق، ریاکاری و ملاحظه‌کاری جای حقیقت‌گویی، نقد و مشورت عالمانه را گرفته‌ باشد و متملقان و فرصت‌طلبان بر صاحبان اندیشه و تخصص پیشی گرفته باشند و نخبگان و شایستگان به حاشیه رانده شوند؟ آیا می‌توان از استقرار حکمرانی مبتنی بر کرامت ذاتی انسان سخن گفت، بی‌آنکه بساط تملق و چاپلوسی از عرصه حکمرانی برچیده شود، حرمت انسان‌ها پاس داشته و حقیقت‌گویی، نقد و مشارکت مسئولانه نهادینه شده باشد؟
*امیرالمؤمنین علی(ع) در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه، ضمن تبیین حقوق متقابل دولت و ملت، یکی از آفات بنیادین حکمرانی، یعنی تملق و چاپلوسی را یادآور می‌شوند. چاپلوسان با پنهان کردن واقعیت‌ها، ضعف‌ها را قوت و ناکامی‌ها را موفقیت جلوه می‌دهند و زمامداران را از شناخت حقیقت و تدبیر درست امور مملک خویش محروم می‌کنند. از همین رو، پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «هرگاه ستایشگران افراطی را دیدید، بر چهره آنان خاک بپاشید.»
* حکمرانی مبتنی بر کرامت ذاتی انسان، حقیقت‌گویان، اندیشمندان و منتقدان باید ارج ببینند، نه متملقان و چاپلوسان. جامعه‌ای که در آن چاپلوسی پاداش و حقیقت‌گویی هزینه دارد، نخبگان را به حاشیه می‌راند، اعتماد عمومی را فرسوده می‌کند و سرمایه انسانی را می‌سوزاند. تملق صرفاً انحرافی اخلاقی نیست؛ آفتی ساختاری است که هم حق مردم را نادیده می‌گیرد و هم راه اصلاح، عدالت و پیشرفت جامعه را مسدود می‌سازد.
*امام علی(ع)، فخرفروشی و خودبزرگ‌بینی زمامداران را از سخیف‌ترین رفتارهای آنان می‌دانند. حاکمی که تملق‌گویان را بر حقیقت‌گویان ترجیح می‌دهد و ستایش را به جای نقد می‌نشاند، نه‌تنها از کرامت مردم فاصله می‌گیرد، بلکه سرمایه اعتماد عمومی را نیز تباه می‌کند. حکمرانی میدان تفاخر و برتری‌جویی نیست؛ میدان فروتنی، خدمت و پاسخ‌گویی است. اقتدار حکومت نه در فاصله گرفتن از مردم و ستایش چاپلوسان، بلکه در احترام به کرامت انسان‌ها و پذیرش بی‌هراس حقیقت ریشه دارد.
*امام علی(ع) سخنان حکیمانه، گویی از فراسوی تاریخ، خطاب به همه زمامداران می‌فرمایند: « با من همچون جباران سخن نگویید؛ با القاب پرطمطراق و ستایش‌های فریبنده مرا نیازارید؛ از من نترسید و حقیقت را پشت پرده مصلحت‌اندیشی و ملاحظه‌کاری پنهان نکنید. گمان مبرید که شنیدن سخن حق بر من گران است یا در پی ستایش و بزرگ‌نمایی خویشم. بی‌پروا نقد کنید، پرسش کنید و از بیان دیدگاه و مشورت عادلانه دریغ نورزید؛ «فَلَا تُكَلِّمُونِي بِمَا تُكَلَّمُ بِهِ الْجَبَابِرَةُ...»
این سخن، مرز میان حکمرانی عادلانه و استبدادی را آشکار می‌کند. هرگاه رابطه حاکم و مردم بر ترس، تظاهر و ملاحظه‌کاری استوار شود، حقیقت پنهان، اعتماد عمومی فرسوده و خرد جمعی بی‌اثر می‌شود. در چنین فضایی، مردم از بیم مجازات سکوت می‌کنند و مدیران برای حفظ موقعیت و منافع خود به ستایش صاحبان قدرت روی می‌آورند.
*امام علی(ع) دربخش دیگری از سخنان خود، یکی از بنیادین‌ترین قواعد حکمرانی را چنین بیان می‌کنند: « کسی که شنیدن سخن حق و پذیرش عدالت برایش دشوار باشد، عمل به حق و عدالت برایش دشوارتر خواهد بود».
*حاکمی که نقد را برنمی‌تابد و به تملق‌گویان میدان می‌دهد، در حقیقت راه اصلاح را بر خود و جامعه می‌بندد. ازاین‌رو، امام هم شهروندان را به بیان بی‌پرده حقیقت و پرهیز از سکوت فرامی‌خوانند و هم زمامداران را به شنیدن آن توصیه می‌کنند. حکمرانی شایسته آن است که امنیت منتقدان را تضمین کند و هیچ مقامی را فراتر از نقد و پرسشگری نداند.
پرسش این است که چگونه می‌توان به حکمرانی عادلانه و کارآمدی دست یافت که در آن، تملق و ستایش صاحبان قدرت نه‌تنها امتیازآفرین نباشد، بلکه حقیقت‌گویی، نقد، پرسشگری و مشورت‌های عالمانه و کارشناسانه ارج نهاده شود؟ چگونه می‌توان فضایی فراهم آورد که هیچ منتقد و صاحب‌اندیشه‌ای از بیم تهدید، محدودیت و محرومیت سکوت نکند و همگان بتوانند با آزادی و امنیت، در مسیر اصلاح امور و پاسداری از کرامت ذاتی انسان نقش‌آفرینی کنند؟

 

Facebook Twitter Linkedin Whatsapp Pinterest Email

دیدگاه شما

دیدگاه شما پس از بررسی منتشر خواهد شد. نظراتی که حاوی توهین یا الفاظ نامناسب باشند، حذف می‌شوند.

تیتر خبرهای این صفحه

  • نگاه عربستان، امارات و بحرین نسبت به ایران تهاجمی است/ فشار اسرائیل و لابی یهود در آمریکا، ترامپ را وادار به جنگ می‌کند
  • زن مطلقه باید ناامنی جنسی و فشار اجتماعی را تحمل کند/ امروز جامعه با مردسالاری مدرن مواجه است
  • بلاتکلیفی در روابط خارجی
  • از «پروپاگاندای هسته‌ای» تا «بستن درهای دیپلماسی»
  • چاپلوسی، ریاکاری، تملق و فخر فروشی؛ آفت حکمرانی
  • پاییز نفس‌گیر
  • واژگونی مرگبار
لوگو
  • درباره ما
  • تماس با ما
  • همکاری با ما
  • تعرفه آگهی
  • نمایندگی‌ها
  • شناسنامه
  • مرامنامه
  • آرشیو
  • RSS

1401© :: کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به روزنامه ستاره صبح بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلا مانع است.