گروه بین الملل: اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در جمعی از فعالان و نخبگان رسانه‌ای در اندیشگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، با تشریح ابعاد دیپلماسی در شرایط بحران و جنگ، بر ضرورت حفظ اقتدار ملی و پرهیز از هرگونه سستی در بیان مواضع کشور تأکید کرد. او با اشاره به پیشینه تاریخی و فرهنگی ایران گفت: «ما فرزندان آرش و کوروش هستیم و همزمان از مکتب عاشورا الهام گرفته‌ایم.» به گفته بقایی، این هویت تاریخی و مذهبی نباید صرفاً مایه افتخار باشد، بلکه باید به پشتوانه‌ای عملی برای مقاومت و دفاع از منافع ملی تبدیل شود.
بقایی با اشاره به تحولات و فشارهای هشت ماه گذشته، این دوره را مقطعی تاریخ‌ساز توصیف کرد و گفت ایرانیان در این مدت با اتکا به اندوخته‌های چند هزار ساله خود در برابر فشارها ایستادگی کرده‌اند. او یکی از دستاوردهای این دوره را بازتولید اقتدار ملی و ایجاد مبانی تازه برای آینده کشور دانست و تأکید کرد که تجربه این ماه‌ها می‌تواند در شکل‌گیری مسیر هشتاد سال آینده ایران اثرگذار باشد.
سخنگوی وزارت امور خارجه برای توضیح اهمیت روحیه ایستادگی، به برخی دوره‌های تاریخی نیز اشاره کرد؛ از جمله اواخر دوران صفویه که به گفته او با انفعال در برابر مهاجمان همراه بود. وی در مقابل، از افرادی یاد کرد که در ماه‌های اخیر جان خود را در مسیر دفاع از کشور از دست دادند و گفت آنان در خانه، محل کار یا سنگرهای خود حضور داشتند و در مسیر فرار از کشور نبودند. بقایی تأکید کرد که این ایستادگی باید به‌درستی درک و ارج نهاده شود.
او در عین حال گفت مشکلات روزمره معیشتی مردم و فشارهای رسانه‌ای را نادیده نمی‌گیرد، اما معتقد است نباید این مسائل موجب فراموش شدن ابعاد مقاومت و فداکاری‌های صورت‌گرفته شود. به گفته بقایی، جامعه باید بتواند همزمان با توجه به دشواری‌های زندگی روزمره، اهمیت تحولات و ظرفیت‌های ملی را نیز ببیند.
دیپلماسی در شرایط تقابل
بخش دیگری از سخنان بقایی به دشواری‌های فعالیت دیپلماتیک در شرایط جنگ اختصاص داشت. او گفت نمایندگان ایران در خط مقدم دیپلماسی، در بسیاری از مواقع نه با دوستان و همسایگان، بلکه با طرف‌هایی مذاکره می‌کنند که روابط با آنان با سابقه درگیری و خصومت همراه است. به اعتقاد او، چنین شرایطی با مذاکرات متعارف و تعاملات معمول میان کشورها تفاوت دارد و نیازمند آمادگی و دقت بیشتری است.
بقایی برخورداری از توان دفاعی و نظامی را شرط لازم برای ایستادگی در برابر تهدیدها دانست، اما تأکید کرد که این توان به‌تنهایی کافی نیست. از نگاه او، شناخت هویت تاریخی و فرهنگی و اتکا به سرمایه‌های تمدنی و اعتقادی نیز برای حفظ انسجام و مقاومت اهمیت دارد. وی گفت ایران باید این پیشینه را از سطح افتخار تاریخی فراتر ببرد و آن را در عرصه عمل به پشتوانه‌ای برای اقتدار تبدیل کند.
رسانه؛ بخشی از میدان تقابل
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه به مسئولیت سخنگویی و تأثیر رفتار و گفتار دیپلمات‌ها در شرایط جنگی پرداخت. او توضیح داد که در چنین موقعیتی، تنها محتوای رسمی سخنان یک مقام اهمیت ندارد؛ بلکه لحن، رفتار، نگاه و حتی حرکات او نیز ممکن است از سوی طرف مقابل بررسی و در محاسبات سیاسی و رسانه‌ای مورد استفاده قرار گیرد.
بقایی با اشاره به حساسیت این مسئولیت گفت هر روز نگران است که مبادا در بیان مواضع جمهوری اسلامی ایران کوچک‌ترین سستی یا ضعفی بروز دهد. او تأکید کرد که این حساسیت فقط به حوزه نظامی و دفاعی محدود نیست و در عرصه رسانه و جنگ نرم نیز اهمیت دارد. به گفته وی، پیامدهای ضعف در جنگ رسانه‌ای گاهی می‌تواند به اندازه شکست در میدان نظامی، سنگین و مخرب باشد.
او مخاطب اصلی مواضع سخنگوی وزارت امور خارجه را مردم ایران دانست و بر ضرورت انتقال دقیق و مسئولانه دیدگاه‌های کشور تأکید کرد. از این منظر، سخنگویی صرفاً انتقال خبر یا پاسخ‌گویی به پرسش‌های رسانه‌ای نیست؛ بلکه بخشی از مسئولیت دیپلماسی در حفظ اعتماد عمومی و ارائه تصویری روشن از مواضع کشور به شمار می‌رود.
بقایی در پایان نشست، با قدردانی از حضور فعالان رسانه‌ای و نخبگان، بر اهمیت بهره‌گیری از خرد جمعی تأکید کرد. او گفت دستگاه دیپلماسی برای پیشبرد بهتر منافع ملی به ایده‌ها و پیشنهادهای صاحب‌نظران نیاز دارد و خود و همکارانش در وزارت امور خارجه از دیدگاه‌های کارشناسی استقبال می‌کنند. محور اصلی سخنان او این بود که اقتدار کشور در شرایط بحران، تنها به توان نظامی وابسته نیست؛ بلکه هویت تاریخی، انسجام اجتماعی، رفتار مسئولانه دیپلماتیک و عملکرد سنجیده رسانه‌ای نیز در شکل‌گیری و حفظ آن نقش دارند.