انتشار خبر رسیدن نرخ سود بین بانکی به ۳۳.۹۲ درصد و سقف ۳۴ درصدی، سر و صدا به پا کرد. خیلی‌ها این عدد را با سود سپرده مردم اشتباه گرفتند و شایعاتی مثل «سود ۴۰ درصدی سپرده‌ها» بر سر زبان‌ها افتاد؛ برداشتی که از اساس اشتباه است و هیچ نسبتی با واقعیت سیاست‌گذاری پولی جدید ندارد.
واقعیت این است که نرخ ۳۴ درصد، سود سپرده های خرد افراد نیست. این عدد، «هزینه پول» در بازار عمده فروشی بانک هاست؛ یعنی قیمتی که بانک‌ها برای جبران کسری نقدینگی و وام‌های شبانه به همدیگر یا به بانک مرکزی می‌پردازند. بانک مرکزی دالان نرخ سود را از بازه ۱۷ تا ۲۴ درصد، به محدوده ۲۶ تا ۳۴ درصد منتقل کرده است. بنابراین، سود رسمی سپرده های مردم سر جای خودش ثابت مانده، اما قواعد بازی در پشت صحنه سیستم بانکی کاملاً عوض شده است.
سیاست انقباضی جدید بانک مرکزی، مزایا و معایبی دارد. از یک طرف، گران کردن استقراض شبانه، دست بانک‌های ناتراز را می‌بندد و مانع خلق بی‌رویه پول می‌شود که در میان‌مدت به کنترل تورم کمک می‌کند. از طرف دیگر، عوارض جانبی سنگینی دارد؛ وقتی بانک خودش پول را با این نرخ تأمین کند، وام‌دهی به تولید و بخش واقعی اقتصاد هم گران‌تر و سخت‌تر می‌شود و رکود را تشدید می‌کند.
تغییر ریل بانک مرکزی به‌زودی اثر خودش را روی بازارها نشان می‌دهد. با اینکه سود رسمی سپرده‌ها بالا نرفته، اما بانک‌های تشنه نقدینگی ناچارند در پشت صحنه، برای جذب پول رقابت کنند. در بورس، بالا رفتن نرخ بدون ریسک باعث فشار روی قیمت سهام می‌شود و صندوق های درآمد ثابت را جذاب‌تر می‌کند. در بازار ارز و طلا هم ماجرا قطعی نیست و بیشتر به انتظارات تورمی بستگی دارد. از همه مهم‌تر، دولت که با کسری بودجه بالا مواجه است، حالا باید برای جبران کسری بودجه‌اش سود بیشتری بپردازد.
سیاست جدید پولی بانک مرکزی جهش نرخ بین بانکی یعنی بانک مرکزی فاز انقباض سنگینی را کلید زده است؛ تصمیمی که از یک طرف ابزاری برای مهار تورم است و از طرف دیگر، آزمونی سخت برای بقای بانک‌های ناتراز و بخش تولید به شمار می‌رود.