علی صالح‌آبادی
انسان موفق، فردی است که فهم، درک و ادراک درستی از جامعه، اقتصاد، سیاست، فرهنگ، اطراف و محیط خود داشته باشد و مهم‌تر از همه، به قوت و ضعف خود آشنا باشد. معرفت‌شناسی زمینه پیشرفت می‌شود و جهل و نادانی زمینه پسرفت؛ یعنی این دو مقابل یکدیگر هستند. بنابراین دولتمردان در گام نخست باید نسبت به مسائل گوناگون جامعه معرفت شناس باشند تا تصمیم درست بگیرند.
این پرسش مطرح است که تفاوت میان درک درست با جهل و نادانی، دیر‌فهمی و بدفهمی چیست؟ «تصمیم‌سازی‌ها» و «تصمیم گیری‌ها» با خوش‌فهمی انجام می‌شود یا بدفهم؟ دولت‌هایی که از تهدید، شانس و فرصت می‌سازند، به جامعه خدمت می‌کنند؛ اما در مقابل، دولت‌هایی که فرصت‌های جامعه را به رنج و محنت و نداری و درماندگی تبدیل می‌کنند، شناختی از جامعه ندارند. همه‌چیز برمی‌گردد به دانش؛ دانش حکمرانی هم می‌تواند خوب باشد یا بد.
۱. ترامپ در دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش و در دولت حسن روحانی، حدود 15 ماه به دنبال مذاکره و مصالحه با ایران بود. او مهم‌ترین متحد خود، یعنی نخست‌وزیر پیشین ژاپن را به همراه نامه به ایران فرستاد، اما با این نامه و میانجیگری ژاپن مخالفت شد. فرصت از دست رفت و ایران از غنی‌سازی ۳.۶۷ درصدی که در برجام پیش‌بینی شده بود، خارج شد و سطح غنی‌سازی را تا ۶۰ درصد بالا برد. این اتفاق زمینه ساز تحریم بیشتر، جنگ و محاصره دریایی شد. حالا تهران به دنبال گرفتن همان سطح غنی‌سازی ۳.۶۷ درصدی است، اما آمریکا قبول نمی‌کند.
۲. در دولت روحانی و رئیسی، امکان احیای برجام وجود داشت. عده‌ای با آن به مخالفت برخاستند و روسیه هم موش دوانید؛ وقتی برجام احیا نشد، سودش به جیب روسیه و چین رفت. روسیه نفت بیشتری فروخت و چین هم نفت ارزان از ایران و روسیه خرید.
۳. ترامپ در دور دوم ریاست‌جمهوری‌اش وقتی مذاکرات نتیجه نداد، مواضعش به اسراییل نزدیک شد و به ایران حمله کرد.
با این وجود مذاکرات نتیجه داد و تفاهم‌نامه ۱۴ ماده‌ای بین دو طرف امضا شد اما طولی نکشید که فروپاشید.
یک بند تفاهم نامه به لبنان مربوط بود. تجربه نشان داده است که آمریکا، هرچند می‌تواند تا حدودی به اسرائیل فشار آورد، اما قادر نیست جلوی حمله او را به کشورهای همسایه‌اش بگیرد.
۴. عده‌ای در کشور سخن از ساخت بمب بر زبان می‌آورند و عده‌ای هم با نصب بنر بر در و دیوار می‌گویند ما ترامپ را خواهیم کشت. بدفهمی آنجاست که بمب را در خیابان و با رسانه نمی‌توان ساخت، همین‌طور ترامپ را هم با بنر نمی‌توان کشت. اگر می‌خواهید بمب بسازید، مخفیانه این کار را انجام دهید تا کسی نفهمد. اگر می‌خواهید ترامپ را بکشید، این کار را بدون سروصدا انجام دهید؛ چون سروصدا راه انداختن باعث می‌شود دشمن هشیار شود و ائتلاف علیه ایران شکل دهد. بدفهمی این است که عده‌ای می‌پندارند اگر بگویند ترامپ را می‌کشیم، یا بمب اتم می‌سازیم، یا از ان‌پی‌تی خارج می‌شویم، یا خاک امارات و بحرین و کویت را تصرف و در توبره می‌کنیم، آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها می‌ترسند و عقب‌نشینی می‌کنند. تجربه نشان داده است که جنایت‌هایی که آمریکا و اسرائیل در ایران انجام دادند، مثل کشتن کودکان در مدرسه میناب، پیش از انجام کار، آن را در بوق و کرنا نکردند تا عالم و آدم بفهمند که می‌خواهند به ایران حمله کنند. همه این‌هایی که برشمرده شد، ناشی از بدفهمی و دیر‌فهمی، بهره نبردن از فرصت‌ها و بعضاً بهانه به دست دشمن دادن است. اگر فرایند بدفهمی و دیر‌فهمی ادامه پیدا کند، نمی‌توان به بهبود امور، به‌ویژه کاهش تورم و بهبود زندگی، امیدوار بود. بنابراین برای بهبود امور باید کج‌فهمی‌ها، بدفهمی‌ها و دیر‌فهمی‌هایی که برای مردم هزینه ایجاد کرده‌اند، کنار گذاشته شود و از دانش و تجربه افرادی که درک و فهم و ادراک بالایی در حوزه‌های مختلف حکمرانی دارند، استفاده شود.