گروه بین‌الملل: سفر سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، به تهران در شرایطی انجام می‌شود که تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ ایران و آمریکا با موانع جدی روبه‌روست. این سفر فرصتی برای بررسی تحولات منطقه‌ای، هماهنگی مواضع تهران و مسکو و ارزیابی راه‌های کاهش تنش میان ایران و آمریکا فراهم می‌کند.
بر اساس اعلام وزارت امور خارجه روسیه، لاوروف روز دوشنبه ۲۷ مهر با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، دیدار خواهد کرد. به گفته ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، تحولات بین‌المللی و منطقه‌ای، وضعیت پیرامون ایران، اقدامات مسکو برای کاهش تنش‌ها و اجرای توافق‌های حاصل از تماس‌های اخیر مقام‌های دو کشور، از محورهای این مذاکرات است.
اهمیت این دیدار به رایزنی‌های اخیر مقام‌های ارشد ایران و روسیه بازمی‌گردد. مسعود پزشکیان و ولادیمیر پوتین روز هشتم اکتبر، در حاشیه نشست سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع در ترکمنستان، درباره جنگ ایران و آمریکا و امکان دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک گفت‌وگو کردند. پوتین آمادگی روسیه را برای کمک به حل بحران اعلام کرد. پزشکیان نیز از تبادل پیشنهادهای تازه میان تهران و واشنگتن برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز خبر داد و گفت ایران در حال بررسی و اصلاح پیشنهادهای دریافتی است تا از طریق میانجی‌ها درباره آنها به توافق برسد.
انتقال پیام تهران به واشنگتن
یکی از تحولات مهم در این روند، انتقال موضع ایران به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از طریق تماس پوتین با اوست. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، کرملین اعلام کرده است که رئیس‌جمهور روسیه با هماهنگی پزشکیان، دیدگاه تهران درباره راه‌حل احتمالی مناقشه را به طرف آمریکایی منتقل کرده است.
این اقدام نشان می‌دهد مسکو می‌کوشد از ارتباطات خود با تهران و واشنگتن برای تسهیل گفت‌وگوها استفاده کند. با این حال، نقش روسیه باید از میانجیگری رسمی متمایز شود. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اعلام کرده است که پاکستان و قطر همچنان در تبادل پیام‌های تهران و واشنگتن نقش میانجی دارند. او همچنین نقش روسیه در پرونده هسته‌ای ایران را سازنده توصیف کرده است.
منافع مسکو در کاهش تنش‌ها
روسیه دلایل سیاسی و اقتصادی متعددی برای پیگیری راه‌حل دیپلماتیک دارد. ادامه جنگ در خلیج فارس می‌تواند امنیت مسیرهای انرژی و تجارت دریایی را مختل کند. تنگه هرمز نیز به‌دلیل نقش مهم آن در انتقال نفت و گاز، از گذرگاه‌های راهبردی اقتصاد جهانی محسوب می‌شود. کاهش تنش و بازگشت امنیت دریایی می‌تواند با بخشی از منافع منطقه‌ای و اقتصادی مسکو هم‌راستا باشد.
از سوی دیگر، روسیه در تلاش است جایگاه خود را به‌عنوان بازیگری اثرگذار در معادلات امنیتی خاورمیانه حفظ کند. ارتباط مستقیم پوتین با ترامپ و انتقال دیدگاه تهران، امکان ایفای نقشی گسترده‌تر در روند دیپلماتیک را برای مسکو فراهم می‌کند. سابقه مشارکت روسیه در توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ نیز از ظرفیت‌های این کشور برای تأثیرگذاری بر مذاکرات مرتبط با پرونده هسته‌ای ایران حکایت دارد.
موانع پیش روی توافق
با وجود ظرفیت دیپلماتیک روسیه، موفقیت میانجیگری به اراده سیاسی تهران و واشنگتن وابسته است. اختلاف بر سر ترتیب و محتوای مذاکرات از موانع اصلی محسوب می‌شود. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، ایران بر بازگشایی تنگه هرمز و تأمین امنیت دریایی تأکید دارد، در حالی که واشنگتن خواهان پرداختن زودهنگام به موضوع هسته‌ای است.
این اختلاف نشان می‌دهد انتقال پیام‌ها به‌تنهایی برای دستیابی به توافق کافی نیست. دو طرف باید درباره شروط مذاکرات، دامنه تعهدات و نحوه اجرای توافق به تفاهم برسند. روسیه می‌تواند با انتقال مواضع و شناسایی زمینه‌های مشترک به روند دیپلماتیک کمک کند، اما نمی‌تواند جایگزین تصمیم‌گیری مستقیم تهران و واشنگتن شود.
سفر لاوروف را می‌توان تلاشی برای پیگیری رایزنی‌های سطح بالا و بررسی مسیرهای کاهش تنش دانست. میزان موفقیت این تلاش به انعطاف‌پذیری دو طرف و آمادگی آنها برای حل اختلافات اساسی بستگی خواهد داشت.
برگرفته از تابناک