زهره نوروزپور: کناررفتن جی‌دی ونس از مسیر مذاکره با ایران، در شرایطی که توافق دیپلماتیک همچنان دور از دسترس و گزینه نظامی پرهزینه و پرخطر است، ابهام درباره راهبرد ترامپ را افزایش داده و تهران و کشورهای خلیج فارس را با چشم‌انداز تداوم محاصره، تشدید تنش و احتمال بازگشت منطقه به جنگی طولانی و فرسایشی روبه‌رو کرده است.
به گزارش خبرآنلاین، درست زمانی که نشانه‌هایی از شکل‌گیری یک کانال تازه و مستقیم میان تهران و واشنگتن به چشم می‌خورد و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در حال بررسی امکان دیدار با محسن رضایی، مقام ارشد امنیتی ایران، بود، دونالد ترامپ با یک پیام در شبکه اجتماعی خود مسیر تحولات را تغییر داد. او نه‌تنها اعلام کرد ایالات متحده دیگر به توافق با ایران احتیاجی ندارد، بلکه از ونس خواست تمام تمرکز خود را از پرونده جنگ به موضوع جرائم و فساد ادعایی در شهرها و ایالت‌های تحت مدیریت دموکرات‌ها معطوف کند. این دستور در ظاهر یک تغییر مأموریت در دولت آمریکا بود، اما زمان انتشار آن، درست یک روز پس از گزارش اختصاصی وال‌استریت ژورنال درباره احتمال مذاکرات مستقیم ونس با یک مقام ارشد ایرانی، پرسش‌های مهم‌تری درباره سرنوشت دیپلماسی میان دو کشور ایجاد کرد.
این اتفاق درحالی رخ داد که سیدعباس عراقچی وزیرخارجه کشورمان در گفتگو با ایرنا این خبر را تکذیب کرد و گفت که هیچ برنامه ریزی برای دیدار رضایی و ونس در دوحه انجام نشده است. همچین پیش از این یک مقام آگاه به مذاکرات نیز به خبرگزاری تسنیم گفته بود که این خبر صحت ندارد.
با این حال ترامپ روز پنجشنبه در شبکه اجتماعی خود نوشت: «ما به توافق با ایران نیازی نداریم. آن روزها مدت‌هاست گذشته‌اند. ما پول آنها، صدها میلیارد دلار، را در اختیار داریم و تنگه آنها را هم داریم!» او در ادامه اعلام کرد از معاونش خواسته است تمام توجه خود را به آنچه «جرائم و فساد گسترده» در شهرها و ایالت‌های تحت مدیریت دموکرات‌ها خواند، اختصاص دهد. رئیس‌جمهور آمریکا مدعی شد اصلاح این فعالیت‌های مجرمانه می‌تواند بودجه ایالات متحده را به‌سرعت متوازن کند و فساد را به رهبران حزب دموکرات نسبت داد. اقدام ترامپ بی شباهت به رئیس‌جمهورهای دیگر نبود. روسای جمهوری که گاها برخی مقامات خود را حتی در میان یک اجلاس بین‌المللی برکنار کرده‌اند و جای تعجب نیست برای اینگونه رفتارهای پوپولیستی و غیرقابل پیش‌بینی آن هم از رئیس جمهوری که اقدامات غیرعادی او مسبوق به سابقه است و بار دیگر پیام غیرمنتظره او برای آمریکایی‌ها و دیگر بازیگران صحنه جهانی بسیار غافلگیرکننده و خارج از عرف سیاسی و دیپلماتیک بود.
پیام ترامپ در شرایطی منتشر شد که اختلاف‌نظر بر سر ادامه جنگ و هزینه‌های سیاسی آن به یکی از موضوعات مهم داخل دولت آمریکا تبدیل شده بود.همانطور که این مهم خود را در انتخابات میاندوره‌ای آمریکا که از اهمیت بالایی برخوردار بود نشان داد و به سونامی آبی معروف شد.
این تغییر مأموریت، فقط جابه‌جایی یک مسئولیت در دولت آمریکا نیست. ونس در ماه‌های گذشته یکی از چهره‌های اصلی تلاش برای پایان دادن به جنگ بود و مذاکرات پاکستان در آوریل را هدایت کرد؛ مذاکراتی که به تفاهم‌نامه ژوئن و توقف موقت درگیری‌ها انجامید، اما چند هفته بعد با شکست روبه‌رو شد. او در هفته‌های اخیر نیز بار دیگر در تلاش‌های غیرمستقیم برای ازسرگیری گفت‌وگوها نقش داشت و بنا بر گزارش آکسیوس، تقریباً هر روز با نخست‌وزیر قطر، فرمانده ارتش پاکستان و میانجی‌ها در تماس بود. استیو ویتکاف و جرد کوشنر نیز در این تلاش‌ها مشارکت داشتند. به نظر می‌رسد مسیر صلح‌طلبانه ونس چندان هم به مزاق ترامپ خوش نمی‌آید و ظاهرا با معاون خود سر رقابت گذاشته است. خصوصا آنکه وقتی دو هفته پیش بعد از اعلام نتایج انتخابات او اعلام کرد که یکی از دلایل عمده شکست جمهوریخواهان جنگ با ایران بود که تلویحا تصمیم ترامپ را برای حمله به ایران زیرسوال برد.
این مساله نیز در واکنش انتخاباتی ونس نیز به خوبی قابل مشاهده بود که او از آینده سیاسی خود در کنار وضعیت جمهوریخواهانی که از ترامپ حمایت می‌کنند شده است. که ناظران آن را نشانه‌ای از شکاف عمیق میان جمهوریخواهانان و طرفداران ماگا ارزیابی کرده‌اند. ظاهرا ترامپ از محبوبیت ونس وحشتی پنهان دارد چراکه او نیز در کنار روبیو یکی از چهره‌های کاندید برای ریاست جمهوری ۲۰۲۸ است و این در حالی است که ترامپ در گفتگوی اخیر خود با برنامه ۶۰ دقیقه سی‌بی‌اس صریحان از مارکو روبیو برای جانشینی خود در کاخ سفید حمایت کرد.