گروه بین الملل: امارات متحده عربی در حالی از آمادگی برای تعامل عمل‌گرایانه با ایران سخن می‌گوید که هم‌زمان، ابزارهای اقتصادی و ژئواکونومیک را برای افزایش فشار بر تهران در اختیار دارد؛ رویکردی که نشان‌دهنده تلاش ابوظبی برای ایجاد توازن میان ملاحظات امنیتی، منافع تجاری و روابط راهبردی با آمریکا است.
ژئواکونومی؛ اهرم فشار بر تهران
ژئواکونومی به معنای استفاده از ابزارهای اقتصادی، تجاری و مالی برای دستیابی به اهداف سیاسی و امنیتی است. این مفهوم در روابط ایران و امارات اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا امارات طی سال‌های گذشته یکی از مراکز مهم تجارت منطقه‌ای و مسیرهای ارتباط اقتصادی ایران با بازارهای بین‌المللی بوده است.
بر اساس ارقام مطرح‌شده در گزارش تابناک، صادرات امارات به ایران در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۱ میلیارد دلار برآورد شده و صادرات ایران به امارات نیز حدود ۷ میلیارد دلار بوده است. این ارقام نشان‌دهنده اهمیت روابط تجاری دو کشور و تفاوت حجم مبادلات در دو جهت است.
در چنین شرایطی، محدودیت‌های تجاری و مالی می‌تواند هزینه واردات کالا، انتقال پول و فعالیت شرکت‌های ایرانی را افزایش دهد. بااین‌حال، استفاده از این ابزارها برای امارات نیز بدون هزینه نخواهد بود؛ چراکه بخشی از فعالیت‌های تجاری این کشور، به‌ویژه در دبی، با شبکه مبادلات منطقه‌ای و ارتباطات اقتصادی با ایران پیوند دارد.
ملاحظات امنیتی و روابط با آمریکا
یکی از عوامل اثرگذار بر سیاست امارات در قبال ایران، مناسبات راهبردی ابوظبی با واشنگتن است. همکاری‌های امنیتی و دفاعی با آمریکا و نگرانی‌های مربوط به تحولات خلیج فارس می‌تواند بر تصمیم‌های امارات درباره روابط سیاسی و اقتصادی با تهران تأثیر بگذارد.
در این چارچوب، محدود کردن برخی ارتباطات اقتصادی ممکن است به ابزاری برای ارسال پیام سیاسی و افزایش فشار بر ایران تبدیل شود. بااین‌حال، میزان تأثیرگذاری چنین سیاستی به دامنه محدودیت‌ها، نحوه اجرای آنها و همراهی سایر بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی بستگی دارد.
پیامدهای اقتصادی فشار بر ایران
تشدید محدودیت‌های تجاری و مالی می‌تواند دسترسی ایران به برخی کالاهای واسطه‌ای، تجهیزات، خدمات مالی و شبکه‌های توزیع بین‌المللی را دشوارتر کند. افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و مبادلات نیز ممکن است بر قیمت تمام‌شده کالاها اثر بگذارد و فشار بیشتری بر تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان وارد سازد. در مقابل، توسعه همکاری‌های تجاری با کشورهای همسایه، تقویت مسیرهای زمینی و گسترش ارتباطات اقتصادی با چین و آسیای مرکزی می‌تواند بخشی از وابستگی به مسیرهای موجود را کاهش دهد. البته ایجاد مسیرهای جایگزین به زیرساخت مناسب، سرمایه‌گذاری و سازوکارهای مالی قابل اتکا نیاز دارد و جایگزینی کامل شبکه‌های تجاری موجود در کوتاه‌مدت آسان نخواهد بود.
چرا امارات مسیر دیپلماسی را حفظ می‌کند؟
با وجود اختلافات سیاسی و امنیتی، منافع اقتصادی مشترک همچنان عاملی مهم در روابط تهران و ابوظبی محسوب می‌شود. امارات به‌عنوان یکی از مراکز اصلی تجارت و خدمات مالی منطقه، از ثبات محیط اقتصادی و استمرار ارتباطات تجاری سود می‌برد. از این منظر، حفظ امکان گفت‌وگو با ایران می‌تواند راهی برای جلوگیری از افزایش تنش‌ها و مدیریت اختلافات باشد. تعامل دیپلماتیک لزوماً به معنای کنار گذاشتن فشارهای اقتصادی نیست؛ همان‌طور که اعمال محدودیت نیز الزاماً به معنای قطع کامل روابط سیاسی و تجاری نخواهد بود.
آینده روابط تهران و ابوظبی
سیاست امارات در قبال ایران را باید در چارچوب پیوند میان منافع اقتصادی، ملاحظات امنیتی و مناسبات بین‌المللی بررسی کرد. ابوظبی از یک سو ظرفیت استفاده از ابزارهای ژئواکونومیک را دارد و از سوی دیگر، برای حفظ ثبات منطقه‌ای و منافع تجاری خود به مدیریت تنش‌ها نیازمند است. برای ایران، تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری، تقویت همکاری با همسایگان و کاهش آسیب‌پذیری شبکه‌های مالی می‌تواند اهمیت راهبردی داشته باشد. در مقابل، گفت‌وگوهای دیپلماتیک و ایجاد سازوکارهای پایدار برای مدیریت اختلافات نیز می‌تواند از افزایش هزینه‌های اقتصادی و سیاسی جلوگیری کند.
برگرفته از: تابناک